«Καμία χαλάρωση στον Ακάμα»: Το 2ο μέρος της συνέντευξης του υπουργού Γεωργίας στον «Π»

Τα χαρτιά του για ζητήματα από τη θεματική του περιβάλλοντος ανοίγει στο δεύτερο μέρος της συνέντευξής του στον «Π», ο υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, μετά το υδατικό και τις προκλήσεις της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Σχολιάζει το ενδεχόμενο πιέσεων από συμφέροντα και τοποθετείται για τον Ακάμα, το Πληρώνω Όσο Πετώ και τους περιβαλλοντικούς ελέγχους. Όσον αφορά τους αρχικούς σχεδιασμούς για τη σύσταση Πολιτικής Προστασίας, ο Χρίστος Σενέκης ξεκαθαρίζει ότι πλέον δεν τίθεται θέμα μετακίνησης του τομέα πυρόσβεσης του Τμήματος Δασών στο Υπουργείο Εσωτερικών και εξηγεί τι άλλαξε μετά από έναν χρόνο.

Πώς θα διαχειριζόσασταν ενδεχόμενες πιέσεις από διαπλεκόμενα συμφέροντα, σε σχέση με αποφάσεις από το Τμήμα Περιβάλλοντος, από το οποίο περνάνε εγκρίσεις για αναπτύξεις και δραστηριότητες κοντά σε ευαίσθητες περιβαλλοντικά περιοχές;

Κανένα συμφέρον δεν βρίσκεται πάνω από τον νόμο. Κάθε απόφαση πρέπει να λαμβάνεται αποκλειστικά στη βάση του θεσμικού πλαισίου, της επιστημονικής τεκμηρίωσης και της διαφάνειας. Προσωπικές, πολιτικές ή οικονομικές πιέσεις δεν μπορούν να έχουν θέση σε αυτή τη διαδικασία.  

Το τελευταίο διάστημα ακούστηκαν ανησυχίες για το καθεστώς προστασίας των χελωνών στην παραλία της Λάρας, μετά την επαναφορά του αιτήματος από τοπική αρχή για δημιουργία οργανωμένης παραλίας. Όντως, μετά την ολοκλήρωση των έργων οδικού δικτύου θα επικρατεί, όπως έχει ακουστεί, «περιβαλλοντικός μεσαίωνας» στην περιοχή του Ακάμα;

Η ολοκλήρωση του οδικού δικτύου δεν σημαίνει ούτε χαλάρωση ούτε κατάργηση της περιβαλλοντικής προστασίας στον Ακάμα. Αντίθετα, θέλουμε να βάλουμε τέλος στην απουσία ολοκληρωμένης διαχείρισης, η οποία άφησε για χρόνια την περιοχή αντιμέτωπη με ανεξέλεγκτη επισκεψιμότητα και σοβαρά εμπόδια στις δράσεις πυροπροστασίας και στη διατήρηση της εύθραυστης βιοποικιλότητας της περιοχής.

Τα έργα που προωθούνται αποσκοπούν σε μια οργανωμένη και αποτελεσματική διαχείριση της περιοχής, με πλήρη σεβασμό στις υποχρεώσεις της Δημοκρατίας για το δίκτυο Natura 2000. Η θέση μας είναι ξεκάθαρη: πρόσβαση με κανόνες, επισκεψιμότητα με έλεγχο και προστασία χωρίς εκπτώσεις.

Ειδικά για τη Λάρα-Τοξεύτρα, το καθεστώς προστασίας είναι σαφές και ισχύει από το 1989. Οι περιορισμοί για την προστασία των παραλιών ωοτοκίας εφαρμόζονται με καθημερινές περιπολίες και συστηματικούς ελέγχους από το Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών.

Άρα, η ολοκλήρωση των οδικών έργων δεν αλλάζει το καθεστώς προστασίας. Δεν οδηγεί σε «περιβαλλοντικό Μεσαίωνα», αλλά σε οργανωμένη διαχείριση και αντιμετώπιση προβλημάτων που παρέμεναν άλυτα για χρόνια.

Παραμένει το Τμήμα Δασών

Πριν από έναν χρόνο η Κυβέρνηση είχε ανακοινώσει τη μεταφορά στο Υπουργείο Εσωτερικών των δραστηριοτήτων και του προσωπικού του Τμήματος Δασών που ασχολούνται με τη δασοπροστασία. Εσείς αναφέρατε την περασμένη Τετάρτη στη Βουλή ότι δεν τίθεται θέμα μετακίνησης του Τμήματος Δασών. Τι άλλαξε ;

Ο βασικός στόχος δεν έχει αλλάξει. Είναι να έχουμε έναν αποτελεσματικό Εθνικό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας, με σαφείς αρμοδιότητες και ενιαίο συντονισμό, όταν καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε μια κρίση.

Η αρχική απόφαση έθεσε το πλαίσιο και την κατεύθυνση της μεταρρύθμισης. Μέσα από την περαιτέρω επεξεργασία του σχεδιασμού, η έμφαση δίνεται στη διασφάλιση της αποτελεσματικής συνεργασίας όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών, αξιοποιώντας την επιχειρησιακή δυνατότητα και την τεχνογνωσία καθεμιάς.

Σε ό,τι αφορά το Τμήμα Δασών, δεν τίθεται θέμα μετακίνησής του. Αυτό δεν αναιρεί βεβαίως τον σχεδιασμό για την Πολιτική Προστασία. Εκείνο που πρέπει να διασφαλίσουμε είναι ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες, την ώρα μιας κρίσης, λειτουργούν ως μέρη του ίδιου μηχανισμού, με ξεκάθαρους ρόλους και χωρίς επικαλύψεις.

Αυτή είναι και η ουσία του Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας. Η δυνατότητα του κράτους να ανταποκρίνεται άμεσα, συντονισμένα και αποτελεσματικά όταν προκύπτει μια κρίση.

Επιτάχυνση για ΠΟΠ

Η εφαρμογή του συστήματος Πληρώνω Όσο Πετώ από τις τοπικές αρχές καθυστερεί. Από την πλευρά τους, οι δήμοι επιρρίπτουν την ευθύνη στο κράτος για την απουσία υποδομών και κονδυλίων. Πώς θα δοθεί διέξοδος σε αυτό το ζήτημα, την ίδια ώρα που η πλειοψηφία των αποβλήτων θάβεται, κατά παράβαση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας; 

Η πρόκληση είναι να κλείσουμε το κενό ανάμεσα στον σχεδιασμό και την εφαρμογή. Το Σχέδιο Διαχείρισης Δημοτικών Αποβλήτων 2022–2028 προβλέπει τη διαλογή στην πηγή, τη χωριστή συλλογή και την εφαρμογή του «Πληρώνω Όσο Πετώ». Η διέξοδος βρίσκεται στην επιτάχυνση των δράσεων και στην επίλυση, σε συνεργασία με τις τοπικές Αρχές, των πρακτικών ζητημάτων που εξακολουθούν να υπάρχουν.

Είναι γεγονός ότι δεν έχουμε προχωρήσει με την ταχύτητα που απαιτείται. Κατανοώ τις ανησυχίες των τοπικών Αρχών για τις υποδομές, τη χρηματοδότηση και το κόστος εφαρμογής. Δεν θα μας οδηγήσει, όμως, στη λύση μια συζήτηση αμοιβαίας επίρριψης ευθυνών. Το κράτος και οι τοπικές Αρχές έχουν διαφορετικούς ρόλους, αλλά ο στόχος είναι κοινός.

Το κράτος έχει εξασφαλίσει €25 εκατ. από το Πρόγραμμα ΘΑλΕΙΑ 2021–2027 και προωθεί την τεχνική υποστήριξη των τοπικών Αρχών, την προμήθεια εξοπλισμού και την ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών. Εντατικοποιούμε τη διαβούλευση με τις Ενώσεις Δήμων και Κοινοτήτων και τα συναρμόδια υπουργεία, ώστε η μετάβαση να είναι λειτουργική και δίκαιη για τις τοπικές Αρχές και τους πολίτες.

Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε την ταφή ως τη βασική λύση για τα απόβλητά μας. Πρέπει να περάσουμε από ένα μοντέλο στο οποίο τα απόβλητα αποτελούν βάρος, σε ένα μοντέλο στο οποίο αξιοποιούνται ως πόρος. Το «Πληρώνω Όσο Πετώ» είναι μέρος αυτής της μετάβασης και η επιτυχία του θα κριθεί από την εφαρμογή.

Πώς θα ενισχύσετε τους ελέγχους του Τμήματος Περιβάλλοντος για καταπολέμησης του περιβαλλοντικού εγκλήματος; Η αυτόνομη Ομάδα Περιβαλλοντικών Ελέγχων, η οποία μετά από απόφαση του Υπουργικού συστάθηκε πριν από περίπου δύο χρόνια, υπολειτουργεί και δεν έχει δώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. 

Η απόφαση για τη δημιουργία ξεχωριστού Κλάδου Περιβαλλοντικών Ελέγχων ήρθε να απαντήσει σε ένα διαχρονικό έλλειμμα: την ανάγκη για συστηματικότερους ελέγχους και ουσιαστική εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Ήταν ένα αναγκαίο βήμα που έγινε με απόφαση Υπουργικού και πάνω σε αυτό πρέπει τώρα να συνεχίσουμε να κτίζουμε.

Ο κλάδος λειτουργεί εδώ και περίπου ενάμιση χρόνο. Στελεχώνεται με 12 άτομα, με ευθύνη ελέγχου περισσότερων από 1.000 εγκαταστάσεων παγκύπρια, οι οποίες διέπονται από διαφορετικές και σύνθετες νομοθεσίες. Χειρίζεται θέματα περιβαλλοντικού εγκλήματος, περιβαλλοντικής ευθύνης και διασυνοριακών μεταφορών αποβλήτων. 

Μέχρι σήμερα έχουν διενεργηθεί πέραν των 600 ελέγχων, αριθμός που καταδεικνύει την προσπάθεια που έχει γίνει και τα βήματα προόδου. Κανείς, όμως, δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι έχουμε αντιμετωπίσει το πρόβλημα στη ρίζα του.

Στόχος μας είναι να αξιοποιήσουμε την εμπειρία αυτού του πρώτου διαστήματος και να ενισχύσουμε την επιχειρησιακή ικανότητα του κλάδου, με καλύτερη ιεράρχηση των ελέγχων στη βάση του κινδύνου και στενότερη συνεργασία με τις άλλες αρμόδιες Αρχές. Η προσπάθειά μας επικεντρώνεται στον έγκαιρο εντοπισμό των παραβάσεων, στην αποκατάσταση της περιβαλλοντικής ζημιάς και, όπου απαιτείται, στην επιβολή του νόμου.