Αυξάνονται οι ενδείξεις για πρόοδο στο Κυπριακό: Αντίστροφη μέτρηση για την τριμερή της Δευτέρας, που ανακοινώθηκε και επίσημα από τα ΗΕ

Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης άφησε ανοιχτό χθες το ενδεχόμενο «θετικών εξελίξεων» και «συγκεκριμένων ανακοινώσεων» για το Κυπριακό μέσα στο Σαββατοκύριακο, καθώς οι εμπλεκόμενοι συνεχίζουν τις προσπάθειες για επίτευξη προόδου πριν από την αποχώρηση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, από το αξίωμά του. Την ίδια ώρα, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, φτάνει σήμερα στην Κύπρο για συνομιλίες με την τουρκοκυπριακή ηγεσία, εν μέσω νέων αναφορών ότι η Άγκυρα δεν έχει μεταβάλει τη στάση της ως προς τη βάση μιας λύσης.

Παράλληλα, η προσωπική απεσταλμένη του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, συνέχισε χθες τις επαφές της με διάφορους εμπλεκόμενους παράγοντες, στο πλαίσιο των προσπαθειών για τερματισμό εννέα χρόνων στασιμότητας στο Κυπριακό. Άμεση προτεραιότητά της είναι να διασφαλίσει μια επιτυχημένη έκβαση της τριμερούς συνάντησης της Δευτέρας, η οποία έχει προγραμματιστεί για τις 11 π.μ. στο παλιό αεροδρόμιο Λευκωσίας. Η συνάντηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε συγκεκριμένη πρόοδο όσον αφορά τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), καθώς και σε ζητήματα μεθοδολογίας και ουσίας, ανοίγοντας ενδεχομένως τον δρόμο για τη σύγκληση διάσκεψης 5+1 με τη συμμετοχή των εγγυητριών δυνάμεων, με στόχο την επανέναρξη των επίσημων διαπραγματεύσεων. Εκτός, βέβαια, εάν ο Γκουτέρες δεν μείνει ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα της Δευτέρας και ζητήσει περαιτέρω αποδείξεις ότι οι δύο πλευρές είναι πράγματι αποφασισμένες να προχωρήσουν.

Ανακοινώσεις το Σαββατοκύριακο

Μιλώντας χθες σε δημοσιογράφους, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης άφησε να εννοηθεί ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πολύ κοντά σε πρόοδο, η οποία θα μπορούσε να σημειωθεί ακόμη και πριν από την τριμερή συνάντηση της Δευτέρας. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δήλωσε ότι το πρωί της Πέμπτης είχε τηλεφωνική επικοινωνία με την κ. Ολγκίν και ότι «είμαστε σε μία διαδικασία που φαίνεται με τα μέχρι στιγμής δεδομένα να προδιαγράφει θετικές εξελίξεις». Πρόσθεσε ότι η διαδικασία βρίσκεται στο στάδιο αναμονής και των τελικών απαντήσεων, ενώ, όπως είπε ότι του είπε η προσωπική απεσταλμένη, ενδεχομένως να υπάρξουν συγκεκριμένες ανακοινώσεις εντός του Σαββατοκύριακου. Ερωτηθείς αν η πιθανή πρόοδος αφορά νέα σημεία διέλευσης, ο Χριστοδουλίδης απάντησε ότι οι συζητήσεις έχουν ευρύτερο αντικείμενο και περιλαμβάνουν τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), τη μεθοδολογία και την ουσία των διαπραγματεύσεων.

Μετά την τριμερή συνάντηση της Δευτέρας, ο Χριστοδουλίδης θα μεταβεί την επομένη στην Αττάλεια για να συμμετάσχει στη Σύνοδο Ηγετών για την Κλιματική Αλλαγή, στην οποία θα συμμετάσχει και ο Έρχιουρμαν. Μέχρι στιγμής δεν έχουν προγραμματιστεί συναντήσεις για το Κυπριακό στο περιθώριο της συνόδου. 

Για τα οδοφράγματα

Ο «Πολίτης» πληροφορείται πάντως πως οι προσπάθειες που βρίσκονται σε εξέλιξη επικεντρώνονται στην επίτευξη συμφωνίας για νέα σημεία διέλευσης, ενώ εξετάζονται και άλλα ζητήματα, όπως η αποναρκοθέτηση. Καθώς οι δύο πλευρές βρίσκονται ένα βήμα πριν από τη συμφωνία για τα σημεία διέλευσης Αθηένου-Πυροΐου-Αγλαντζιάς και Μιας Μηλιάς, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο πώς θα συμπεριληφθούν στη συμφωνία τα σημεία Λουρουτζίνα-Λύμπια και ένα τέταρτο σημείο διέλευσης. Καθώς ο τουρκικός στρατιωτικός θύλακας των Κοκκίνων δεν φαίνεται να αποτελεί πιθανή επιλογή, ο Χριστοδουλίδης έχει προτείνει ως εναλλακτική μια διαδρομή που να συνδέει τον Κάμπο Τσακκίστρας με το Καραβοστάσι. Μιλώντας χθες στον Πολίτη 107.6 & 97.6, ο κοινοτάρχης Κάμπου, Ιωάννης Παπαδόπουλος, χαιρέτισε το ενδεχόμενο δημιουργίας σημείου διέλευσης, υποστηρίζοντας ότι δεν πρόκειται για κίνηση εντυπωσιασμού αλλά για αναγκαίο βήμα προκειμένου να τερματιστεί η απομόνωση της περιοχής. Σημείωσε ότι οι περίπου 160 κάτοικοι που εξακολουθούν να διαμένουν στον Κάμπο πραγματοποίησαν αμοιβαίες επισκέψεις φέτος με Τουρκοκύπριους κατοίκους της Λεύκας, εκφράζοντας την επιθυμία τους για μια επανενωμένη Κύπρο. Παράλληλα, μιλώντας στο Genç TV, ο δήμαρχος της τουρκοκυπριακής πλευράς της Λευκωσίας, Μεχμέτ Χαρμαντζί, ανέφερε ότι η εντατικοποίηση των διπλωματικών επαφών πιθανότατα θα οδηγήσει στο άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης, αν και δεν είναι ακόμη σαφές αν αυτά θα είναι δύο ή τέσσερα. Πρόσθεσε ότι σκοπεύει να υποβάλει από κοινού προτάσεις για την πρωτεύουσα με τον ομόλογό του, δήμαρχο Λευκωσίας Χαράλαμπο Προύντζο, κατά τη συνάντησή τους με την απεσταλμένη του ΟΗΕ τη Δευτέρα.

Μεθοδολογία και ουσία

Ακόμη και αν υπάρξει συμφωνία για τα οδοφράγματα και άλλες πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης, αυτό δεν επιλύει τα υπόλοιπα ζητήματα που παραμένουν ανοικτά μεταξύ των δύο πλευρών, όπως για παράδειγμα η τύχη των συγκλίσεων που καταγράφηκαν στο παρελθόν.

Η ελληνοκυπριακή πλευρά επιθυμεί να καταγραφούν και να κοινοποιηθούν στις δύο πλευρές οι συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν μέχρι και την τελευταία ημέρα των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά. Η τουρκοκυπριακή πλευρά διαφωνεί.

Ο ΟΗΕ έχει καταγράψει μόνο τις συγκλίσεις που υπήρχαν μέχρι τις αρχές του 2017 και δεν προτίθεται να τις κοινοποιήσει πριν από την επανέναρξη των συνομιλιών.

Αυτό γεννά το ερώτημα: από ποιο σημείο θα ξεκινήσουν οι συνομιλίες και πάνω σε ποια βάση;

Μιλώντας στον Πολίτη 107.6 & 97.6, ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος, Γιάννης Αντωνίου, εξέφρασε αισιοδοξία ότι θα γίνουν μικρά αλλά σημαντικά βήματα τόσο στα ΜΟΕ όσο και στη μεθοδολογία για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Διευκρίνισε ωστόσο ότι τα βήματα αυτά πρέπει πρώτα να εξειδικευτούν και να οριστικοποιηθούν πριν επιβεβαιωθεί η πρόοδος.

Ο Γιάννης Αντωνίου ανέφερε ότι ορισμένες προτάσεις του Προέδρου γίνονται αποδεκτές, δημιουργώντας περιθώρια εξέλιξης, αν και για ορισμένα ζητήματα απαιτείται το πράσινο φως της Τουρκίας, καθώς δεν εμπίπτουν στις αρμοδιότητες του Τουρκοκύπριου ηγέτη.

Αβεβαιότητα για τον ρόλο της Άγκυρας

Παρότι η άφιξη του Χακάν Φιντάν σε αυτή τη χρονική συγκυρία συνιστά σημαντική κίνηση από πλευράς Τουρκίας, τα μηνύματα που εκπέμπει η Άγκυρα παραμένουν αντιφατικά.

Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών απέστειλε μήνυμα προς την απεσταλμένη του ΟΗΕ μέσω του επικεφαλής διπλωμάτη της Άγκυρας στα κατεχόμενα, Αλί Μουράτ Μπαστσερί, την Τρίτη, το οποίο η Ολγκίν μετέφερε προσωπικά στον Χριστοδουλίδη την ίδια ημέρα και ο Πρόεδρος άφησε να νοηθεί ότι το μήνυμα είχε θετική επίδραση.

Την ίδια στιγμή ωστόσο, τουρκοκυπριακά μέσα ενημέρωσης επικαλούνται πηγές σύμφωνα με τις οποίες ο Φιντάν θα επαναλάβει τη θέση της Άγκυρας για λύση δύο κρατών, καθώς και για την κυριαρχική ισότητα και το ισότιμο διεθνές καθεστώς των Τουρκοκυπρίων.

Αν οι πληροφορίες αυτές επιβεβαιωθούν, οι δηλώσεις θα γίνουν λίγες μόλις ημέρες μετά τη δημοσίευση της Έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία το 2026, η οποία υπογράμμισε τη σημασία που αποδίδει η Ευρωπαϊκή Ένωση «στην επανέναρξη και την πρόοδο των συνομιλιών για το Κυπριακό ως μέσο περαιτέρω ενίσχυσης της συνεργασίας ΕΕ-Τουρκίας».

Αιχμές Έρχιουρμαν 

Καθώς πάντως οι επαφές και οι διεργασίες εντείνονται, ο Έρχιουρμαν, μιλώντας από το βήμα του 17ου Bosphorus Summit στην Κωνσταντινούπολη, άσκησε κριτική στην πολιτική της Κυπριακής Δημοκρατίας να συνάπτει αμυντικές συμφωνίες με «μεγάλους αδελφούς».

Αναφέρθηκε στη συμμετοχή ξένων στρατιωτικών δυνάμεων στη στρατιωτική παρέλαση για την επέτειο της ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας και συγκεκριμένα στο Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία και υποστήριξε ότι η Κύπρος δεν πρόκειται να δημιουργήσει με αυτόν τον τρόπο στρατιωτικό αντίβαρο απέναντι στην Τουρκία αλλά, αντίθετα, κινδυνεύει να αυξήσει την ένταση στο νησί.