Οι νέοι συσχετισμοί δυσκολεύουν τον Χριστοδουλίδη - Στις συμπληγάδες ΔΗΣΥ και Κέντρου

Η απόφαση της προέδρου του Δημοκρατικού Συναγερμού, Αννίτας Δημητρίου, να αποσυρθεί από την κούρσα διεκδίκησης του κομματικού χρίσματος ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028, επικαλούμενη την επιτακτική ανάγκη προστασίας της ενότητας του κόμματος, μπορεί να λεχθεί ότι θα λειτουργήσει ως καταλύτης για την επικείμενη προεκλογική περίοδο ενόψει των προεδρικών εκλογών του '28.

Η επίδραση μιας απόφασης, όποια χαρακτηριστικά και να έχει, δεν θα επιδράσει μόνο στο καθεστώς συνεκτικότητας του ΔΗΣΥ, δεν περιορίζεται στα στεγανά της Πινδάρου, αλλά μεταφέρεται ακαριαία στο ευρύτερο πολιτικό σκηνικό, προκαλώντας και τους πρώτους προβληματισμούς στο στρατόπεδο Χριστοδουλίδη.

Στο Προεδρικό Μέγαρο, όπως ο «Π» αντιλαμβάνεται, ο τρόπος με τον οποίο εξελίσσεται η συζήτηση εντός του ΔΗΣΥ, φέρνει τουλάχιστον προβληματισμό και επί του παρόντος μια ελεγχόμενη ανησυχία. Αυτή έγκειται στο γεγονός ότι το οικοδόμημα επί του οποίου βασιζόταν η στρατηγική διατήρησης των κεκτημένων, δηλαδή η προσδοκία επανάληψης της υπόγειας ή φανερής στήριξης προς τον Νίκο Χριστοδουλίδη από κρίσιμη μερίδα στελεχών και ψηφοφόρων του ΔΗΣΥ, αρχίζει να τίθεται εν αμφιβόλω. Όχι, βεβαίως, στην ολότητά του, αλλά ένας συντεταγμένος ΔΗΣΥ μπορεί να διαφοροποιήσει τα δεδομένα τα οποία ίσχυσαν και καθόρισαν την τύχη της προεδρίας του 2023.

Τότε... 

Για να γίνει πλήρως αντιληπτός ο βαθμός ανησυχίας που επικρατεί στα προεδρικά δώματα, απαιτείται μια αναδρομή στα δεδομένα της προηγούμενης προεδρικής αναμέτρησης του 2023. Τότε, ο ΔΗΣΥ βρέθηκε εγκλωβισμένος σε έναν βαθύ διπολισμό και σε μια πολυεπίπεδη κρίση ηγετικής πυραμίδας. Ο τέως πρόεδρος του κόμματος και υποψήφιος, Αβέρωφ Νεοφύτου, βρέθηκε αντιμέτωπος με μια εσωτερική διάσπαση που αποδείχθηκε μοιραία. Παρά το γεγονός ότι ο κύριος όγκος του κόμματος συντάχθηκε γύρω από την επίσημη υποψηφιότητα, ένα σημαντικό, κρίσιμο κομμάτι στελεχών και οπαδών επέλεξε να στηρίξει ανοιχτά ή παρασκηνιακά τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Αυτή η διαρροή, η οποία οδήγησε στη διχοτόμηση και στη μη είσοδο του κ. Νεοφύτου στον δεύτερο γύρο, άνοιξε τον δρόμο για την εκλογή του σημερινού Προέδρου της Δημοκρατίας.

Έκτοτε, η διαχείριση των διαφόρων τάσεων και η διατήρηση των «διαδρόμων» επικοινωνίας με τα στελέχη του Συναγερμού που είχαν διαφοροποιηθεί από την επίσημη γραμμή, αποτελούσε βασικό πυλώνα πολιτικής επιβίβασης για το Προεδρικό. Σήμερα, ωστόσο, ενάμιση χρόνο πριν από τις επόμενες εκλογές και 3,5 χρόνια μετά από εκείνη την αναμέτρηση, το σκηνικό αρχίζει να μεταβάλλεται.

Και τώρα... 

Η οικειοθελής αποχώρηση της Αννίτας Δημητρίου αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού. Στο Προεδρικό αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι οι συνθήκες του 2023 δεν πρόκειται να επαναληφθούν. Τα στελέχη του ΔΗΣΥ που είχαν κινηθεί οργανωτικά υπέρ του Νίκου Χριστοδουλίδη στο παρελθόν έχουν, στο πέρασμα του χρόνου, απολέσει σημαντικό μέρος της επιρροής τους. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνουν πολιτικοί αναλυτές, πολλά από αυτά τα στελέχη «έχουν ήδη ξοδευτεί από τον Πρόεδρο», η δυναμική τους έχει φθαρεί ως προς την κομματική τους επιρροή και δεν είναι πλέον σε θέση να λειτουργήσουν ως αποτελεσματικοί μοχλοί πίεσης ή ως «δούρειοι ίπποι» εντός του κόμματος.

Επιπλέον, η κούρσα διαδοχής και διεκδίκησης του χρίσματος ανάμεσα στον Αβέρωφ Νεοφύτου και τον Γιώργο Παμπορίδη ή και όποιων άλλων πιθανών υποψηφίων, μπορεί να εμπεριέχει στοιχεία εσωτερικής έντασης, ωστόσο η συνολική πορεία τείνει προς μεγαλύτερη συσπείρωση. Η προεκλογική περίοδος του μεγαλύτερου κόμματος θα κινηθεί γύρω από το ισχυρό αφήγημα της ενότητας και της διατήρησης του ΔΗΣΥ ως πρωταγωνιστή.

Ταυτόχρονα, αναμένεται να ασκηθεί και μια σοβαρή και όχι ερμαφρόδιτη αντιπολίτευση το επόμενο διάστημα. Ανεξάρτητα από το ποιος θα επικρατήσει τελικά στην εσωκομματική διαδικασία του ερχόμενου Νοεμβρίου, όπου θα συμμετέχουν δεκάδες χιλιάδες μέλη, το κόμμα μπορεί να μην προλαβαίνει να κλείσει πλήρως τις πληγές του παρελθόντος, αλλά θα τις απαλύνει ώστε να μην είναι καταλυτικές όπως το 2023. Αυτή η προοπτική μιας ελεγχόμενης και συμπαγούς πορείας προς το 2028 περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα διείσδυσης οποιουδήποτε εξωγενούς παράγοντα, στερώντας από τον Νίκο Χριστοδουλίδη τα πολυπόθητα ερείσματα που είχε εκμεταλλευτεί στο παρελθόν.

Ρευστότητα του ενδιάμεσου χώρου

Το σκηνικό για τον σημερινό Πρόεδρο περιπλέκεται ακόμη περαιτέρω εάν αναλύσει κανείς τη στάση και την κατάσταση των κομμάτων που τον στήριξαν στις εκλογές του 2023, δηλαδή του ΔΗΚΟ, της ΕΔΕΚ και της ΔΗΠΑ. Ούτε σε αυτό το μέτωπο τα πράγματα φαίνονται τουλάχιστον να είναι το  ίδιο ευνοϊκά ή δεδομένα, καθώς οι ισορροπίες έχουν διασαλευτεί. 

Στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές, το Δημοκρατικό Κόμμα, παρά την πίεση που έχει δεχθεί, με τη μικρή πτώση στα ποσοστά του (1,3%) διατήρησε με μία απώλεια το εύρος της κοινοβουλευτικής του παρουσίας και συμμετέχει ακόμη και με στελέχη του στη διακυβέρνηση. Ωστόσο είναι σαφές, και ουδείς το κρύβει, ότι η εσωτερική του δυναμική είναι αποδυναμωμένη. Επί του παρόντος, το κόμμα διαμηνύει ότι θα κινηθεί θεσμικά μέσα από τα συλλογικά του όργανα, εξετάζοντας όλα τα δεδομένα προτού λάβει τελικές αποφάσεις.

Ανοιχτό παραμένει ακόμα και το ενδεχόμενο, αν οι συνθήκες το ευνοήσουν και το επιτρέψουν εξωγενείς παράγοντες, να διεκδικήσει την προεδρία με υποψήφιο από τον χώρο του κέντρου. Είναι προφανές πως μια τέτοια προοπτική αφαιρεί από τον Νίκο Χριστοδουλίδη τη βεβαιότητα της εξ αρχής στήριξης της βασικής κομματικής δύναμης που συμμετέχει στο κυβερνητικό σχήμα.

Ακόμη πιο δύσκολα είναι τα πράγματα για την ΕΔΕΚ και τη ΔΗΠΑ, δυο κόμματα που έχασαν αντίστοιχα τη μισή τους δύναμη και κατά συνέπεια απέτυχαν να εισέλθουν στη νέα Βουλή. Η εκτός κοινοβουλίου παρουσία τους περιορίζει δραστικά την πολιτική τους εμβέλεια, τη διαπραγματευτική τους ισχύ και την ικανότητά τους να λειτουργήσουν ως ισχυροί πολλαπλασιαστές δυνάμεων υπέρ μιας νέας προεδρικής υποψηφιότητας. Η απώλεια της θεσμικής τους πλατφόρμας δημιουργεί πρόσθετους πονοκεφάλους στο Προεδρικό, καθώς οι άλλοτε σταθεροί πόλοι στήριξης είναι πλέον αποδυναμωμένοι.

Με βάση τα ποσοστά των τριών κομμάτων όπως αυτά ήταν καταγραμμένα πριν το ’23, ο Νίκος Χριστοδουλίδης είχε στη διάθεσή του μια δεξαμενή ψήφων που αντιστοιχούσε στα τρία κόμματα και έφθανε το 24% περίπου. Σήμερα αυτή η «δυναμική», με βάση τις αποδόσεις των τριών κομμάτων μετά τις βουλευτικές εκλογές, μετρά απώλειες 8-9%.

Τα μέτωπα ανοικτά, η προεδρία ορθάνοικτη

Εν ολίγοις, η αποφυγή της τριχοτόμησης στον ΔΗΣΥ και η σταδιακή πορεία προς μια πιο ομαλή και ενωτική εσωκομματική τάξη πραγμάτων, όχι μόνο δεν βολεύουν τον Νίκο Χριστοδουλίδη αλλά του στερούν τους κρίσιμους διαδρόμους αλιείας ψήφων που του είχαν χαρίσει τη νίκη το 2023. Την ίδια στιγμή, η αστάθεια, η εκλογική συρρίκνωση και η κοινοβουλευτική απουσία των κομμάτων του ενδιάμεσου χώρου, συνθέτουν ένα εξαιρετικά ρευστό και αβέβαιο τοπίο.

Το πολιτικό παιχνίδι για τον σημερινό Πρόεδρο, με βάση τα όσα διαδραματίζονται, καθίσταται πλέον δυσκολότερο από ό,τι προηγουμένως. Είναι δε προφανές ότι στο Προεδρικό Μέγαρο βρίσκονται σε αναμονή της τελεσίδικης απόφασης στον ΔΗΣΥ για τον υποψήφιο που θα τρέξει στις εκλογές. Θα λέγαμε ότι στρέφονται πλέον στην αποκωδικοποίηση των  όποιων πιθανών τελικών αποφάσεων της βάσης του ΔΗΣΥ και των συλλογικών οργάνων των συμμάχων του.

Βεβαίως, ο Πρόεδρος και οι συνεργάτες του επιμένουν να δηλώνουν ότι υπάρχει ακόμη χρόνος για την προεκλογική εκστρατεία. Ωστόσο, μια εξέταση στο πώς σήμερα κινείται ο Νίκος Χριστοδουλίδης και οι συν αυτώ, μάλλον εξάγεται το συμπέρασμα  πως το Προεδρικό είναι στην ουσία ο μόνος θεσμός που έχει εισέλθει σε προεκλογική εκστρατεία. Ωστόσο, ο σημερινός Πρόεδρος ακολουθεί μια διαφορετική πρακτική από προηγούμενες περιπτώσεις Προέδρων που διεκδικούσαν μια δεύτερη πενταετία  Και η φιλοδοξία είναι εκεί. Μια τέτοια φιλοδοξία έχουν ωστόσο και άλλοι... Το σίγουρο είναι πως το παιγνίδι είναι ανοικτό, απρόβλεπτο και αποκτά μια νέα δυναμική για όλες τις δυνάμεις που φιλοδοξούν να βρεθούν στην εξουσία.