Από παράταση σε παράταση οδηγείται η εφαρμογή του «κόκκινου κουμπιού», ενός μέτρου που αποτελεί κοινή παραδοχή ότι αποτελεί κρίσιμο εργαλείο στήριξης ηλικιωμένων και ευάλωτων πολιτών. Με το 2025 να ολοκληρώνεται χωρίς την ενεργοποίησή του, το ερώτημα μεταφέρεται πλέον στο νέο έτος: θα είναι το 2026 η χρονιά που το «κόκκινο κουμπί» θα περάσει επιτέλους από τις εξαγγελίες στην πράξη ή θα προστεθεί ακόμη μία χρονιά αναμονής σε ένα ήδη μακρύ χρονικό καθυστερήσεων;
Στο τέλος του 2025, το πρόγραμμα δεν έχει τεθεί ακόμη σε λειτουργία, παρά το γεγονός ότι είχε ανακοινωθεί πως θα έμπαινε σε πιλοτική εφαρμογή εντός του έτους. Η τελευταία επίσημη ενημέρωση μεταθέτει πλέον την πιλοτική εφαρμογή για τον Φεβρουάριο του 2026, επαναφέροντας τη συζήτηση για ένα έργο που, αν και θεωρείται αναγκαίο, εξακολουθεί να παραμένει εκτός καθημερινότητας.
Πού βρισκόμαστε σήμερα;
Όπως αναφέρει σε δηλώσεις του στον «Π» ο πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Τρίτης Ηλικίας, Δήμος Αντωνίου, το «κόκκινο κουμπί» βρίσκεται σε φάση τελικής προετοιμασίας, μετά από μια μακρά περίοδο τεχνικών και οργανωτικών διαδικασιών. Όπως ανέφερε, «το έργο δεν εγκαταλείφθηκε αλλά προχώρησε, με πιο αργούς ρυθμούς απ’ ό,τι αρχικά είχε εκτιμηθεί, καθώς προέκυψαν ζητήματα που έπρεπε να επιλυθούν για να διασφαλιστεί η σωστή λειτουργία του». Ο κ. Αντωνίου σημείωσε ότι η πιλοτική εφαρμογή μεταφέρεται για τον Φεβρουάριο του 2026, διευκρινίζοντας πως ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε έναρξη τον Δεκέμβριο του 2025. «Υπήρξαν τεχνικά και οργανωτικά ζητήματα που δεν επέτρεψαν την εφαρμογή εντός του χρονοδιαγράμματος. Προτιμήθηκε να υπάρξει καθυστέρηση παρά να τεθεί σε λειτουργία ένα σύστημα χωρίς τις απαραίτητες δικλίδες ασφαλείας», ανέφερε. Όσον αφορά την πιλοτική φάση εξήγησε ότι οι πρώτες συσκευές θα χορηγηθούν σε περίπου 80 άτομα που έχουν πραγματική ανάγκη, με κριτήρια όπως ηλικία άνω των 75 ετών, λήψη Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος ή άλλων επιδομάτων, υποκείμενα προβλήματα υγείας, απομακρυσμένη κατοικία ή έλλειψη υποστηρικτικού περιβάλλοντος.
Από το 2018…
Η συζήτηση για το «κόκκινο κουμπί» ξεκίνησε το 2018, σε μια περίοδο κατά την οποία αναδεικνυόταν όλο και πιο έντονα η ανάγκη στήριξης ηλικιωμένων που ζουν μόνοι. Ο αρχικός στόχος ήταν το μέτρο να εφαρμοστεί το 2019, με πιλοτικό χαρακτήρα, ώστε να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητά του και να επεκταθεί σταδιακά. Ωστόσο, το χρονοδιάγραμμα αυτό δεν τηρήθηκε. Τα επόμενα χρόνια, το «κόκκινο κουμπί» επανερχόταν στη δημόσια συζήτηση, άλλοτε ως έργο που «μπαίνει στην τελική ευθεία» και άλλοτε ως πρόγραμμα που «παίρνει σάρκα και οστά». Παρά τις επαναλαμβανόμενες εξαγγελίες, η εφαρμογή του μεταφερόταν διαρκώς, με το μέτρο να παραμένει στα χαρτιά. Τον περασμένο Μαϊο είχε δοθεί το πράσινο φως από το Υφυπουργείο Πρόνοιας, ενώ είχε ανακοινωθεί ότι το πρόγραμμα θα έμπαινε σε πιλοτική εφαρμογή εντός του 2025. Το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, ωστόσο, δεν υλοποιήθηκε, με αποτέλεσμα η πιλοτική φάση να μετατίθεται πλέον για τις αρχές του 2026.
Τι είναι το «κόκκινο κουμπί»;
Το «κόκκινο κουμπί» είναι μια υπηρεσία άμεσης ειδοποίησης, σχεδιασμένη κυρίως για ηλικιωμένους και ευάλωτους πολίτες που ζουν μόνοι ή χωρίς καθημερινή υποστήριξη. Πρόκειται για ένα εργαλείο που επιτρέπει στον χρήστη, με μία απλή κίνηση, να ζητήσει βοήθεια σε περίπτωση ανάγκης, χωρίς να απαιτείται χρήση τηλεφώνου ή σύνθετων τεχνολογικών εφαρμογών. Η βασική του φιλοσοφία είναι η απλότητα και η ταχύτητα: το πάτημα ενός κουμπιού αρκεί για να ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός ειδοποίησης, στοιχείο κρίσιμο σε περιπτώσεις όπου ο χρόνος ή η κατάσταση του ατόμου δεν επιτρέπει άλλη μορφή επικοινωνίας.
Πώς θα λειτουργεί;
Στην πράξη, ο δικαιούχος θα φέρει ειδική συσκευή, είτε ως φορητό κουμπί είτε ως σταθερό μέσο εντός της κατοικίας, μέσω της οποίας θα μπορεί να στέλνει σήμα κινδύνου. Με το πάτημα του κουμπιού, το σήμα θα μεταδίδεται σε Συντονιστικό Κέντρο Διαχείρισης Κλήσεων, το οποίο θα λειτουργεί σε 24ωρη βάση. Το κέντρο αυτό θα στελεχώνεται από εκπαιδευμένο προσωπικό, όπως κοινωνικούς λειτουργούς και άλλους επαγγελματίες, οι οποίοι θα αξιολογούν άμεσα το περιστατικό και θα ενεργοποιούν την κατάλληλη ανταπόκριση. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να ειδοποιηθούν υπηρεσίες ασθενοφόρων, η Αστυνομία, κοινωνικές υπηρεσίες ή άλλα αρμόδια Σώματα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι το «κόκκινο κουμπί» δεν λειτουργεί αποκομμένα αλλά ως μέρος μιας οργανωμένης αλυσίδας ανταπόκρισης, ώστε το αίτημα βοήθειας να μην μένει απλώς καταγεγραμμένο αλλά να οδηγεί σε άμεση παρέμβαση.
Ποιοι θα το χρησιμοποιούν;
Το μέτρο απευθύνεται κατά κύριο λόγο σε ηλικιωμένους που ζουν μόνοι, άτομα με προβλήματα υγείας ή κινητικότητας, καθώς και σε ευάλωτες ομάδες που ενδέχεται να βρεθούν σε κατάσταση ανάγκης χωρίς άμεση πρόσβαση σε υποστήριξη. Στη χώρα μας υπολογίζεται ότι ο αριθμός των ηλικιωμένων και όχι μόνο, που θα μπορούσαν να επωφεληθούν από ένα σύστημα σαν το «κόκκινο κουμπί», εκτιμάται μεταξύ περίπου 30.000 και 40.000 άτομα. Παράλληλα, το «κόκκινο κουμπί» λειτουργεί και ως μέσο ανακούφισης για τις οικογένειες ηλικιωμένων ή και ατόμων νεαρότερης ηλικίας που αντιμετωπίζουν κινητικά ή άλλα προβλήματα υγείας, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου τα συγγενικά πρόσωπα δεν μπορούν να βρίσκονται διαρκώς δίπλα τους.
Το όφελός του
Το βασικό όφελος του «κόκκινου κουμπιού» είναι η άμεση πρόσβαση σε βοήθεια, σε περιπτώσεις όπου κάθε λεπτό μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμο. Πτώσεις, αιφνίδια προβλήματα υγείας ή άλλες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης μπορούν να αντιμετωπιστούν πιο γρήγορα, μειώνοντας τον χρόνο ανταπόκρισης των υπηρεσιών. Πέραν των επειγόντων περιστατικών, το μέτρο λειτουργεί και προληπτικά. Η ύπαρξη ενός τέτοιου μηχανισμού ενισχύει το αίσθημα ασφάλειας των ηλικιωμένων και μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική σε περιπτώσεις κακοποίησης ή παραμέλησης, όπου το θύμα δυσκολεύεται να ζητήσει βοήθεια με άλλον τρόπο.
