Ψώνια για ψυχοθεραπεία, χωρίς λογαριασμό: Γιατί στρέφομαι στις αγορές ντοπαμίνης

Χθες τσακώθηκα με την κόρη μου. Ήμουν τόσο εκνευρισμένη που χρειάστηκε να ηρεμήσω προτού πάω να την παραλάβω από το μάθημα χορού. Έτσι, έκανα το μοναδικό πράγμα που με ηρεμεί. Και όχι, δεν είναι να ξοδεύω χρήματα. Αν και κάπως έτσι κατέληξε η ιστορία.

Φυτά, γλάστρες και ένας λογαριασμός €360

Δεν είναι το μοναδικό πράγμα, αλλά ένα από αυτά που με ηρεμούν περισσότερο είναι να βρίσκομαι ανάμεσα σε φυτά, λουλούδια και όμορφα πράγματα. Έτσι, πήγα σε ένα φυτώριο. Έφυγα με καινούργιες γλάστρες, καινούργια φυτά, χώμα και έναν λογαριασμό €360. Αληθινή ιστορία.

Νιώθω ντροπή. Νιώθω ηλίθια. Νιώθω απένταρη. Αλλά είναι αλήθεια. Και ναι, ένιωσα καλύτερα, αμέσως αφού ένιωσα απαίσια που εξανέμισα τις λιγοστές οικονομίες του μήνα σε καταραμένες, αλλά πανέμορφες, γλάστρες.

Αν μπορούσα να τις είχα αγοράσει διαδικτυακά, χωρίς ποτέ να τις πληρώσω ή να τις παραλάβω, θα ήταν πολύ καλύτερα. Μπερδευτήκατε; Αφήστε με να σας εξηγήσω.

Καλώς ήρθατε στις ιστοσελίδες ντοπαμίνης

Έμαθα για τις ιστοσελίδες ντοπαμίνης (dopamine sites) και είμαι ενθουσιασμένη. Η τάση ξεκίνησε από τη Νότια Κορέα και η ιδέα είναι απλή. Αυτές οι ιστοσελίδες αναπαράγουν βήμα προς βήμα την εμπειρία των διαδικτυακών αγορών, χωρίς όμως να πραγματοποιείται ποτέ πραγματική συναλλαγή. Περιηγείσαι, συγκρίνεις, γεμίζεις το καλάθι σου και φτάνεις μέχρι το ταμείο. Σε ορισμένες μπορείς ακόμη και να παρακολουθείς την πορεία μιας παράδοσης που δεν υπάρχει. Ξέρεις από την αρχή ότι δεν πρόκειται να παραλάβεις τίποτα. Κι όμως, απολαμβάνεις τη διαδικασία.

Χρειάζεστε μια Hermès Birkin; Στο Dopamine Shop υπάρχει μία που κοστίζει 12.500 δολάρια. Πουλήθηκε. Αγοράστηκε. Δεν πληρώθηκε. Δεν παραλήφθηκε ποτέ. Αλλά εκείνο το συναίσθημα ότι προσφέρω κάτι στον εαυτό μου, όταν κανείς άλλος δεν μπορεί να το κάνει; Αυτό μπορώ να το κρατήσω.

Είναι ηλίθιο; Ναι. Είναι επιφανειακό; Ναι. Ανήκει ξεκάθαρα στην κατηγορία των προβλημάτων του πρώτου κόσμου; Απολύτως. Αλλά, ξέρετε κάτι; Μερικές φορές αυτό ακριβώς χρειάζεται κάποιος για να βγάλει τη μέρα.

Γιατί λειτουργεί

Όπως αποδεικνύεται, ο εγκέφαλός μου δεν είναι και τόσο δύσκολο να ξεγελαστεί. Η ευχαρίστηση προέρχεται από την προσμονή ότι θα αποκτήσουμε αυτό που θέλουμε και η ντοπαμίνη, ένας νευροδιαβιβαστής που διαδραματίζει βασικό ρόλο στο σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, αποτελεί μέρος αυτής της διαδικασίας. Περιηγείσαι, γεμίζεις το καλάθι, φτάνεις στο ταμείο και ο εγκέφαλος παίρνει την ανταμοιβή του. Ζεις την εμπειρία των αγορών. Γλιτώνεις το οικονομικό κόστος.

Η παγίδα

Η δρ Άννα Λέμπκε, καθηγήτρια Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ και συγγραφέας του βιβλίου Dopamine Nation, μίλησε για την τάση αυτή στους New York Times. Παρομοίασε τις ιστοσελίδες ντοπαμίνης με μια ψηφιακή εκδοχή της μπίρας χωρίς αλκοόλ.

Λογικό. Η μπίρα χωρίς αλκοόλ μπορεί να σε βοηθήσει να αποφύγεις τις συνέπειες, αλλά μπορεί επίσης να διατηρήσει ζωντανή την επιθυμία για το πραγματικό πράγμα. Το κατά πόσο αυτές οι ιστοσελίδες βοηθούν τους ανθρώπους να ελέγχουν τις παρορμήσεις τους ή τροφοδοτούν την επιθυμία για πραγματικές αγορές μένει να φανεί. Εγώ; Θα πάρω το ρίσκο. Είναι φθηνότερο από το φυτώριο.

Αγορές χωρίς έξοδα: Σας έχω καλυμμένους, φίλοι μου

Μπορεί αυτό να είναι ένα άρθρο γνώμης, αλλά ο Αιγόκερως μέσα μου θέλει να είναι και χρήσιμο. Θέλετε, λοιπόν, μερικά παραδείγματα για το πώς μπορείτε να κάνετε αγορές χωρίς να ξοδεύετε; Ορίστε:

- Dopamine Shop: Ρολόγια, επώνυμες τσάντες, διαμαντένια δαχτυλίδια. Τα βάζετε στο καλάθι, προχωράτε στο ταμείο και τελειώσατε. Ο τραπεζικός σας λογαριασμός δεν θα μάθει ποτέ τίποτα.

- FoodNeverComes: Παραγγείλτε πιάτα από διαφορετικές κουζίνες, παρακολουθήστε τον λογαριασμό να ανεβαίνει και τον διανομέα να πλησιάζει. Μπορεί ακόμη και να δεχτείτε μια αυτοματοποιημένη κλήση από τον «διανομέα». Το φαγητό, φυσικά, δεν έρχεται ποτέ.

- FakeEats.com: Υπόσχεται να σας βοηθήσει να εξοικονομήσετε χρήματα και ταυτόχρονα να περιορίσετε το φαγητό. Νικήστε τη λιγούρα, κρατήστε τα χρήματά σας, γλιτώστε τις θερμίδες. Δεν θα πω όχι.

- TripNeverLeaves: Οργανώστε ένα ολόκληρο ταξίδι: προορισμό, πτήση, ξενοδοχείο, τα πάντα. Τόκιο, Όρος Φούτζι, κι εσείς δεν σηκώνεστε ποτέ από τον καναπέ σας.

- Το εγκαταλελειμμένο καλάθι: Γεμίστε το καλάθι σας σε ένα πραγματικό ηλεκτρονικό κατάστημα και κλείστε την καρτέλα. Διαγράψτε πρώτα την αποθηκευμένη κάρτα σας. Εμπιστευτείτε με σε αυτό.

- Χαζεύοντας το σπίτι των ονείρων σας: Επαύλεις με θέα στη θάλασσα. Επιπλώστε τις με τη φαντασία σας. Δωρεάν.

- Το φυτώριο χωρίς την κάρτα: Πηγαίνετε, κοιτάξτε, αγγίξτε, μυρίστε, ηρεμήστε. Αφήστε την κάρτα στο αυτοκίνητο. Μακάρι να μου το είχε πει κάποιος χθες.

- Η λίστα επιθυμιών με στιγμιότυπα οθόνης: Κρατήστε στιγμιότυπα οθόνης από όλα όσα θέλετε. Κοιτάξτε τα ξανά έναν μήνα αργότερα. Τα μισά δεν θα τα θυμάστε καν.

Λοιπόν, θεραπεύτηκα;

Όχι. Θα ξαναπάω στο φυτώριο; Προφανώς. Αλλά την επόμενη φορά, η Birkin θα μπει σε ένα ψεύτικο καλάθι, το δείπνο δεν θα φτάσει ποτέ και οι λιγοστές μηνιαίες οικονομίες μου ίσως καταφέρουν πράγματι να επιβιώσουν μέχρι το τέλος του μήνα.

Ίσως.