Σοβαρές και διαχρονικές αδυναμίες στη λειτουργία του νεκροτομείου του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου καταγράφει η Ελεγκτική Υπηρεσία, με τα ευρήματα να εκτείνονται από την παραμονή σορού επί 1.040 ημέρες σε ψυγείο συντήρησης και τον κίνδυνο εσφαλμένης ταυτοποίησης, μέχρι την ελλιπή συντήρηση του εξοπλισμού και την απουσία σχεδίου έκτακτης ανάγκης.
Η βλάβη που παρουσιάστηκε τον περασμένο Μάιο στο ψυγείο συντήρησης του νεκροτομείου του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου φαίνεται πως ήταν μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Ο αιφνιδιαστικός έλεγχος της Ελεγκτικής Υπηρεσίας που ακολούθησε έφερε στην επιφάνεια σειρά προβλημάτων, αρκετά από τα οποία, σύμφωνα με το σχετικό υπόμνημα, ήταν γνωστά στους αρμοδίους εδώ και χρόνια.
Η ίδια η Ελεγκτική ξεκαθαρίζει, μάλιστα, ότι η εικόνα που προκύπτει δεν παραπέμπει σε ένα μεμονωμένο τεχνικό περιστατικό, αλλά σε διαχρονικές αδυναμίες διαχείρισης, εποπτείας, στελέχωσης και συντήρησης, καθώς και σε ασάφεια αρμοδιοτήτων. Επισημαίνει παράλληλα ότι οι συνθήκες που καταγράφηκαν δεν άπτονται μόνο του σεβασμού προς τους νεκρούς και τις οικογένειές τους, αλλά αγγίζουν ζητήματα υγιεινής, ασφάλειας του εργασιακού περιβάλλοντος και, ευρύτερα, προστασίας της δημόσιας υγείας.
Τρία χρόνια σε ψυγείο
Ιδιαίτερα σοβαρό είναι το εύρημα που αφορά τον χρόνο φύλαξης σορών. Με βάση τις διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές που επικαλείται η Ελεγκτική, όταν δεν προβλέπεται άμεση αποδέσμευση μιας σορού, αυτή θα πρέπει μετά από περίπου 30 ημέρες να μεταφέρεται από ψυγείο συντήρησης σε χώρο κατάψυξης. Στην Πάφο, ωστόσο, εντοπίστηκαν περιπτώσεις που απείχαν κατά πολύ από το συγκεκριμένο όριο.
Η πλέον ακραία περίπτωση αφορά σορό που παρέμεινε στο ψυγείο συντήρησης για 1.040 ημέρες, σχεδόν τρία χρόνια. Άλλες σοροί παρέμειναν για 533, 234, 172 και 39 ημέρες. Η Ελεγκτική καταλήγει ότι στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου δεν εφαρμόζονταν τα σχετικά διεθνή πρότυπα, με επιπτώσεις τόσο στη διατήρηση της κατάστασης των σορών όσο και στην αξιοπρεπή μεταχείρισή τους.
Σημειώνεται ότι η βλάβη του Μαΐου δεν σημειώθηκε σε άδειο ψυγείο. Τη δεδομένη στιγμή στο νεκροτομείο φυλάσσονταν συνολικά 11 σοροί, τέσσερις στο ψυγείο κατάψυξης και επτά στο ψυγείο συντήρησης όπου παρουσιάστηκε η βλάβη. Από τις επτά, έξι μεταφέρθηκαν στο νεκροτομείο του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, ενώ για την έβδομη διευθετήθηκε άμεσα η ταφή της από συγγενείς.
Κίνδυνος λάθους
Σοβαρά ερωτήματα εγείρονται και σε σχέση με την ταυτοποίηση και την ιχνηλασιμότητα των σορών
Στο έντυπο που ετοιμάστηκε για τη μεταφορά των σορών στη Λεμεσό περιλαμβάνονταν και τα στοιχεία της έβδομης σορού, παρότι αυτή τελικά δεν μεταφέρθηκε. Όταν η Ελεγκτική ζήτησε το αντίστοιχο έντυπο παραλαβής από το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, της απεστάλη το ίδιο έντυπο, χωρίς υπογραφή του παραλήπτη και με χειρόγραφη διόρθωση στα στοιχεία των σορών. Η διόρθωση δεν έφερε ούτε ημερομηνία ούτε υπογραφή του προσώπου που την έκανε.
Ως αποτέλεσμα, η Ελεγκτική αναφέρει ότι δεν ήταν δυνατό να επιβεβαιωθεί πότε εντοπίστηκε το λάθος και πότε έγινε η σχετική διόρθωση.
Η Υπηρεσία διαπιστώνει ελλείψεις στους μηχανισμούς ελέγχου και ιχνηλασιμότητας των σορών, οι οποίες ενέχουν κίνδυνο μη ορθής καταγραφής της τοποθεσίας φύλαξής τους και δυσκολίας στον εντοπισμό τους όταν χρειαστεί.
Δεν ήξεραν ποιος είχε την ευθύνη
Αίσθηση προκαλεί και η διαπίστωση γύρω από τις αρμοδιότητες. Από την αλληλογραφία που εξέτασε η Ελεγκτική προέκυψε ότι η Διοίκηση του ΟΚΥπΥ αγνοούσε ότι η διαχείριση της λειτουργίας των νεκροτομείων εμπίπτει στην ευθύνη του Οργανισμού.
Το ζήτημα αποσαφηνίστηκε με ηλεκτρονικό μήνυμα του Γενικού Εκτελεστικού Διευθυντή προς την Εκτελεστική Διευθύντρια της Διεύθυνσης Λεμεσού-Πάφου στις 7 Μαΐου 2026, με την Ελεγκτική να σημειώνει ότι οι αρμοδιότητες διαχείρισης των νεκροτομείων δεν είχαν αποσαφηνιστεί επαρκώς σε επίπεδο Οργανισμού.
Τη βλάβη «πρόδωσε» η δυσοσμία
Προβληματική ήταν και η παρακολούθηση του εξοπλισμού. Δεν υπήρχε συστηματική καταγραφή της θερμοκρασίας των ψυκτικών θαλάμων ούτε κεντρικό μητρώο βλαβών, επισκευών και συντηρήσεων. Ο ΟΚΥπΥ δεν διέθετε αντίγραφο της σύμβασης συντήρησης, ενώ από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της Ελεγκτικής δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιωθεί ότι οι προβλεπόμενες συντηρήσεις πραγματοποιούνταν με την απαιτούμενη συχνότητα.
Η Ελεγκτική διαπιστώνει, παράλληλα, πλημμελή εκτέλεση της σύμβασης από τον ανάδοχο και ελλιπή παρακολούθησή της από τον ΟΚΥπΥ, ενώ καταγράφει ευθύνες και για το Τμήμα Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών. Το ΗΜΥ, ως αναθέτουσα αρχή, δεν προέβαινε στους απαραίτητους ελέγχους τόσο στον εξοπλισμό και στις εργασίες συντήρησης του αναδόχου όσο και στο βιβλίο μητρώου συντήρησης.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το τι συνέβη με το σύστημα συναγερμού. Η σύμβαση συντήρησης, η οποία ίσχυε από τις 20 Φεβρουαρίου 2015, προέβλεπε ότι ο ανάδοχος είχε υποχρέωση να εγκαταστήσει ηχητικό και οπτικό σύστημα συναγερμού για περιπτώσεις χαμηλής ή υψηλής θερμοκρασίας.
Το σύστημα πράγματι είχε εγκατασταθεί, όμως περαιτέρω έλεγχος που έγινε κατόπιν σύστασης της Ελεγκτικής κατέδειξε ότι ήταν σε μη χρησιμοποιήσιμη κατάσταση. Ο ΟΚΥπΥ, σύμφωνα με το υπόμνημα, δεν γνώριζε τη συγκεκριμένη συμβατική υποχρέωση.
Έτσι, το πρόβλημα στο ψυγείο έγινε αντιληπτό από την έντονη δυσοσμία που παρατηρήθηκε στον χώρο του νοσοκομείου, κάτι που κατά την Ελεγκτική αποτελεί ένδειξη ότι η βλάβη είχε προκύψει νωρίτερα. Μετά τον επιτόπιο έλεγχο εγκαταστάθηκε νέο σύστημα συναγερμού στις 5 Ιουνίου 2026.
Την ίδια ώρα, δεν υπήρχε σχέδιο επιχειρησιακής συνέχειας που να καθορίζει ποιες ενέργειες πρέπει να γίνουν, ποιοι είναι υπεύθυνοι και ποιες εναλλακτικές εγκαταστάσεις θα χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση βλάβης του ψυκτικού εξοπλισμού.
Και αυτό παρά το γεγονός ότι, σύμφωνα με πληροφορίες που συνέλεξε η Ελεγκτική κατά τον έλεγχο, παρόμοιες βλάβες είχαν εκδηλωθεί και στο παρελθόν.
Έφυγε ο Βοηθός Νεκροτόμος
Μέχρι τον Μάιο του 2026, στο νεκροτομείο εργαζόταν ένας Βοηθός Νεκροτόμος, ο οποίος είχε μεταξύ άλλων την ευθύνη για τη μεταφορά των σορών, την παρακολούθηση της θερμοκρασίας, την τήρηση αρχείων και την εποπτεία της καθαριότητας.
Μετά τον τερματισμό της διενέργειας νεκροτομών στην Πάφο, μετακινήθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, χωρίς να αναλάβει άλλο πρόσωπο τις αρμοδιότητές του και χωρίς να πραγματοποιηθεί τυπική παράδοση αρμοδιοτήτων στη Διοίκηση του νοσοκομείου.
Μέρος των καθηκόντων που αφορούσαν στη μεταφορά των σορών ανατέθηκε σε αχθοφόρους του ΤΑΕΠ, οι οποίοι, σύμφωνα με το υπόμνημα, δεν διέθεταν εξειδικευμένη εκπαίδευση ή εμπειρία στη διαχείριση νεκροτομείου.
Προειδοποιούσαν από το 2023
Τα προβλήματα, πάντως, δεν ήταν άγνωστα. Προσωπικό του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου υπέβαλλε από το 2023 παράπονα προς τη Διοίκηση του νοσοκομείου και τον ΟΚΥπΥ για έντονες οσμές αποσύνθεσης που επηρέαζαν γειτονικούς εργασιακούς χώρους, συνωστισμό σορών και ανύπαρκτη καθαριότητα.
Παρά τις επανειλημμένες επισημάνσεις του προσωπικού προς τη Διεύθυνση του ΟΚΥπΥ, η Ελεγκτική καταγράφει ότι δεν λήφθηκαν διορθωτικά μέτρα.
Τι απαντά ο ΟΚΥπΥ
Στην απαντητική επιστολή του προς την Ελεγκτική, ο ΟΚΥπΥ αναφέρει ότι συμφωνεί με τις διαπιστώσεις και τις σχετικές συστάσεις και ότι έχουν δρομολογηθεί ενέργειες για την εφαρμογή τους.
Σε ό,τι αφορά τη συντήρηση του εξοπλισμού, ωστόσο, υποστηρίζει ότι αυτή δεν εμπίπτει στην ευθύνη του, καθώς συντονιστής της σχετικής σύμβασης είναι το Τμήμα Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών. Η Ελεγκτική αντιτείνει ότι, ανεξαρτήτως του ποιος έχει την ευθύνη της συντήρησης, το νοσοκομείο, ως χρήστης κρίσιμου εξοπλισμού, όφειλε να διαθέτει μηχανισμούς παρακολούθησης της λειτουργικής του κατάστασης και άμεσης αναφοράς τυχόν βλαβών.
Ο Οργανισμός αναφέρει ακόμη ότι προχώρησε στην εγκατάσταση νέου αυτόματου συστήματος συνεχούς παρακολούθησης της θερμοκρασίας των ψυκτικών θαλάμων, ενώ έχει δρομολογηθεί η δημιουργία κεντρικού μητρώου για βλάβες, συντηρήσεις και επισκευές κρίσιμου εξοπλισμού. Παράλληλα, αναφέρει ότι ετοιμάζεται σχέδιο επιχειρησιακής συνέχειας για τη λειτουργία του νεκροτομείου και ότι, μέχρι την ολοκλήρωσή του, έχουν συμφωνηθεί εναλλακτικές διευθετήσεις με το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού για τη μεταφορά και προσωρινή φύλαξη σορών σε περίπτωση νέας βλάβης.
Σε σχέση με τη στελέχωση, ο ΟΚΥπΥ αναφέρει ότι βρίσκεται σε διαβούλευση με τις συντεχνίες για εξεύρεση λύσης.
Από την πλευρά του, το Υπουργείο Υγείας αναφέρει ότι για τις αζήτητες σορούς προχωρεί σε ταφή όταν έχει ολοκληρωθεί η νεκροτομή και η θανατική ανάκριση, έχει παρέλθει ικανό χρονικό διάστημα και έχουν εξασφαλιστεί τα απαραίτητα έγγραφα.
