Κυπριακό: Επιστρέφει η Ολγκίν για μια τελευταία προσπάθεια να σπάσει το αδιέξοδο - Χωρίς φως στις διαπραγματεύσεις

Η νέα κάθοδος στην Κύπρο, της Μαρία Άνχελα Ολγκίν τοποθετείται, σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές, στα τέλη Οκτωβρίου, όπου θα παραμείνει για περίπου μία εβδομάδα, με στόχο να συναντηθεί χωριστά με τους δύο ηγέτες και αν καταστεί εφικτό να έχει μαζί τους και τριμερή συνάντηση.

Απίθανη η ανανέωση εντολής 

Η επίσκεψη αυτή ενδέχεται να είναι η τελευταία της, καθώς η θητεία της λήγει τον Δεκέμβριο, μαζί με εκείνην του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, και η ανανέωση της εμπλοκής της στο Κυπριακό φαντάζει αδύνατη, αφού ο, ή η διάδοχος Γκουτέρες, θα επιλέξει ως στενούς συνεργάτες δικούς του ανθρώπους.

Στα τέλη Νοεμβρίου η προσωπική απεσταλμένη θα αρχίσει να συντάσσει την έκθεσή της για την αποστολή που της ανατέθηκε, η οποία θα υποβληθεί στον Γενικό Γραμματέα. Πηγή με γνώση των διεργασιών ανέφερε ότι, εκτός αν εκδηλωθεί πραγματική βούληση για πρόοδο, η ανανέωση της εντολής της θεωρείται απίθανη.

Μεθοδολογία και μικρότερα ΜΟΕ

Πέρα από τα μεγάλα ΜΟΕ, τα οποία φαίνεται να έχουν οδηγήσει τις δύο πλευρές σε αδιέξοδο, η Ολγκίν επιδιώκει να δει πρόοδο και σε επίπεδο μεθοδολογίας, θέμα που έθεσε και στις δύο πλευρές κατά τις επαφές της στη Νέα Υόρκη.

Όπως επισημαίνεται, απαιτείται σαφήνεια ως προς τους «κανόνες του παιχνιδιού» και ένας οδικός χάρτης για τη συνέχεια της διαδικασίας. Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο υπάρχει κοινό όραμα για το τι επιδιώκουν να οικοδομήσουν από κοινού οι δύο πλευρές.

Προς το παρόν, οι δύο ηγέτες διατηρούν διαφορετικές προσεγγίσεις και προτάσεις για το πώς θα πρέπει να διεξαχθούν οι μελλοντικές συνομιλίες, ενώ, σύμφωνα με πηγή, μέχρι στιγμής έχει σημειωθεί ελάχιστη πρόοδος στη γεφύρωση των διαφορών τους.

Τα Ηνωμένα Έθνη θα διερευνήσουν, επίσης, τη δυνατότητα μικρότερων βημάτων προόδου σε ορισμένα ΜΟΕ, πιθανόν μέσω των δικοινοτικών τεχνικών επιτροπών, σε μια προσπάθεια να ανταποκριθούν στις προσδοκίες που εξακολουθούν να υπάρχουν και στις δύο κοινότητες για πρόοδο προς μια συνολική διευθέτηση.

Τρεις μήνες χωρίς ουσιαστική πρόοδο

Η τελευταία επίσκεψη της κ. Ολγκίν στην Κύπρο πραγματοποιήθηκε στα τέλη Ιουλίου, όταν συνόδευσε τον Αντόνιο Γκουτέρες στην προσπάθειά του να ενθαρρύνει μια εξέλιξη που θα άνοιγε τον δρόμο για μια διευρυμένη διάσκεψη.

Ο Γκουτέρες αναχώρησε από το νησί στέλνοντας ξεκάθαρο μήνυμα προς τους δύο ηγέτες: αν επιθυμούν να συμμετάσχουν σε ευρύτερη συνάντηση με τις εγγυήτριες δυνάμεις, θα πρέπει πρώτα να υπάρξει πρόοδος στα ΜΟΕ, στη μεθοδολογία και στην ουσία των διαπραγματεύσεων.

Ο ΟΗΕ έχει καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμεί την επανάληψη λαθών του παρελθόντος. Οι προηγούμενες συναντήσεις 5+1 στη Νέα Υόρκη και τη Γενεύη το 2025, μπορεί να κατέληξαν σε κατ’ αρχήν συμφωνίες για ορισμένα ΜΟΕ, η εφαρμογή των οποίων εκκρεμεί ακόμη σε κάποιες περιπτώσεις, αλλά συνοδεύτηκαν και από αντιπαραθέσεις, παρεξηγήσεις και αδυναμία επανέναρξης των συνομιλιών.

Η κ. Ολγκίν σχεδίαζε να επισκεφθεί την Κύπρο τον Σεπτέμβριο, πριν από τη Γενική Συνέλευση, αλλά ακύρωσε το ταξίδι της λόγω ασθενείας. Αντί αυτού, τόσο η ίδια όσο και ο Γκουτέρες συναντήθηκαν χωριστά με τους δύο ηγέτες στη Νέα Υόρκη.

Μετά τις συναντήσεις αυτές, ο Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι οι 19 «νέες ιδέες» που παρουσίασε για να προωθηθεί η διαδικασία έγιναν δεκτές «πολύ θετικά» από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ. Ωστόσο, πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι τα Ηνωμένα Έθνη δεν διαθέτουν γραπτή καταγραφή των συγκεκριμένων προτάσεων, γεγονός που υποδηλώνει ότι παρουσιάστηκαν μόνο προφορικά.

Με την επιστροφή των δύο ηγετών στην Κύπρο το κλίμα επιβαρύνθηκε, καθώς κάθε πλευρά επέρριπτε στην άλλη την ευθύνη για την απουσία εξελίξεων στη Νέα Υόρκη.

Η αναμονή για πρόοδο συνεχίζεται

Από την επίσκεψη Γκουτέρες και μετά, οι δύο ηγέτες έχουν συναντηθεί τέσσερις φορές χωρίς να ανακοινωθεί κάποια ουσιαστική πρόοδος σε ΜΟΕ, μεθοδολογία ή ζητήματα ουσίας. Η μόνη συγκεκριμένη εξέλιξη ήταν η ανακοίνωση των μελών της Συντονιστικής Επιτροπής του Συμβουλευτικού Σώματος της Κοινωνίας των Πολιτών.

Στην τελευταία τους συνάντηση, την Τρίτη, σύμφωνα με πηγή, πραγματοποιήθηκε μια «καλή» συζήτηση γύρω από ορισμένα ΜΟΕ. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη επιτευχθεί κάποια σημαντική συμφωνία σε κομβικά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, όπως το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης.

Παρά ταύτα, οι δύο πλευρές έδειξαν διάθεση συνεργασίας σε συμβολικό επίπεδο. Συμφώνησαν να παραστούν από κοινού στο δικοινοτικό φεστιβάλ της Πύλας, ενώ προτίθενται, επίσης, να στηρίξουν έμπρακτα τις δικοινοτικές προσπάθειες με τη συμμετοχή τους σε συναντήσεις διαφόρων Τεχνικών Επιτροπών.

Ποιος θα κάνει το πρώτο βήμα;

Τελικά, οι αποφάσεις για ζητήματα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των δύο ηγετών ανήκουν στους ίδιους, σε αντίθεση με θέματα στα οποία η Άγκυρα διατηρεί σαφή επιρροή. Το ερώτημα δεν είναι τόσο ποιος θα κάνει το πρώτο βήμα, όσο αν μπορούν να κινηθούν συντονισμένα.

Ίσως ένα ποτήρι ζιβανία στην Πύλα να συμβάλει στη δημιουργία πιο θετικού κλίματος για πρόοδο. Ωστόσο, οι διαπροσωπικές σχέσεις ουδέποτε αποτέλεσαν το πραγματικό πρόβλημα στο Κυπριακό.

Αν το φεστιβάλ εξελιχθεί θετικά και η επίσκεψη της Ολγκίν αποφέρει αποτελέσματα, οι δύο ηγέτες θα πρέπει να διατηρήσουν το πνεύμα συνεργασίας που έχουν επιδείξει σε συμβολικό επίπεδο, όταν βρεθούν τον επόμενο μήνα στην Αττάλεια για τη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα (COP31), εφόσον δεν επιθυμούν μια νέα επιδείνωση του κλίματος στις μεταξύ τους σχέσεις.