Κόμματα
ΠΟΛΙΤΗΣ ΤΑ ΛΕΕΙ ΟΛΑ
Απόψεις
Ακόμη λίγο και θα στήνουμε ανδριάντες στους χουντικούς και στους πραξικοπηματίες
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΜΟΥΛΛΗΣ
Την περασμένη Δευτέρα, 19 Οκτωβρίου, η χουντική ελλαδική εφημερίδα «Εστία» γιόρτασε με μια «μεγαλειώδη» εκδήλωση στη Λευκωσία, με τίτλο «150 χρόνια Εστία-Ελλάδα-Κύπρος», την επέτειο (των 150 χρόνων) από την ίδρυση και κυκλοφορία της. Κανονικά, αυτή την εκδήλωση δεν θα την πρόσεχε σχεδόν κανένας στην Κύπρο, αν οι δύο κορυφαίοι θεσμικοί εκπρόσωποι της Κυπριακής Δημοκρατίας -ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, και ο Αρχιεπίσκοπος- δεν επέλεγαν να παραστούν και να απευθύνουν χαιρετισμούς, τους οποίους μάλιστα προέβαλε το ΡΙΚ. Η χουντική «Εστία», η οποία από συντηρητισμό εξακολουθεί να χρησιμοποιεί την καθαρεύουσα και το πολυτονικό σύστημα, υπήρξε ένας από τους κυριότερους θιασώτες της δικτατορίας, του Γρίβα, της ΕΟΚΑ Β΄ και του δήμιου της Κύπρου Ιωαννίδη. Ως τέτοια, συνέβαλε τα μέγιστα στην καταστροφή της Κύπρου. Το να τιμούμε, εμείς οι Κύπριοι, αυτό το έντυπο ισοδυναμεί με ιστορική αμνησία, για να μην πω αυτοκαταστροφική ηδονή. Είναι σαν να φωνάζουν οι γαλοπούλες «Ζήτω τα Χριστούγεννα». Αν κάτι τέτοιο δεν αποτελεί προσβολή στη μνήμη των θυμάτων της κυπριακής τραγωδίας, τότε η έννοια της ιστορικής ευθύνης έχει χάσει κάθε νόημα. Σίγουρα τα κόκαλα του Μακαρίου θα τρίζουν. Ίσως πρέπει να υπενθυμίσουμε στον ΠτΔ και τον Αρχιεπίσκοπο -αν πράγματι χρειάζεται αυτή η υπενθύμιση- ότι η χούντα δεν θα μπορούσε να απλώσει τα πλοκάμια της στην Κύπρο χωρίς ένα δίκτυο εντύπων που να παρουσιάζουν τον Μακάριο ως πρόβλημα και την Αθήνα ως «εθνικό κέντρο». Η «Εστία» ήταν από τα κυριότερα μέρη αυτού του δικτύου. Και βέβαια η εφημερίδα σιώπησε για όλα τα εγκλήματα της χούντας: την αποχώρηση της Μεραρχίας, τις μυστικές διαπραγματεύσεις με την Άγκυρα, την υπονόμευση της KΔ, την προετοιμασία του πραξικοπήματος, τη συνεργασία χούντας-ΕΟΚΑ Β’, τα βασανιστήρια των αντιστασιακών. Εν περιλήψει, αντί να πετάξουμε την «Εστία» εκεί όπου πραγματικά ανήκει -στα απορρίμματα της κυπριακής πολιτικής ντροπής- εμείς τη λιβανίζουμε σαν να είναι κάποιο εθνικό κειμήλιο. Αυτοί είμαστε: μια κοινωνία που τιμά τους μηχανισμούς που νομιμοποίησαν τη χούντα και έστρωσαν το ιδεολογικό χαλί για την καταστροφή της Κύπρου. Σε λίγες δεκαετίες, αν όχι χρόνια, θα στήσουμε και ανδριάντες στους ανθρώπους που ήταν πίσω απ΄αυτούς τους μηχανισμούς. Συνειρμικά, η αποθέωση μιας εφημερίδας που στήριξε το πραξικόπημα του 1974 από τους κορυφαίους θεσμούς της Κύπρου παραπέμπει σε ένα άλλο παρόμοιο γεγονός: την απόδοση τιμών στους καταδρομείς που συμμετείχαν στην επίθεση εναντίον του Προεδρικού Μεγάρου που προκαλεί οργή στους δημοκρατικούς πολίτες. Το ζήτημα δεν είναι προσωπικό. Κανένας θάνατος δεν αποτελεί αφορμή για μίσος ή πανηγυρισμούς. Κάθε ανθρώπινη ζωή έχει αξία. Όμως, άλλο πράγμα είναι ο σεβασμός προς τους νεκρούς και άλλο η δημόσια ηρωοποίηση ανθρώπων που συμμετείχαν σε μια επιχείρηση ανατροπής του συνταγματικού καθεστώτος. Οι καταδρομείς που επιτέθηκαν στο Προεδρικό την καταραμένη εκείνη μέρα δεν υπερασπίζονταν τη δημοκρατία. Συμμετείχαν σε μια στρατιωτική επιχείρηση που είχε ως στόχο την ανατροπή του εκλεγμένου ΠτΔ. Όπως έχει πει κάποιος αρθρογράφος, οι καταδρομείς γνώριζαν όταν μπήκαν στον κήπο του Προεδρικού ότι δεν πήγαν εκεί να κάνουν πικνίκ αλλά να δολοφονήσουν τον εκλεγμένο ΠτΔ Μακάριο. Ανεξάρτητα από τα προσωπικά κίνητρα του καθενός, το ιστορικό γεγονός παραμένει το ίδιο: η αποστολή τους εντασσόταν στο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974. Γι' αυτό η κατάθεση στεφάνων και η δημόσια απόδοση τιμών δημιουργούν ένα σοβαρό ηθικό και πολιτικό πρόβλημα. Διότι το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι όσοι έδρασαν εναντίον της δημοκρατικής νομιμότητας μπορούν, μισό αιώνα αργότερα, να παρουσιάζονται ως πρότυπα πατριωτισμού. Για τους δημοκρατικούς πολίτες αυτό είναι αποκρουστικό, όχι επειδή επιθυμούν τη διαγραφή της Ιστορίας αλλά επειδή αρνούνται τη διαστρέβλωσή της. Μια δημοκρατία οφείλει να διατηρεί καθαρή τη διάκριση ανάμεσα σε εκείνους που υπερασπίστηκαν τους θεσμούς και σε εκείνους που συνέβαλαν, συνειδητά ή ασυνείδητα, στην κατάλυσή τους. Η συμφιλίωση δεν επιτυγχάνεται με την εξίσωση θυμάτων και πραξικοπηματιών. Επιτυγχάνεται με την αναγνώριση της ιστορικής αλήθειας. Και η αλήθεια είναι ότι το πραξικόπημα υπήρξε έγκλημα κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όσοι συμμετείχαν στην εκτέλεσή του δεν μπορεί να αποτελούν αντικείμενο δημόσιας δόξας σε ένα δημοκρατικό κράτος. Το ερώτημα που αναδύεται είναι γιατί εξακολουθούμε να γινόμαστε μάρτυρες φαινομένων ηρωοποίησης χουντικών και πραξικοπηματιών, μισό αιώνα μετά την τραγωδία που προκάλεσαν. Θα απαντήσουν μερικοί ότι αυτό οφείλεται στην ατιμωρησία, στον κλάδο ελαίας του Μακάριου. Σίγουρα αυτή είναι μια εξήγηση. Ωστόσο, ο κυριότερος λόγος, κατά την ταπεινή μου άποψη, είναι ότι δεν διαμορφώθηκε ποτέ πλήρως μια κοινή ελληνοκυπριακή αφήγηση για το τι ακριβώς συνέβη τον Ιούλιο του 1974. Η έλλειψη αυτής της κοινής μνήμης επέτρεψε να επιβιώσουν ανταγωνιστικές ερμηνείες μέχρι σήμερα. Όλοι οι Ελληνοκύπριοι συμφωνούν ότι η τουρκική εισβολή ήταν καταστροφική, η κατοχή είναι άδικη, οι πρόσφυγες αδικήθηκαν. Εκεί που αρχίζουν οι διαφωνίες -κι αυτό το βλέπουμε καθημερινά στα ΜΚΔ- είναι τι ακριβώς ήταν το πραξικόπημα. Ποια ήταν η ευθύνη της ΕΟΚΑ Β΄; Ποια ήταν η ευθύνη της χούντας; Ποια ήταν η ευθύνη του Μακαρίου; Οι πραξικοπηματίες πρέπει να θεωρούνται προδότες, πατριώτες ή κάτι ενδιάμεσο; Με άλλα λόγια, έχουμε κοινή αφήγηση για την εισβολή αλλά όχι στον ίδιο βαθμό για το πραξικόπημα. Λόγω χώρου δεν μπορώ να αναλύσω λεπτομερώς πώς επιτυγχάνεται η κοινή αφήγηση. Αν πιεζόμουν να συντμήσω μια τέτοια ανάλυση σε δύο προτάσεις θα έλεγα: (α) Ο Μακάριος μπορεί να κρίνεται αυστηρά για πολιτικές επιλογές του και (β) Η ανατροπή ενός εκλεγμένου Προέδρου με πραξικόπημα ή με επιθέσεις εναντίον κυβερνητικών κτηρίων παραμένει ασυγχώρητη παραβίαση της δημοκρατικής νομιμότητας. Αυτό είναι το μοντέλο που ακολούθησαν πολλές χώρες όταν έζησαν διχαστικές περιόδους της ιστορίας τους, όπως η Ν. Αφρική. Και, φυσικά, δεν ενδείκνυται η αγιογραφία προσώπων αλλά η προσήλωση στα γεγονότα, στους θεσμούς και στις συνέπειες των πράξεων. *Οικονομολόγος, κοινωνικός επιστήμονας
Κόμματα
ΕΔΕΚ: Καταστατικό Συνέδριο με... επιστροφές
ΝΙΚΗ ΛΑΟΥ
Ο Δημήτρης Παπαδάκης, ο Κωστής Ευσταθίου και άλλα στελέχη που είχαν διαγραφεί στο παρελθόν θα βρίσκονται, αύριο Κυριακή, στο Καταστατικό Συνέδριο της ΕΔΕΚ, με το οποίο η Σοφία Χριστοδούλου Μακρή επιχειρεί να σηματοδοτήσει τη νέα αρχή του κόμματος, την ώρα, όμως, που έντεκα μέλη του Πολιτικού Γραφείου, συνεργάτες του Μαρίνου Σιζόπουλου, επιμένουν ότι το συνέδριο είναι άκυρο.
ΑΚΟΥΣΤΕ ON DEMANDNewsroom
Πολίτης PREMIUM
Κάνε τώρα εγγραφή στο Politis Premium και απόκτησε άμεση πρόσβαση στις ψηφιακές εκδόσεις της Εφημερίδας Πολίτη
Εγγραφείτε στο ενημερωτικό μας δελτίο
Εγγραφείτε στο Newsletter της εφημερίδας για να λαμβάνετε καθημερινά τις σημαντικότερες ειδήσεις στο email σας.







