Στην εποχή των social media και των γρήγορων λύσεων, όλο και περισσότερα προϊόντα προβάλλονται ως το «μυστικό» για καλύτερο σώμα, περισσότερη ενέργεια και πιο αργή γήρανση. Ανάμεσα στις νέες τάσεις που κερδίζουν συνεχώς έδαφος βρίσκονται τα ενέσιμα πεπτίδια, ουσίες που διαφημίζονται έντονα στο Tiktok και στο Instagram ως λύση για ταχύτερη αποκατάσταση τραυματισμών, απώλεια βάρους, αύξηση μυϊκής μάζας και βελτίωση της διάθεσης. Η τάση αυτή, που ξεκίνησε κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσα από podcasts και λογαριασμούς γνωστών προσωπικοτήτων του fitness, έχει πλέον φτάσει και στην Κύπρο. Πίσω όμως από τις εντυπωσιακές μαρτυρίες και τις υποσχέσεις για θεαματικά αποτελέσματα, οι αρμόδιες Αρχές προειδοποιούν ότι πολλά από αυτά τα προϊόντα δεν είναι εγκεκριμένα και ότι η χρήση τους μπορεί να εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την υγεία.
Περί τίνος πρόκειται
Τα πεπτίδια είναι μικρές αλυσίδες αμινοξέων, δηλαδή ουσίες που υπάρχουν φυσιολογικά στον ανθρώπινο οργανισμό και συμμετέχουν σε σημαντικές λειτουργίες. Ορισμένα χρησιμοποιούνται εδώ και χρόνια ως δραστικές ουσίες σε εγκεκριμένα φάρμακα, όπως η ινσουλίνη. Τα τελευταία χρόνια, όμως, ουσίες όπως το BPC-157, το TB-500 και το ipamorelin έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλείς στο διαδίκτυο, με ισχυρισμούς ότι βοηθούν στην επούλωση τραυματισμών, στη μείωση της φλεγμονής και στη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης. Όμως τα περισσότερα από τα προϊόντα αυτά δεν έχουν λάβει έγκριση για ανθρώπινη χρήση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μάλιστα οι περισσότερες μελέτες που αφορούν τα συγκεκριμένα προϊόντα έχουν γίνει σε ζώα ή σε εργαστηριακό επίπεδο και όχι σε ανθρώπους.
Η προειδοποίηση
Απαντώντας σε ερωτήματα του «Π», οι Φαρμακευτικές Υπηρεσίες αναφέρουν ότι παρατηρείται έντονη διαδικτυακή προώθηση ουσιών που παρουσιάζονται ως «πεπτίδια», χωρίς να αποτελούν εγκεκριμένα φαρμακευτικά προϊόντα και χωρίς οι ισχυρισμοί που τα συνοδεύουν να τεκμηριώνονται επιστημονικά. Όπως τονίζουν, προϊόντα που περιέχουν ουσίες όπως τα BPC-157, ipamorelin και TB-500 δεν έχουν αξιολογηθεί ως προς την ποιότητα, την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους. Επισημαίνουν επίσης ότι ορισμένες από αυτές τις ουσίες περιλαμβάνονται στον κατάλογο απαγορευμένων ουσιών του World Anti-Doping Agency.
Η νομοθεσία και οι κίνδυνοι
Σύμφωνα με τη φαρμακευτική νομοθεσία, κάθε προϊόν που προορίζεται για την πρόληψη, διάγνωση ή θεραπεία παθήσεων θεωρείται φαρμακευτικό προϊόν και απαιτεί άδεια κυκλοφορίας. Το ίδιο ισχύει και για προϊόντα που χορηγούνται με ένεση με τις Φαρμακευτικές Υπηρεσίες να επισημαίνουν ότι «τα μη εγκεκριμένα πεπτιδικά προϊόντα διακινούνται παράνομα (...) συχνά χωρίς σαφείς πληροφορίες για τη σύνθεση, την περιεκτικότητα και τη δοσολογία τους». Αυτό θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνο καθως τα άτομα που τα χρησιμοποιούν δεν γνωρίζουν με βεβαιότητα τις παρενέργειες που μπορεί να προκαλέσει το προϊόν.
Κατασχέσεις στην Κύπρο και η «γκρίζα αγορά»
Στην Κύπρο έχουν ήδη εντοπιστεί και κατασχεθεί σχετικά προϊόντα, σύμφωνα με τις Φαρμακευτικές Υπηρεσίες, οι οποίες τονίζουν ότι συνεχίζουν να παρακολουθούν την αγορά και να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία της δημόσιας υγείας. Παράλληλα, ξεκαθαρίζουν ότι στη χώρα δεν υπάρχουν εγκεκριμένα πεπτιδικά προϊόντα για τις χρήσεις για τις οποίες προωθούνται μέσω social media και ιστοσελίδων αμφίβολης αξιοπιστίας. Για πληροφορίες σχετικά με τα αδειοδοτημένα φαρμακευτικά προϊόντα, οι πολίτες μπορούν να συμβουλεύονται την επίσημη ιστοσελίδα των Φαρμακευτικών Υπηρεσιών Κύπρου.
Πάντως, ένας από τους βασικούς λόγους που τα πεπτίδια έχουν αποκτήσει τόσο μεγάλη δημοτικότητα είναι οι προσωπικές ιστορίες που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο. Σύμφωνα και με ρεπορτάζ του BBC: «Άνθρωποι που ταλαιπωρούνται από πόνους σε ώμους, γόνατα ή τη μέση περιγράφουν πώς, αφού δοκίμασαν φυσικοθεραπείες και άλλες θεραπείες χωρίς αποτέλεσμα, στράφηκαν στα πεπτίδια ως τελευταία λύση».
Την ίδια ώρα, έχει αναπτυχθεί μια ολόκληρη «γκρίζα αγορά» στο διαδίκτυο. Πολλά προϊόντα πωλούνται με την ένδειξη «μόνο για ερευνητική χρήση», παρότι είναι σαφές ότι αγοράζονται από ανθρώπους που σκοπεύουν να τα χρησιμοποιήσουν οι ίδιοι. Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπόκεινται στους ίδιους αυστηρούς ελέγχους με τα εγκεκριμένα φάρμακα. Αυτό σημαίνει ότι, πέρα από τις πιθανές παρενέργειες, ο καταναλωτής δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα αν το φιαλίδιο περιέχει πράγματι την ουσία που αναγράφεται στην ετικέτα ή αν υπάρχουν προσμίξεις και επιμολύνσεις.
