Η ακρίβεια χτύπησε την «αμαρτωλή» απόλαυση των Κυπρίων - Γιατί τα αμπελοπούλια έφτασαν τα €150 τη δωδεκάδα;

Η ακρίβεια χτύπησε και τα αμπελοπούλια, με όσους εξακολουθούν να επιδίδονται στην απαγορευμένη αυτή γευστική συνήθεια να καλούνται φέτος να βάλουν βαθύτερα το χέρι στην τσέπη. Σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», η δωδεκάδα κατηγορίας πωλείται πλέον μέχρι και 150 ευρώ στη μαύρη αγορά, με την τιμή του κάθε πουλιού να φτάνει τα 12,50 ευρώ. Πρόκειται για μια σημαντική ανατίμηση σε σχέση με την περσινή χρονιά, η οποία αποτυπώνει και τα μεγάλα ποσά που εξακολουθούν να διακινούνται γύρω από την εμπορία προστατευόμενων πτηνών.

Ενδεικτικά, το 2017 η λιανική τιμή μιας δωδεκάδας κυμαινόταν μεταξύ €50 και €80, ενώ υπήρχαν αναφορές για περιπτώσεις στις οποίες τα αμπελοπούλια σερβίρονταν έναντι €100 τη δωδεκάδα.

Τι τιμές «παίζουν»

Η τιμή των αμπελοπουλιών στην αγορά της Κύπρου δεν είναι ενιαία, καθώς διαμορφώνεται ανάλογα με το μέγεθος, το βάρος και τον τρόπο παρασκευής τους. Η δωδεκάδα, η οποία σύμφωνα με πληροφορίες του «Π» πωλείται φέτος μέχρι και €150, αποτελεί τη συνηθέστερη μονάδα εμπορίας του απαγορευμένου εδέσματος. Πρόκειται για ποσό που αντιστοιχεί σε €12,50 ανά πουλί, καταδεικνύοντας πόσο ακριβή έχει καταστεί μια γευστική συνήθεια που εξακολουθεί να έχει τους πιστούς της, παρά την απαγόρευση. Η αύξηση γίνεται ακόμη πιο αισθητή εάν συγκριθεί με προηγούμενα χρόνια. Ενδεικτικά, το 2017 η λιανική τιμή μιας δωδεκάδας κυμαινόταν μεταξύ €50 και €80, ενώ υπήρχαν αναφορές για περιπτώσεις στις οποίες τα αμπελοπούλια σερβίρονταν έναντι €100 τη δωδεκάδα. Σήμερα, με την τιμή να αγγίζει τα €150, το κόστος έχει σχεδόν τριπλασιαστεί σε σύγκριση με το χαμηλότερο επίπεδο τιμών εκείνης της περιόδου.

Τα μεγαλύτερα και πιο παχιά πουλιά θεωρούνται περισσότερο περιζήτητα και αποκτούν υψηλότερη εμπορική αξία, ενώ τα μικρότερα κατατάσσονται σε χαμηλότερες κατηγορίες.

Οι κατηγορίες και ο τρόπος παρασκευής

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κατηγοριοποίηση των αμπελοπουλιών, καθώς το μέγεθος και το βάρος τους αποτελούν βασικά κριτήρια διαφοροποίησης της τιμής. Τα μεγαλύτερα και πιο παχιά πουλιά θεωρούνται περισσότερο περιζήτητα και αποκτούν υψηλότερη εμπορική αξία, ενώ τα μικρότερα κατατάσσονται σε χαμηλότερες κατηγορίες. Διαφοροποιήσεις υπάρχουν και μεταξύ των ειδών των μικρών πτηνών που καταλήγουν στις παγίδες, με τον μαυροσκούφη να κατέχει ξεχωριστή θέση στην παραδοσιακή γαστρονομία της Κύπρου. Καθοριστικό ρόλο στην τελική τιμή διαδραματίζει και ο τρόπος παρασκευής. Τα αμπελοπούλια καταναλώνονται κυρίως βραστά, με λεμόνι και αλάτι, ή διατηρημένα σε ξίδι, τα γνωστά «ξιδάτα». Τα βραστά σερβίρονται ζεστά ή κρύα, ενώ τα ξιδάτα, που μπορούν να διατηρηθούν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, αποτελούν ιδιαίτερα περιζήτητο μεζέ. Η τιμή διαφοροποιείται επίσης ανάλογα με το εάν τα πουλιά διατίθενται ακατέργαστα ή έτοιμα προς κατανάλωση. 

Αποτρεπτικός παράγοντας τα πρόστιμα

Η παγίδευση αμπελοπουλιών εξακολουθεί να απασχολεί τις διωκτικές αρχές, οι οποίες κάθε φθινόπωρο πραγματοποιούν επιχειρήσεις σε περιοχές όπου παρατηρείται έντονη δραστηριότητα. Οι παραβάτες βρίσκονται αντιμέτωποι με χρηματικές ποινές που σε αρκετές περιπτώσεις ανέρχονται σε χιλιάδες ευρώ, ανάλογα με τη μέθοδο που χρησιμοποιούν, τον αριθμό και το είδος των πτηνών που παγιδεύονται. Συγκεκριμένα, για τη χρήση απαγορευμένων δικτύων τα εξώδικα πρόστιμα αρχίζουν από 2.000 ευρώ, ενώ για τη θανάτωση πτηνών κατά την κλειστή κυνηγετική περίοδο μπορούν να αρχίζουν από 8.000 ευρώ. Διαφορετική είναι η ποινική μεταχείριση συγκεκριμένων παραβάσεων με ξόβεργα, καθώς το 2020 το εξώδικο πρόστιμο για τη θανάτωση μέχρι 50 πτηνών ορισμένων προστατευόμενων ειδών μειώθηκε από τις 2.000 στα 200 ευρώ.

Η συγκεκριμένη νομοθετική αλλαγή είχε προκαλέσει αντιδράσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι οποίες υποστήριζαν ότι η μείωση των προστίμων αποδυναμώνει την προσπάθεια καταπολέμησης της λαθροθηρίας, ιδιαίτερα σε μια χώρα όπου η παγίδευση αποφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη. Ενδεικτικό των ποσών που καλούνται να καταβάλουν όσοι εντοπίζονται να παραβιάζουν τη νομοθεσία είναι το γεγονός ότι κατά τις επιχειρήσεις των διωκτικών αρχών το φθινόπωρο του 2025 επιβλήθηκαν πρόστιμα συνολικού ύψους 157.600 ευρώ σε υποθέσεις οργανωμένης παγίδευσης. Τέλος, σε περίπτωση παραπομπής ενώπιον δικαστηρίου, για αδικήματα στα οποία δεν προβλέπεται ειδική ποινή, μπορεί να επιβληθεί χρηματική ποινή μέχρι 20.000 ευρώ ή φυλάκιση μέχρι τρία χρόνια ή και οι δύο ποινές, σύμφωνα με τον περί Προστασίας και Διαχείρισης Άγριων Πτηνών και Θηραμάτων Νόμο.

Μια συνήθεια που επιμένει

Δέον να σημειωθεί ότι παρά την απαγόρευση και τις εκστρατείες ενημέρωσης για την προστασία των μεταναστευτικών πτηνών, τα αμπελοπούλια εξακολουθούν να έχουν τη θέση τους στις γαστρονομικές προτιμήσεις μερίδας των Κυπρίων. Η κατανάλωσή τους αποτελεί μια συνήθεια που έχει τις ρίζες της στο παρελθόν και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, παρά το γεγονός ότι τόσο η παγίδευση όσο και η εμπορία τους απαγορεύονται από τη νομοθεσία. Η διακίνησή τους πραγματοποιείται μέσω δικτύων της μαύρης αγοράς, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να διενεργούν ελέγχους τόσο για τον εντοπισμό και την κατάσχεση παγίδων όσο και για την πάταξη της εμπορίας τους. Η φθινοπωρινή περίοδος βρίσκεται παραδοσιακά στο επίκεντρο των επιχειρήσεων, καθώς συμπίπτει με τη διέλευση μεγάλου αριθμού μεταναστευτικών πτηνών από την Κύπρο.

Μια αγορά εκατομμυρίων

Πίσω από την απαγορευμένη αυτή γευστική συνήθεια κρύβεται μια δραστηριότητα με σημαντικό οικονομικό αντικείμενο, καθώς, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν τον περασμένο Σεπτέμβριο στη Βουλή, ο ετήσιος τζίρος της λαθροθηρίας στην Κύπρο εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 10 εκατομμύρια ευρώ.

Αποκαλυπτικά για την έκταση του φαινομένου είναι και τα στοιχεία του BirdLife Cyprus, το οποίο υπολόγισε ότι το φθινόπωρο του 2025 παγιδεύτηκαν και θανατώθηκαν περίπου 726.000 πτηνά στην περιοχή που κάλυψε η έρευνά του. Ο αριθμός αυτός καταδεικνύει την έκταση που εξακολουθεί να λαμβάνει η παγίδευση προστατευόμενων πτηνών, παρά τις προσπάθειες καταστολής και τις ποινές που προβλέπει η νομοθεσία. Με τη δωδεκάδα να κοστίζει πλέον όσο ένα ακριβό γεύμα σε εστιατόριο, τα αμπελοπούλια εξελίσσονται σε ακόμη ακριβότερη απαγορευμένη γαστρονομική συνήθεια. Η τιμή τους πάντως μπορεί να άλλαξε, όχι όμως και το γεγονός ότι η εμπορία τους παραμένει απαγορευμένη, με τις αρμόδιες αρχές να βρίσκονται αντιμέτωπες με μια δραστηριότητα που εξακολουθεί να διακινεί εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο.