Στον γιατρό θα πρέπει να πηγαίνουν πριν αποκτήσουν το πρώτο τους δίπλωμα οδήγησης όσοι ετοιμάζονται να μπουν στους κυπριακούς δρόμους, εφόσον ψηφιστεί ως έχει το νομοσχέδιο για την έκδοση πιστοποιητικών υγείας. Η σημαντική αλλαγή βρίσκεται ανάμεσα στις πρόνοιες του νέου πλαισίου, το οποίο επιχειρεί να συγκεντρώσει κάτω από μία ομπρέλα τις διαφορετικές διαδικασίες που ακολουθούνται σήμερα για δεκάδες επαγγέλματα και ομάδες πολιτών.
Η περίπτωση των νέων οδηγών ξεχωρίζει, καθώς σήμερα δεν υπάρχει γενική υποχρέωση προσκόμισης πιστοποιητικού υγείας για έναν νέο οδηγό που αιτείται τη συνηθισμένη άδεια οδήγησης. Πιστοποιητικό απαιτείται σήμερα για συγκεκριμένες κατηγορίες αδειών, για οδηγούς μεγαλύτερης ηλικίας και σε ειδικές περιπτώσεις.
Το νομοσχέδιο, αντίθετα, δημιουργεί αυτοτελή κατηγορία «Νέοι Οδηγοί» και ορίζει ότι «όσοι επιθυμούν την έκδοση άδειας οδήγησης μηχανοκίνητων οχημάτων» θα πρέπει να προβαίνουν σε έκδοση πιστοποιητικού υγείας στο πλαίσιο της αίτησής τους.
Τρεις κατηγορίες οδηγών
Η συγκεκριμένη πρόνοια δεν πρέπει να συγχέεται ούτε με τους επαγγελματίες οδηγούς ούτε με τους οδηγούς μεγαλύτερης ηλικίας. Το νομοσχέδιο δημιουργεί τρεις διαφορετικές κατηγορίες: οι επαγγελματίες οδηγοί περιλαμβάνονται στο άρθρο 19, οι νέοι οδηγοί στο άρθρο 29 και οι οδηγοί άνω των 70 ετών στο άρθρο 31. Για τους τελευταίους το πιστοποιητικό συνδέεται με την ανανέωση της άδειάς τους.
Το τι θα περιλαμβάνει, ωστόσο, το πιστοποιητικό που θα ζητείται από έναν νέο οδηγό δεν καθορίζεται στο νομοσχέδιο. Οι απαιτούμενες ιατρικές, απεικονιστικές ή εργαστηριακές εξετάσεις θα καθοριστούν σε επόμενο στάδιο.
Ποιοι μπαίνουν στον κατάλογο
Στόχος του νομοσχεδίου είναι η δημιουργία ενός ενιαίου πλαισίου εκεί όπου σήμερα εφαρμόζονται διαφορετικές διαδικασίες, διάρκεια ισχύος, εξετάσεις και προϋποθέσεις για την έκδοση πιστοποιητικών υγείας. Το ίδιο το Υπουργείο Υγείας αναφέρει ότι προωθείται ενιαία διαδικασία επειδή έχει διαπιστωθεί ότι σήμερα δεν ακολουθούνται ενιαίες διαδικασίες.
Στα βασικά επαγγέλματα που περιλαμβάνονται στον νέο κατάλογο βρίσκονται αισθητικοί, αστυνομικοί, δερματοστικτοποιοί, επαγγελματίες οδηγοί, επαγγελματίες δύτες και εκπαιδευτές κατάδυσης, επαγγελματίες υγείας, καθαρίστριες και καμαριέρες, κομμωτές και κουρείς, ναυαγοσώστες, νηπιαγωγοί και σχολικοί συνοδοί, προσωπικό ιδιωτικής ασφάλειας, πυροσβέστες και δασοπυροσβέστες, προσωπικό σχολικών κυλικείων, φροντιστές ενηλίκων, χειριστές τροφίμων και χειριστές γερανών ή ανυψωτικών μηχανημάτων.
Πέραν των επαγγελμάτων, το νομοσχέδιο καλύπτει και άλλες ομάδες, όπως κυνηγούς, υποψήφιους θετούς γονείς, οδηγούς άνω των 70 ετών, υποψηφίους για διορισμό στη δημόσια και εκπαιδευτική υπηρεσία και χειριστές ταχύπλοων σκαφών.
Νέοι οδηγοί και φοιτητές
Ανάμεσα στις σημαντικότερες αλλαγές που προκύπτουν από το νέο πλαίσιο ξεχωρίζουν, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, δύο μεγάλες κατηγορίες:
Νέοι οδηγοί: Το πιστοποιητικό επεκτείνεται σε όσους ζητούν την έκδοση άδειας οδήγησης, ενώ σήμερα για τη συνήθη άδεια δεν υπάρχει καθολική απαίτηση πιστοποιητικού υγείας.
Φοιτητές/φοιτήτριες: Το άρθρο 39 προβλέπει χωρίς άλλη διάκριση ότι «οι φοιτητές/φοιτήτριες οφείλουν να προβαίνουν σε έκδοση πιστοποιητικού υγείας».
Η περίπτωση των φοιτητών παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ακριβώς λόγω της γενικής διατύπωσης που χρησιμοποιείται. Το άρθρο δεν περιορίζει την υποχρέωση σε φοιτητές συγκεκριμένων κλάδων, όπως επαγγελμάτων υγείας, ούτε σε όσους πραγματοποιούν κλινική ή άλλη πρακτική άσκηση. Ως εκ τούτου, όπως είναι σήμερα γραμμένο το νομοσχέδιο, η πρόνοια καλύπτει γενικά τους φοιτητές και τις φοιτήτριες.
Πώς θα εκδίδεται
Σημαντικές αλλαγές επέρχονται και στη διαδικασία. Θα δημιουργηθεί ειδικός Κατάλογος Εξεταζόντων Ιατρών, στον οποίο θα εγγράφονται γενικοί ιατροί, παθολόγοι, ιατροί εργασίας και άλλες ειδικότητες που θα καθορίζονται από την αρμόδια Αρχή. Γιατρός που δεν βρίσκεται στον κατάλογο δεν θα μπορεί να εκδίδει τα συγκεκριμένα πιστοποιητικά.
Ο αιτητής θα υποβάλλει την αίτησή του μαζί με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και εξετάσεις σε γιατρό της επιλογής του από τον κατάλογο. Θα συμπληρώνει επίσης έντυπο αυτοαξιολόγησης, θα υποβάλλεται σε κλινική εξέταση και, εάν κριθεί απαραίτητο, θα μπορεί να παραπέμπεται σε γιατρό άλλης ειδικότητας.
Το απαιτούμενο τέλος θα καταβάλλεται από τον ίδιο τον αιτητή, ενώ το ύψος του θα καθοριστεί μεταγενέστερα. Αντίστοιχα, η μέγιστη διάρκεια ισχύος κάθε είδους πιστοποιητικού θα καθορίζεται επίσης σε επόμενο στάδιο.
Το πιστοποιητικό θα βεβαιώνει ότι ο αιτητής είναι κατάλληλος για το επάγγελμα, την άδεια, τον διορισμό ή την ιδιότητα για την οποία το χρειάζεται και ότι η κατάσταση της υγείας του δεν ενέχει κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.
Μέχρι και φυλάκιση
Το νέο πλαίσιο συνοδεύεται και από ποινικές κυρώσεις. Όποιος παραθέτει ψευδή στοιχεία ή πληροφορίες κατά τη συμπλήρωση του εντύπου αυτοαξιολόγησης ή ενεργεί δόλια ή εσκεμμένα κατά παράβαση των διαδικασιών με αποτέλεσμα την έκδοση πιστοποιητικού υγείας θα διαπράττει ποινικό αδίκημα.
Ποινικό αδίκημα προβλέπεται και σε περίπτωση δόλιας ή εσκεμμένης παράλειψης ενημέρωσης όταν, ενώ το πιστοποιητικό βρίσκεται σε ισχύ, προκύψει ασθένεια ή σοβαρά συμπτώματα που σχετίζονται με τον λόγο για τον οποίο αυτό εκδόθηκε και θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία. Σε τέτοια περίπτωση το πιστοποιητικό μπορεί να τεθεί υπό επανεξέταση και, εφόσον αφορά εργαζόμενο, αυτός δεν θα μπορεί να επαναρχίσει εργασία εάν το πιστοποιητικό του δεν βρίσκεται σε ισχύ.
Οι ποινές που προβλέπονται φθάνουν μέχρι τρεις μήνες φυλάκισης ή χρηματικό πρόστιμο €3.000 ή και τις δύο ποινές. Η ποινική δίωξη θα μπορεί να ασκηθεί μόνο από τον Γενικό Εισαγγελέα ή με τη συγκατάθεσή του.
Για όσους διαφωνούν με απόφαση μη έκδοσης ή αναστολής πιστοποιητικού, προβλέπεται δικαίωμα ένστασης εντός 15 ημερών, η οποία θα εξετάζεται από τριμελή επιτροπή γιατρών.
Ο νέος νόμος προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ εντός έξι μηνών από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας.
