Η απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ βλέπει παράθυρο ευκαιρίας για πρόοδο στο Κυπριακό - «Είμαι αισιόδοξη», δηλώνει η Ολγκίν

Η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, επέστρεψε στη Λευκωσία έπειτα από τρεις μήνες απουσίας, εκφράζοντας την ελπίδα και την αισιοδοξία ότι οι ηγέτες μπορούν να σημειώσουν πρόοδο τις επόμενες ημέρες, η οποία θα οδηγήσει σε νέα διευρυμένη συνάντηση πριν από το τέλος του έτους. Η κ. Ολγκίν, η οποία βρίσκεται στην Κύπρο για πρώτη φορά μετά την επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες τον Ιούλιο, δήλωσε χθες ότι ελπίζει σε πρόοδο κατά την τριμερή συνάντηση με τους δύο ηγέτες στις 9 Νοεμβρίου.

Μιλώντας μετά την κατ’ ιδίαν συνάντηση διάρκειας μίας ώρας με τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, ανέφερε ότι ο Γκουτέρες της ζήτησε να συνεχίσει να εργάζεται εντατικά για το Κυπριακό μέχρι και την τελευταία ημέρα της θητείας του. Όσον αφορά τη συνάντηση με τον ΠτΔ είπε ότι είχε θετικό πρόσημο, ότι ενημερώθηκε για τις συζητήσεις του με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν, ενώ χαιρέτισε το γεγονός ότι οι δύο ηγέτες συναντώνται σε διμερές επίπεδο. Η απεσταλμένη σημείωσε ότι θα συναντήσει τον κ. Έρχιουρμαν την προσεχή Δευτέρα και στη συνέχεια θα πραγματοποιήσει τριμερή συνάντηση με τους δύο ηγέτες την επόμενη Δευτέρα. «Είμαι εδώ, είμαι αισιόδοξη και ελπίζω ότι μπορούμε να πετύχουμε κάτι την επόμενη εβδομάδα», δήλωσε.

Ερωτηθείσα αν είναι επίσης αισιόδοξη για τη διεξαγωγή διευρυμένης συνάντησης πριν από το τέλος του έτους, απάντησε: «Είμαι αισιόδοξη... Αν υπάρξει πρόοδος στα ΜΟΕ (Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης), στη μεθοδολογία και στην ουσία ορισμένων ζητημάτων… Αν το καταφέρουμε, τότε θα έχουμε το 5+1». Σε ερώτηση αν ενδιαφέρεται για τη θέση Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, η πρώην υπουργός Εξωτερικών της Κολομβίας απάντησε: «Όχι, όχι, όχι».

ΠτΔ: Σε κρίσιμη καμπή

Αργότερα μέσα στην ημέρα, ο Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι είχε μια «πολύ καλή συνάντηση» με την κ. Ολγκίν για τις 19 προτάσεις του και άλλες ιδέες που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη προόδου, η οποία θα οδηγούσε στην επανέναρξη των συνομιλιών από το σημείο όπου διακόπηκαν το 2017. Με βάση τις συζητήσεις τους, ο Πρόεδρος δήλωσε: «Μπορώ δικαιολογημένα να πω ότι είμαι συγκρατημένα αισιόδοξος». Υπέδειξε επίσης ότι θα ήταν χρήσιμο η κ. Ολγκίν να πραγματοποιήσει περισσότερες από μία τριμερείς συναντήσεις κατά τη διάρκεια της παραμονής της στην Κύπρο.

Κληθείς να σχολιάσει τις διαφωνίες σχετικά με τον χειρισμό του εγγράφου συγκλίσεων που έχει καταρτίσει ο ΟΗΕ, ο Πρόεδρος απέφυγε να τοποθετηθεί λέγοντας: «Βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη καμπή και βρίσκονται σε εξέλιξη κρίσιμες διαδικασίες».

'Εγγραφο συγκλίσεων και 5+1

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, ήταν λιγότερο επιφυλακτικός, δηλώνοντας ότι η ε/κ θέση δεν έχει αλλάξει. Υποστήριξε ότι η καταγραφή των συγκλίσεων και η κοινοποίησή τους σε όλες τις πλευρές θα στηρίξουν την προσπάθεια επανέναρξης των διαπραγματεύσεων. «Πρέπει να υπάρχει αυτή η αυτονόητη κοινή αντίληψη για το πώς προχωρούμε και πώς επανεκκινούμε τις διαπραγματεύσεις από το σημείο όπου διακόπηκαν», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με πηγές του «Π», το έγγραφο συγκλίσεων του ΟΗΕ καλύπτει την περίοδο από το 2015 έως τις αρχές του 2017. Δεν περιλαμβάνει το διαπραγματευτικό κεκτημένο του Κραν Μοντανά, το οποίο θα πρέπει να εξεταστεί κατά την έναρξη οποιασδήποτε νέας διαπραγματευτικής διαδικασίας. Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν αποφάσισε να μην κοινοποιήσει το έγγραφο συγκλίσεων πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων, μετά από τ/κ ενστάσεις.

Σύμφωνα με ε/κ πηγές, η κατανόηση που υπήρχε ήταν ότι οι συγκλίσεις θα καταγράφονταν και θα μοιράζονταν στις πλευρές ως μέσο προετοιμασίας για ένα 5+1, το οποίο θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για επανέναρξη των συνομιλιών. Η επίτευξη συμφωνίας ως προς τις προηγούμενες συγκλίσεις θα θεωρούνταν σημαντικό βήμα προόδου, ιδιαίτερα αν ληφθεί υπόψη η επίσημη θέση της Άγκυρας υπέρ της «κυρίαρχης ισότητας και του ίσου διεθνούς καθεστώτος» των Τ/Κ.

Ταυτόχρονα, ο ΟΗΕ, στο πλαίσιο του ρόλου του για διευκόλυνση της διαπραγματευτικής διαδικασίας, δεν μπορεί να επιβάλει το έγγραφο στις πλευρές, εάν μία από αυτές δεν επιθυμεί την εκ των προτέρων κοινοποίησή του.

Νέα οδοφράγματα

Καλά ενημερωμένες πηγές μας ανέφεραν ότι υπάρχει πιθανότητα συμφωνίας για νέα σημεία διέλευσης τις επόμενες ημέρες, με τα περάσματα Αθηένου-Πυρόι-Αγλαντζιάς και Μιας Μηλιάς να θεωρούνται τα επικρατέστερα. Η χάραξη της διαδρομής για το πέρασμα της Αθηένου έχει σχεδόν οριστικοποιηθεί, γεγονός που σημαίνει ότι το βασικό εμπόδιο στην πρόοδο αφορά πλέον τους αριθμούς και την αρχή της αμοιβαιότητας. Αν στη λίστα συμπεριληφθεί και το πέρασμα Λουρουτζίνας-Λυμπιών, τότε τίθεται στο τραπέζι και το ζήτημα των Κοκκίνων, κάτι που προς το παρόν φαντάζει απίθανο. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης έχει προτείνει ειδικές διευθετήσεις για τους κατοίκους της περιοχής ώστε να διέρχονται από τον τουρκοκυπριακό θύλακα, ωστόσο δεν είναι σαφές πώς θα ανταποκριθεί η άλλη πλευρά.

Εάν οι δύο πλευρές συμφωνήσουν στο άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης, ε/κ πηγή ανέφερε ότι, η επικρατούσα αντίληψη είναι πως ο Γκουτέρες θα συγκαλέσει διευρυμένη συνάντηση, ακόμη και αν δεν υπάρξει αντίστοιχη ουσιαστική πρόοδος σε ζητήματα μεθοδολογίας και ουσίας.

Αμοιβαία παράπονα

Σε μήνυμά της προς τους ηγέτες, που δημοσίευσε ο «Π» στις 17 Οκτωβρίου, η κ. Ολγκίν διερωτήθηκε πώς μπορούν να τερματίσουν δεκαετίες διαίρεσης εάν δεν είναι σε θέση να συμφωνήσουν ούτε καν στα ΜΟΕ. Οι δηλώσεις προκάλεσαν τη δυσαρέσκεια του ΠτΔ, ο οποίος απάντησε ότι η απεσταλμένη του ΟΗΕ θα έπρεπε να περνά περισσότερο χρόνο στην Κύπρο για να αντιληφθεί τι πραγματικά συμβαίνει.

Ερωτηθείς αν ο Πρόεδρος εξέφρασε οποιεσδήποτε επιφυλάξεις προς την κ. Ολγκίν σχετικά με την παρουσία της στο νησί, ο κ. Λετυμπιώτης δήλωσε χθες ότι δεν επρόκειτο για θέμα επιφυλάξεων, αλλά για την προστιθέμενη αξία και τη σημασία που θα είχε η φυσική παρουσία της απεσταλμένης του ΟΗΕ, δεδομένου ότι οι συνομιλίες διεξάγονται υπό την αιγίδα του Οργανισμού.

Αναφορικά με τις πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σχετικά με τις προσπάθειες αναβάθμισης των κατεχομένων εντός του Οργανισμού Τουρκογενών Κρατών, ο εκπρόσωπος επανέλαβε τη θέση ότι «το διεθνές δίκαιο δεν μπορεί να παραβιάζεται». Υποστήριξε ότι τέτοιου είδους κινήσεις αποπροσανατολισμού από πλευράς Τουρκίας δεν συμβάλλουν στη δημιουργία ευνοϊκού κλίματος για συνομιλίες. «Οι ευρύτερες προσπάθειες που καταβάλλει η Τουρκία στην περιοχή είναι επίσης γνωστές, καθώς αμφισβητούν και παραγνωρίζουν το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της θάλασσας», ανέφερε.

Οργανισμός Τουρκογενών Κρατών

Με αφορμή τη 13η Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού Τουρκογενών Κρατών στην Άγκυρα χθες, ο Ερντογάν δημοσίευσε άρθρο γνώμης με τίτλο «Ο Αιώνας του Τουρκικού Κόσμου: Από την Αλληλεγγύη στην Ενσωμάτωση». Σε αυτό κάλεσε τα τουρκογενή κράτη να ενισχύσουν περαιτέρω τις σχέσεις τους με τα κατεχόμενα και να διευρύνουν τα οφέλη που απορρέουν από το καθεστώς παρατηρητή τους στον Οργανισμό, επαναλαμβάνοντας παράλληλα τη στήριξή του στον τερματισμό της απομόνωσης των Τ/Κ και στην αναγνώριση της κυρίαρχης ισότητας και του ίσου διεθνούς καθεστώτος τους.

Μιλώντας στη Σύνοδο Κορυφής, ο Έρχιουρμαν κάλεσε επίσης να τερματιστεί η διεθνής απομόνωση των Τ/Κ, προτρέποντας τα τουρκογενή κράτη να αναπτύξουν επαφές, διάλογο και συνεργασία με τους Τ/Κ σε όλους τους τομείς.

Σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων ANKA, ο Έρχιουρμαν δήλωσε ότι η ενσωμάτωση των Τ/Κ στον κόσμο και η αναζήτηση λύσης του Κυπριακού, αποτελούν «διαδικασίες που αλληλοενισχύονται».

Την ίδια ώρα, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Ερντογάν κατά τη διάρκεια του επίσημου δείπνου της Συνόδου Κορυφής του Οργανισμού την Πέμπτη το βράδυ, σηματοδοτώντας τη δεύτερη συνομιλία τους μέσα σε 24 ώρες. Σύμφωνα με την τουρκική προεδρία, ο Τραμπ τηλεφώνησε στον Ερντογάν για να του μεταφέρει τις ευχές του ενόψει της Συνόδου.