Ένα αδειοδοτημένο νοσηλευτήριο ή κέντρο ημερήσιας νοσηλείας που παραβιάζει τους όρους λειτουργίας του μπορεί να τιμωρηθεί, να δεχθεί περιορισμούς, πρόστιμο ή ακόμη και να κλείσει. Ένα κέντρο που δεν εξασφάλισε ποτέ άδεια από το Υπουργείο Υγείας μπορεί, όπως αποδεικνύεται στην πράξη, να καταγγέλλεται ξανά και ξανά στην Αστυνομία και στο μεταξύ να συνεχίζει να λειτουργεί. Η απουσία άδειας, αντί να κινητοποιεί αυτομάτως τον μηχανισμό για αναστολή της δραστηριότητάς του, αφήνει τις αρμόδιες υπηρεσίες να αναζητούν «επαρκή μαρτυρία» μέσα από χρονοβόρες ποινικές διαδικασίες.
Αυτό ακριβώς συμβαίνει με το κέντρο στη Λάρνακα, το οποίο είναι γνωστό στις αρχές από το 2022. Καταγγέλθηκε δύο φορές, ελέγχθηκε, άλλαξε επωνυμία και συνέχισε να λειτουργεί. Υπήρξε ακόμη και αναφορά για ασθενή που χρειάστηκε νοσηλεία σε ΜΕΘ μετά από θεραπεία. Τέσσερα χρόνια αργότερα, χρειάστηκε ένα νέο δημοσίευμα για να πραγματοποιηθεί ακόμη ένας αιφνιδιαστικός έλεγχος και να υποβληθεί τρίτη καταγγελία στην Αστυνομία. Το κέντρο δεν είχε ποτέ άδεια. Είχε και συνεχίζει να έχει όλο αυτό το διάστημα ανοικτές τις πόρτες.
Δύο μέτρα και δύο σταθμά
Το παράδοξο προκύπτει από το διαφορετικό καθεστώς ελέγχου των αδειοδοτημένων και των μη αδειοδοτημένων χώρων. Ένα ιδιωτικό νοσηλευτήριο ή κέντρο ημερήσιας νοσηλείας που διαθέτει άδεια, υπόκειται στους όρους της. Εάν παρέχει θεραπεία που δεν καλύπτεται ή παραβιάζει τις προβλεπόμενες προδιαγραφές, μπορούν να κινηθούν διοικητικές διαδικασίες, να επιβληθούν κυρώσεις και να ανασταλεί η λειτουργία του.
Για έναν μη αδειοδοτημένο χώρο, όμως, οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν διαθέτουν τις ίδιες εξουσίες άμεσης παρέμβασης. Η υπόθεση καταγγέλλεται στην Αστυνομία και ο φάκελος καταλήγει στη Νομική Υπηρεσία, η οποία αποφασίζει εάν υπάρχει επαρκής μαρτυρία για δίωξη. Έτσι δημιουργείται ένα εξωφρενικό παράδοξο: εκείνος που εξασφάλισε άδεια υπόκειται σε άμεσο έλεγχο, ενώ για εκείνον που δεν αδειοδοτήθηκε ποτέ απαιτείται ολόκληρη αστυνομική και νομική διαδρομή ώστε να σταματήσει –αν τελικά σταματήσει– η επίμαχη δραστηριότητα.
Τρεις καταγγελίες μετά
Το κέντρο απασχόλησε για πρώτη φορά τις αρχές το 2022, μετά τη δημοσιοποίηση έρευνας βρετανικών μέσων ενημέρωσης για τις θεραπείες που προσφέρονταν. Ακολούθησαν έλεγχοι από λειτουργούς του Υπουργείου Υγείας και η πρώτη καταγγελία στην Αστυνομία.
Το 2023, όταν ο χώρος είχε ήδη μετονομαστεί, υποβλήθηκε δεύτερη καταγγελία. Η υπόθεση συνδεόταν με ασθενή που φέρεται να παρουσίασε σοβαρές επιπλοκές μετά από θεραπεία. Ο καρδιοθωρακοχειρουργός και συνιδρυτής του American Medical Center, Μαρίνος Σωτηρίου, κατήγγειλε στον «Π» ότι ασθενής του κέντρου μεταφέρθηκε στο νοσηλευτήριο και χρειάστηκε νοσηλεία στη ΜΕΘ μετά από πλασμαφαίρεση.
Οι δύο υποθέσεις διερευνήθηκαν από την Αστυνομία και οι φάκελοι διαβιβάστηκαν στη Νομική Υπηρεσία, χωρίς να εξασφαλιστεί επαρκής μαρτυρία για ποινική διαδικασία. Η «μη επαρκής μαρτυρία» έκλεισε τους φακέλους, όχι τις πόρτες του κέντρου, το οποίο συνέχισε να λειτουργεί και να διαφημίζει πλασμαφαίρεση για ασθενείς με Long COVID, παρότι δεν αποτελεί επιστημονικά τεκμηριωμένη θεραπεία για τη συγκεκριμένη νόσο.
Νέες πληροφορίες για τη δραστηριότητα του κέντρου, οι οποίες προέκυψαν στο πλαίσιο της διερεύνησης του «Π», τέθηκαν την περασμένη Πέμπτη ενώπιον του Υπουργείου Υγείας. Την επόμενη ημέρα πραγματοποιήθηκε αιφνιδιαστικός επιτόπιος έλεγχος.
Μιλώντας στην «Πρωινή Επιθεώρηση» του «Πολίτη 107,6 και 97,6», ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας, Δημήτρης Κωνσταντίνου, επιβεβαίωσε ότι το κέντρο δεν είναι αδειοδοτημένο. Όπως ανέφερε, οι λειτουργοί διαπίστωσαν ότι «οι πρακτικές που ακολουθούνταν στο συγκεκριμένο ιατρείο δεν ήταν οι ενδεδειγμένες και δεν διασφάλιζαν την υγεία του ασθενούς».
Στον χώρο εντοπίστηκαν μηχανήματα πλασμαφαίρεσης και, στη βάση της έκθεσης των λειτουργών, το Τμήμα Ιατρικών Υπηρεσιών υπέβαλε στις 14 Σεπτεμβρίου νέα καταγγελία. Το ΤΑΕ Λάρνακας ανέλαβε να διερευνήσει, σε συνεργασία με το υπουργείο, κατά πόσον η λειτουργία των μηχανημάτων παραβιάζει τη νομοθεσία. Από το κέντρο ζητήθηκε να αναστείλει τις επίμαχες εργασίες μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα. Το αίτημα, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με αναστολή της συνολικής λειτουργίας του χώρου.
Νόμιμα τα κομμάτια, διάτρητο το σύνολο
Την αδυναμία συνολικού ελέγχου της υπηρεσίας που λαμβάνει ο ασθενής αναδεικνύει ο Συνήγορος του Ασθενή, Μάριος Χαραλαμπίδης. Όπως επισημαίνει, το υφιστάμενο πλαίσιο είναι κατακερματισμένο, με διαφορετικές υπηρεσίες να ελέγχουν χωριστά τον χώρο, τον επαγγελματία, τον εξοπλισμό ή τα φάρμακα, χωρίς να εξετάζεται πάντοτε το τελικό αποτέλεσμα.
Ένα μηχάνημα μπορεί να είναι εγκεκριμένο, ο επαγγελματίας εγγεγραμμένος και το φάρμακο νόμιμο. Αυτό δεν σημαίνει ότι η θεραπεία είναι επιτρεπτή, ασφαλής ή ιατρικά ενδεδειγμένη. «Η προστασία και η ασφάλεια των ασθενών δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε αποσπασματικούς ελέγχους», υπογραμμίζει, ζητώντας συντονισμό των αρμόδιων υπηρεσιών και δυνατότητα έγκαιρης παρέμβασης. «Η νομιμότητα του εξοπλισμού δεν νομιμοποιεί κάθε χρήση του και η νομιμότητα του παροχέα υπηρεσιών υγείας δεν νομιμοποιεί κάθε υπηρεσία που παρέχει».
Χαρτογράφηση κατόπιν εορτής
Μετά την τρίτη καταγγελία, ο υπουργός Υγείας, Νεόφυτος Χαραλαμπίδης, έδωσε οδηγίες για χαρτογράφηση των χώρων όπου παρέχονται επεμβατικές θεραπείες αυξημένου κινδύνου, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται εξειδικευμένος ιατροτεχνολογικός εξοπλισμός ή οι πράξεις προβάλλονται ως anti-aging, detox, wellness και υπηρεσίες ευεξίας.
«Η πλασμαφαίρεση είναι μια αναγνωρισμένη ιατρική θεραπεία, η οποία για συγκεκριμένες ενδείξεις μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντική, ακόμη και σωτήρια. Δεν είναι, όμως, μια απλή διαδικασία ευεξίας», τόνισε. Πρέπει, όπως εξήγησε, να πραγματοποιείται όταν υπάρχει επιστημονική ένδειξη, από κατάλληλους επαγγελματίες και σε χώρους που παρέχουν τις αναγκαίες συνθήκες ασφάλειας.
Η χαρτογράφηση πρέπει να ολοκληρωθεί εντός 15 ημερών και να καταδείξει ποιοι παρέχουν αυτές τις υπηρεσίες, πού, με ποια επαγγελματική ιδιότητα και με ποιες δυνατότητες αντιμετώπισης επιπλοκών. Ζητήθηκε, επίσης, πλήρης νομική και κανονιστική αποτύπωση του πλαισίου. Χρειάστηκαν, δηλαδή, τρεις καταγγελίες για το ίδιο κέντρο ώστε το κράτος να αποφασίσει ότι πρέπει να μάθει πόσοι τέτοιοι χώροι λειτουργούν και τι ακριβώς προσφέρουν.
