Αναζητείται ένα θαύμα για να σωθεί η διαδικασία στο κυπριακό - Η παρέμβαση Ολγκίν, η συνέντευξη Έρχιουρμαν και η δυσπιστία των πλευρών

Η σημερινή νέα συνάντηση του Προέδρου Χριστοδουλίδη και του Τ/Κ ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν δυστυχώς αναμένεται να κινηθεί όχι στο φόντο και το κλίμα που δημιούργησε έστω και για λίγο, η δικοινοτική εκδήλωση της Πύλας του περασμένου Σαββάτου, η οποία λειτούργησε ικανοποιητικά σε επίπεδο συμβολισμού. Προφανώς με τη σημερινή τους συνάντηση, οι δύο ηγέτες θα επιχειρήσουν για μια ακόμη φορά να διασκεδάσουν το επιπλέον δυσμενές κλίμα που έχει δημιουργηθεί τόσο από το άρθρο της Μαρία Άνχελα Ολγκίν το περασμένο Σάββατο στον "Π", όσο και της συνέντευξης του Τουφάν Έρχιουρμαν επίσης στον «Π», αλλά και τις άμεσες αντιδράσεις και προς τους δύο από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη.

Είναι πασιφανές ότι το κυπριακό διέρχεται ίσως την τελευταία οριακή διπλωματική στασιμότητα και συνοδεύεται πλέον από ανοιχτές προειδοποιήσεις εκ μέρους των Ηνωμένων Εθνών και έντονες εσωτερικές τριβές. Η νέα διελκυστίνδα σε φραστικό επίπεδο, τροφοδοτεί αναπόφευκτα και τα  θέματα ουσίας διευρύνοντας το χάσμα των πλευρών, αλλά και ελαχιστοποιεί τη δυνατότητα να υπάρξουν σημεία σύγκλησης στα ζητήματα που θέτει ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών.

Αιχμή του δόρατος τα τελευταία εικοσιτετράωρα αποτέλεσε και αποτελεί βεβαίως, αφού λογικώς εχόντων τα πραγμάτων θα απασχολήσει και τη σημερινή συνάντηση, το περιεχόμενο της παρέμβασης της προσωπικής απεσταλμένης του ΓΓ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, με άρθρο της στον «Π» το περασμένο Σάββατο. Η παρέμβαση προκάλεσε την αντίδραση του Προέδρου της Δημοκρατίας, η οποία διευρύνθηκε και ενισχύθηκε και από τη συνέντευξη την επομένη του Τουρκοκύπριου ηγέτη. Εν ολίγοις, η εικόνα των προηγούμενων ημερών και παρά τη θετικότητα της κοινωνικής επαφής στο δικοινοτικό φεστιβάλ, ουσιαστικά αποτυπώνει ένα σκηνικό βαθιάς έλλειψης εμπιστοσύνης το οποίο συνθέτει δυσμενείς και οριακές εξελίξεις.

Προειδοποίηση και αδιέξοδο στα ΜΟΕ

Η τοποθέτηση της κ. Ολγκίν λειτούργησε ως προειδοποιητικόι κώδωνας κινδύνου για πλήρες αδιέξοδο. Η ειδική απεσταλμένη του ΟΗΕ υπογράμμισε με έμφαση ότι, παρά τις προσπάθειες σχεδόν δύο ετών, οι δύο πλευρές απέτυχαν να συμφωνήσουν ακόμη και στα αυτονόητα, όπως η διάνοιξη έστω και ενός οδοφράγματος. Η ίδια διερωτήθηκε χαρακτηριστικά πώς είναι δυνατόν τα μέρη να προσδοκούν συμφωνία σε ένα σύνθετο πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο υπέρβασης της διαίρεσης, όταν αδυνατούν να συνεργαστούν σε πρακτικά ζητήματα καθημερινότητας και Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.

Παράλληλα, απαντώντας εμμέσως στις πιέσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς να δοθούν τώρα στη δημοσιότητα έγγραφα ή καταγεγραμμένες συγκλίσεις προηγούμενων ετών προς σχολιασμό, η κ. Ολγκίν ξεκαθάρισε ότι δεν θα θέσει στο τραπέζι τίποτα που θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω τριβές και νέα πισωγυρίσματα. Η ίδια κατέστησε σαφές ότι η απόφαση για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων ανήκει αποκλειστικά στους ηγέτες, καλώντας τους να συμφωνήσουν σε λειτουργικούς κανόνες διαλόγου και στη βάση της πολιτικής ισότητας.

Αντιδράσεις 

Το βαρύ κλίμα επιβάρυνε περαιτέρω η αποκλειστική συνέντευξη του Τουφάν Έρχιουρμαν στον «Πολίτη». Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης κινήθηκε σε μια λογική επίρριψης ευθυνών, δηλώνοντας ευθέως ότι ουδέποτε παρέλαβε στα χέρια του οποιαδήποτε επίσημη γραπτή πρόταση από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, κωδικοποιημένη στα «19 σημεία» που συζητούνται στον δημόσιο διάλογο. Παράλληλα, ο κ. Έρχιουρμαν προέβαλε τις δικές του προτάσεις για τη διάνοιξη τεσσάρων οδοφραγμάτων ως ισχυρό ΜΟΕ που θα πρέπει να προηγηθεί, θέτοντας προϋποθέσεις για την πορεία προς μια πενταμερή διάσκεψη, ενώ σημείωσε ότι δεν υπήρξε ουσιαστική πρόταση από τον κ. Χριστοδουλίδη για το ζήτημα της κλειστής πόλης των Βαρωσίων.

Ταυτόχρονα, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης ήταν σαφής και σε σχέση με την πολιτική ισότητα και την εκ περιτροπής Προεδρία, αλλά και τα τέσσερα ζητήματα της δικής του μεθοδολογίας στα οποία όπως υποστηρίζει, δεν ανταποκρίθηκε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. «Για παράδειγμα, το πρώτο σημείο της μεθοδολογίας μου αφορά την πολιτική ισότητα. Και το ζήτημα της εκ περιτροπής Προεδρίας αποτελεί έναν από τους βασικούς της πυλώνες. Μέχρι στιγμής δεν έχω ακούσει τον Ε/Κ ηγέτη να λέει: «Αποδέχομαι, επί της αρχής, την εκ περιτροπής Προεδρία».

Στο τραπέζι η ουσία

Αυτές οι τοποθετήσεις προκάλεσαν την άμεση και οξεία αντίδραση του Προεδρικού. Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, απαντώντας στον κ. Έρχιουρμαν μέσω δηλώσεών του, απέκρουσε τους ισχυρισμούς περί απουσίας προτάσεων και τόνισε ότι η ουσία και η ειλικρίνεια των προθέσεων φαίνονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και όχι στους επικοινωνιακούς σχεδιασμούς. Μάλιστα, δεν έκρυψε τη δυσαρέσκειά του ούτε απέναντι στην ίδια την κ. Ολγκίν, υποστηρίζοντας με νόημα πως αν η απεσταλμένη του ΟΗΕ παρευρισκόταν στενά στις συναντήσεις τους, θα είχε αντιληφθεί ποια πλευρά τηρεί πραγματικά παραγωγική στάση στο ζήτημα της διάνοιξης των οδοφραγμάτων και στην προώθηση των ΜΟΕ. Εν ολίγοις, ο Νίκος Χριστοδουλίδης αφήνει αιχμές για την πληρότητα ενάσκησης των καθηκόντων της απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα.

Οριστικό αδιέξοδο;

Η εικόνα που διαμορφώνεται μέσα από αυτή την αλληλουχία δηλώσεων και αντιδράσεων αποδεικνύει ότι οι δύο ηγέτες κινούνται σε τελείως διαφορετικές τροχιές, επιδιώκοντας να επωμιστεί ο αντίπαλος το κόστος ενός διαφαινόμενου ναυαγίου. Η αμοιβαία καχυποψία έχει υπονομεύσει πλήρως την προοπτική ουσιαστικής συνεννόησης.

Υπό το φως των τελευταίων προειδοποιήσεων της Μαρία Άνχελα Ολγκίν, οι συνομιλίες για το Κυπριακό μοιάζουν εγκλωβισμένες σε ένα βαθύ και δυνητικά οριστικό αδιέξοδο. Όταν ο διάλογος αναλώνεται σε διαμάχες γύρω από έγγραφα που δεν παραλαμβάνονται, σε οδοφράγματα που παραμένουν κλειστά, σε διαφορετικές προσεγγίσεις για τις βασικές συγλίσεις, όπως είναι η πολιτική ισότητα, ζητήματα που είναι κεκτημένα των διαπραγματεύσεων ετών, το πλαίσιο της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια θεωρητική αναφορά χωρίς καμία απολύτως επαφή με την πολιτική πραγματικότητα του πεδίου.

Η αδυναμία συνεννόησης ακόμη και σε διαδικαστικά ζητήματα, καταδεικνύει ότι η κρίση στο Κυπριακό έχει ξεπεράσει το επίπεδο της απλής δυσπιστίας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ο διεθνής παράγοντας να αναθεωρήσει πλήρως τη στάση του στην επόμενη έκθεση του ΟΗΕ.