Στην Ολομέλεια της Βουλής οδηγείται σήμερα το ζήτημα της επιβολής φόρου υγειονομικής ταφής αποβλήτων, με την κυβέρνηση να υποστηρίζει ότι η ψήφιση του μέτρου αποτελεί προϋπόθεση για την εκταμίευση €23 εκατ. από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και τις τοπικές αρχές να εκφράζουν ανησυχίες για το πρόσθετο οικονομικό βάρος.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, ο φόρος υγειονομικής ταφής εφαρμόζεται ήδη στα περισσότερα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στοχεύει στη μείωση των ποσοτήτων αποβλήτων που καταλήγουν σε χώρους ταφής. Η εφαρμογή του συνδέεται με δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η Κυπριακή Δημοκρατία στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Το υπουργείο σημειώνει ότι το αρχικό σενάριο προέβλεπε επιβολή φόρου ύψους €35 ανά τόνο αποβλήτων, ωστόσο μετά από διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το ποσό μειώθηκε στα €10 ανά τόνο για το 2026, με σταδιακή αύξηση κατά €5 ετησίως μέχρι να φτάσει τα €70 το 2039.
Με βάση τους υπολογισμούς του υπουργείου, η επιβάρυνση για τα νοικοκυριά εκτιμάται γύρω στα €10 ετησίως το 2027, δηλαδή κάτω από ένα ευρώ τον μήνα ανά νοικοκυριό. Παράλληλα, υποστηρίζεται ότι η αύξηση της ανακύκλωσης και της διαλογής στην πηγή θα μειώσει τις ποσότητες αποβλήτων που οδηγούνται σε ταφή και, κατ’ επέκταση, το συνολικό κόστος για τις τοπικές αρχές.
Οι δήμοι έχουν κατά το προηγούμενο διάστημα εκφράσει έντονες επιφυλάξεις, επικαλούμενοι το υψηλό ποσοστό ταφής δημοτικών αποβλήτων στην Κύπρο, το οποίο ανέρχεται στο 68%, καθώς και τα προβλήματα που καταγράφονται στις υποδομές διαχείρισης αποβλήτων.
Κυβερνητική θέση είναι ότι ο φόρος δεν έχει καθαρά εισπρακτικό χαρακτήρα αλλά αποτελεί εργαλείο περιβαλλοντικής πολιτικής, με στόχο τη μείωση των σύμμεικτων αποβλήτων και την ενίσχυση της ανακύκλωσης. Παράλληλα, υποστηρίζεται ότι τα έσοδα θα διατεθούν για δράσεις διαχείρισης αποβλήτων από τις τοπικές αρχές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το υπουργείο, η εφαρμογή προγραμμάτων διαλογής στην πηγή από το 2028 θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τα έσοδα από τον φόρο, εξέλιξη που αποδίδεται στη μείωση των ποσοτήτων αποβλήτων που καταλήγουν σε ταφή.
Το βασικό διακύβευμα της σημερινής συζήτησης στη Βουλή παραμένει κατά πόσο η εφαρμογή του μέτρου αποτελεί αναγκαία μεταρρύθμιση για την εκπλήρωση των ευρωπαϊκών υποχρεώσεων της χώρας και τη χρηματοδότηση νέων περιβαλλοντικών δράσεων ή αν οδηγεί σε πρόσθετη επιβάρυνση δήμων και πολιτών σε μια περίοδο κατά την οποία εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες στις υποδομές διαχείρισης αποβλήτων.
