Να αποφύγει οποιαδήποτε στοχοποίηση, ποινικοποίηση ή παρεμπόδιση περιβαλλοντικών οργανώσεων και ακτιβιστών που δεν έχουν διαπράξει αδίκημα καλεί τη Βουλή το Terra Cypria, ενόψει της αυριανής συζήτησης στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Περιβάλλοντος για τις «επιπτώσεις» της δράσης συγκεκριμένων ακτιβιστικών οργανώσεων και την ενδεχόμενη ανάγκη λήψης μέτρων.
Με εκτενές σημείωμα θέσεων που καταθέτει στην Επιτροπή, το Κυπριακό Ίδρυμα Προστασίας του Περιβάλλοντος επικαλείται το κυπριακό, ευρωπαϊκό και διεθνές νομικό πλαίσιο για να υποστηρίξει ότι η δράση των περιβαλλοντικών οργανώσεων αποτελεί μέρος της προστασίας του δημόσιου συμφέροντος και ότι τα δικαιώματα των προασπιστών του περιβάλλοντος πρέπει να διαφυλαχθούν.
Η παρέμβαση του Terra Cypria έρχεται μετά την αντίδραση της Committee Against Bird Slaughter (CABS), η οποία κάλεσε επίσης τη Βουλή να μην υιοθετήσει μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τη συνεργασία των περιβαλλοντικών οργανώσεων με την Αστυνομία και την Υπηρεσία Θήρας στην αντιμετώπιση της λαθροθηρίας.
Το θέμα που θα συζητηθεί αύριο, 16 Σεπτεμβρίου 2026, φέρει τον τίτλο «Οι επιπτώσεις της δράσης συγκεκριμένων ακτιβιστικών οργανώσεων και ακτιβιστών που δραστηριοποιούνται στον τομέα του περιβάλλοντος και η αξιολόγηση της ανάγκης λήψης μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου».
Ενεγράφη αυτεπάγγελτα έπειτα από εισήγηση των βουλευτών του ΕΛΑΜ Λίνου Παπαγιάννη και Λίνου Ιωάννη Χατζηγεωργίου. Η εγγραφή του θέματος εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία με τις ψήφους ΕΛΑΜ, ΔΗΚΟ και ΔΗΣΥ, ενώ εναντίον τάχθηκαν ΑΚΕΛ και Άλμα.
«Όποιος διαπράττει αδίκημα να υπόκειται στον νόμο»
Στην τοποθέτησή του, το Terra Cypria ξεκαθαρίζει ότι οποιοδήποτε πρόσωπο διαπράττει αδίκημα πρέπει να υπόκειται στις προβλεπόμενες κυρώσεις, ανεξάρτητα από το εάν δραστηριοποιείται σε περιβαλλοντική οργάνωση.
Την ίδια ώρα, όμως, υποστηρίζει ότι άτομα που δεν έχουν διαπράξει αδίκημα δεν πρέπει να στοχοποιούνται, να διώκονται ή να τυγχάνουν άνισης μεταχείρισης εξαιτίας της συμμετοχής τους σε οργανώσεις που έχουν ως καταστατικό σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος.
Το Ίδρυμα επικαλείται, μεταξύ άλλων, το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και την Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για την αρχή της ισότητας έναντι του νόμου.
Παράλληλα, παραπέμπει στη Σύμβαση του Άαρχους, σύμφωνα με την οποία τα πρόσωπα που ασκούν τα περιβαλλοντικά τους δικαιώματα δεν πρέπει να τιμωρούνται, να διώκονται ή να παρενοχλούνται λόγω της εμπλοκής τους σε περιβαλλοντικά ζητήματα.
Οι καταγγελίες κατά ακτιβιστών δεν επιβεβαιώθηκαν
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο σημείωμα σε προηγούμενες υποθέσεις καταγγελιών εναντίον μελών της CABS, τις οποίες το Terra Cypria χρησιμοποιεί για να τεκμηριώσει τον κίνδυνο στοχοποίησης περιβαλλοντικών ακτιβιστών.
Το Ίδρυμα παραπέμπει σε έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως του 2014, σύμφωνα με την οποία τέσσερα πρόσωπα είχαν καταγγείλει μέλη της CABS στην Αστυνομία για παράνομη είσοδο σε ιδιοκτησίες, καταστροφή περιουσίας και απελευθέρωση οικόσιτων ζώων.
Για τρεις από τις τέσσερις καταγγελίες δεν προέκυψε ενδεχόμενη διάπραξη αδικήματος και δεν ασκήθηκαν διώξεις. Η τέταρτη υπόθεση οδηγήθηκε ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Αμμοχώστου, το οποίο τον Μάιο του 2014 αθώωσε το μέλος της CABS που είχε κατηγορηθεί.
Σε διαφορετική υπόθεση, όπως αναφέρεται στο σημείωμα, καταγγελία εναντίον τριών ακτιβιστών για είσοδο σε ξένη περιουσία είχε διαφορετική κατάληξη. Το πρόσωπο που είχε υποβάλει την καταγγελία παραδέχθηκε τελικά ενοχή για παράνομη παγίδευση πουλιών, ενώ οπτικοακουστικό υλικό έδειξε ότι είχε επιτεθεί σε έναν από τους ακτιβιστές. Για σκοπούς συμβιβασμού καταβλήθηκε στον ακτιβιστή αποζημίωση ύψους 7.000 ευρώ, ενώ στον παγιδευτή επιβλήθηκε πρόστιμο 500 ευρώ για παράνομη κατοχή και χρήση 60 ξοβεργών.
Το Terra Cypria επικαλείται την τότε επισήμανση της Επιτρόπου Διοικήσεως ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη ήταν ενδεικτική του κινδύνου πραγματικά γεγονότα να παρουσιάζονται διαφορετικά και να δημιουργούνται παραπλανητικές εντυπώσεις.
«Απειλές κατά της ζωής και σοβαροί ξυλοδαρμοί»
Το Terra Cypria επαναφέρει και τις διαπιστώσεις του Ειδικού Εισηγητή των Ηνωμένων Εθνών για τους Προασπιστές του Περιβάλλοντος, ο οποίος επισκέφθηκε την Κύπρο τον Φεβρουάριο του 2024.
Στη δήλωση που είχε εκδώσει μετά την αποστολή του, ο Ειδικός Εισηγητής ανέφερε ότι είχε ενημερωθεί για πιέσεις που δέχονται προασπιστές του περιβάλλοντος στην Κύπρο, αλλά και για ένα «επαναλαμβανόμενο και ιδιαίτερα ανησυχητικό» ζήτημα απειλών και σωματικών επιθέσεων εναντίον οργανώσεων και μελών τους που δραστηριοποιούνται κατά της παράνομης θανάτωσης πτηνών, περιλαμβανομένων απειλών κατά της ζωής και σοβαρών ξυλοδαρμών.
Στο ίδιο πλαίσιο, το Ίδρυμα επικαλείται τις κατευθυντήριες γραμμές που εκδόθηκαν το 2025 για την ειρηνική περιβαλλοντική διαμαρτυρία, σύμφωνα με τις οποίες πολιτικά πρόσωπα και μέσα ενημέρωσης δεν θα πρέπει να παρουσιάζουν συλλήβδην τους προασπιστές του περιβάλλοντος ως εγκληματίες ή ως απειλή για τη δημόσια τάξη.
Ζητά σαφή διαχωρισμό κυνηγίου και λαθροθηρίας
Σημαντικό μέρος του σημειώματος επικεντρώνεται στην παράνομη παγίδευση και θανάτωση άγριων πτηνών. Το Terra Cypria καλεί τη Βουλή να προχωρήσει σε σαφή διαχωρισμό της νόμιμης κυνηγετικής δραστηριότητας από τη λαθροθηρία και να καταδικάσει όλες τις μορφές παράνομης θανάτωσης άγριων πτηνών και θηραμάτων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα αμπελοπούλια και στη χρήση ξοβεργών, διχτυών και ηλεκτρονικών ηχομιμητικών συσκευών, τα οποία αποτελούν μη επιλεκτικές μεθόδους παγίδευσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το Ίδρυμα, περίπου 160 από τα 400 είδη πουλιών που έχουν καταγραφεί στην Κύπρο έχουν εντοπιστεί παγιδευμένα σε ξόβεργα και δίχτυα, παρότι βασικός στόχος της παράνομης δραστηριότητας είναι κυρίως το αμπελοπούλι και η τζίκλα.
Το Terra Cypria επικαλείται επίσης τις διαδοχικές Επισκοπήσεις Εφαρμογής της Περιβαλλοντικής Νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι οποίες εξακολουθούν να καταγράφουν την παράνομη παγίδευση άγριων πτηνών ως σημαντική πρόκληση για την Κύπρο.
Αυστηρότερες ποινές για παγιδευτές και εστιάτορες
Αντί περιοριστικών μέτρων σε βάρος των περιβαλλοντικών οργανώσεων, το Terra Cypria ζητά από τη Βουλή να εξετάσει την ενίσχυση της εφαρμογής της νομοθεσίας για τα εγκλήματα κατά της άγριας ζωής.
Συγκεκριμένα, εισηγείται αύξηση των προβλεπόμενων ποινών, ώστε να είναι αυστηρές και αποτρεπτικές, ιδιαίτερα για τους μεγάλους και επαγγελματίες παγιδευτές, καθώς και για εστιάτορες που αποκομίζουν κέρδη από την παράνομη εμπορία άγριων πτηνών.
Παραπέμπει, μεταξύ άλλων, στη Διακήρυξη της Λάρνακας του 2011, η οποία υιοθετήθηκε στο πλαίσιο του πρώτου Ευρωπαϊκού Συνεδρίου για την Παράνομη Θανάτωση Πουλιών και καλεί κυβερνήσεις, αρμόδιες αρχές, τοπικές κοινότητες, περιβαλλοντικές και κυνηγετικές οργανώσεις να επιδεικνύουν μηδενική ανοχή απέναντι στην παράνομη θανάτωση και εμπορία πτηνών.
Καταλήγοντας, το Terra Cypria καλεί την Επιτροπή Περιβάλλοντος να διασφαλίσει την ίση εφαρμογή του νόμου, χωρίς διακρίσεις και χωρίς στοχοποίηση οργανώσεων ή μελών τους που δεν έχουν διαπράξει αδίκημα.
Ζητά παράλληλα μηδενική ανοχή στη μη επιλεκτική και μαζική παγίδευση μεταναστευτικών πτηνών, ενίσχυση της εφαρμογής της νομοθεσίας και αυστηρότερες ποινές για όσους αποκομίζουν μεγάλα κέρδη από την παράνομη δραστηριότητα.
Τέλος, ζητά να διαφυλαχθούν τα δικαιώματα των πολιτών και των περιβαλλοντικών οργανώσεων στην πρόσβαση σε πληροφορίες, στη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων και στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα, καθώς και η ελευθερία γνώμης, έκφρασης και ειρηνικής διαμαρτυρίας.
