Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν στον «Π»: Τέσσερα οδοφράγματα σε απόσταση αναπνοής - Πιέζει τους ηγέτες προς ουσιαστικές εξελίξεις

Η πρώτη ερώτηση που τέθηκε στην προσωπική απεσταλμένη του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν σε συνέντευξή της στον «Π» την Παρασκευή ήταν κατά πόσον θα έπρεπε να αναμένουμε ανακοινώσεις το Σαββατοκύριακο, όπως είχε αφήσει να εννοηθεί ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης. «Αν πρόκειται να υπάρξουν ανακοινώσεις θα γίνουν τη Δευτέρα. Δεν υπάρχει τίποτα πριν από τη Δευτέρα», είπε. Εφόσον τα πράγματα εξελιχθούν θετικά, οι δύο ηγέτες θα έχουν ένα «μικρό» πακέτο Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) να ανακοινώσουν αύριο, όταν συναντηθούν με την κ. Ολγκίν στο παλαιό αεροδρόμιο Λευκωσίας. Η προσωπική απεσταλμένη διευκρίνισε ότι το πακέτο θα αφορά αποκλειστικά τα ΜΟΕ και όχι τη μεθοδολογία ή την ουσία.

Στόχος, να υπάρξει συμφωνία για τέσσερα οδοφράγματα και για την αποναρκοθέτηση, αν και μέχρι την Παρασκευή και τα δύο ζητήματα παρέμεναν άλυτα. Αν οριστικοποιηθεί, το πακέτο θα περιλαμβάνει επίσης μέτρα για το περιβάλλον, όπως τα μικροπλαστικά, για την πολιτιστική κληρονομιά, καθώς και για την αντιμετώπιση καταστροφών, με τη δημιουργία μιας δικοινοτικής ομάδας ταχείας ανταπόκρισης που θα μπορεί να αντιδρά άμεσα σε περίπτωση κρίσης ή φυσικής καταστροφής.

Τα Κόκκινα δεν ήταν ποτέ στο τραπέζι

Όσον αφορά τα τέσσερα οδοφράγματα, η Ολγκίν επιβεβαίωσε ότι πρόκειται για τα Αθηένου-Πυροΐου-Αγλαντζιάς, Μιας Μηλιάς, Λουρουτζίνας-Λυμπιών και Κάμπου-Καραβοστασίου. «Αλλά δεν έχουμε ακόμη το ‘ναι’», είπε. Ερωτηθείσα για τα Κόκκινα, η απεσταλμένη ήταν σαφής: «Τα Κόκκινα δεν ήταν ποτέ στο τραπέζι». Οι Τ/Κ είχαν ξεκαθαρίσει ότι δεν αποτελούσε ποτέ επιλογή, πρόσθεσε. Ο Χριστοδουλίδης, από την πλευρά του, κατέθεσε εναλλακτική πρόταση αντί των Κόκκινων μόλις πριν από μερικές εβδομάδες.

Σε ό,τι αφορά την αποναρκοθέτηση, το Πρακτορείο Ειδήσεων ANKA μετέδωσε ότι 70.000 τετραγωνικά μέτρα ναρκοπεδίων θα μπορούσαν να εκκαθαριστούν στο πλαίσιο του πακέτου ΜΟΕ. Η κ. Ολγκίν επιβεβαίωσε ότι μια συμφωνία για την αποναρκοθέτηση είναι εφικτή, αλλά ακόμη δεν έχει «κλειδώσει».

Την Πέμπτη, ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Αντωνίου δήλωσε στον ΠΟΛΙΤΗ 107.6 ότι ορισμένες πτυχές των συζητήσεων απαιτούσαν το πράσινο φως από την Άγκυρα. Δεν ήταν σαφές αν αναφερόταν στην αποναρκοθέτηση, στα οδοφράγματα ή και στα δύο.

Όταν οι 7+19 φέρνουν σύγχυση

Ο Τ/Κ ηγέτης Τουφάν Έρχιουρμαν υποστηρίζει ότι κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες ζήτησε από τις δύο πλευρές να επικεντρωθούν σε επτά συγκεκριμένες προτάσεις: Τα οδοφράγματα, την αποναρκοθέτηση, ένα συμβουλευτικό σώμα, έναν μηχανισμό αντιμετώπισης καταστροφών, τη διαχείριση της μετανάστευσης, τον αθλητισμό και την ιθαγένεια για τα παιδιά μεικτών γάμων. Ερωτηθείσα να σχολιάσει, η απεσταλμένη παρέπεμψε στον κατάλογο των ΜΟΕ που συμφωνήθηκαν κατ’ αρχήν στις συναντήσεις 5+1 που πραγματοποιήθηκαν το 2025. Σε σχέση με τον κατάλογο του Έρχιουρμαν, σημείωσε ότι το ζήτημα της ιθαγένειας δεν αποτελεί ΜΟΕ. «Πρόκειται για μονομερή απόφαση των Ε/Κ, επομένως δεν μπορούμε να το αποκαλέσουμε ΜΟΕ».

Για τον αθλητισμό, η ε/κ πλευρά δεν αποδέχεται την ανάπτυξη αυτού του μέτρου, παρότι η ΕΕ έχει διοργανώσει ορισμένους δικοινοτικούς αγώνες, είπε.

Αναφερόμενη στις 19 προτάσεις του Προέδρου Χριστοδουλίδη, που τέθηκαν προφορικά τον Σεπτέμβριο, η κ. Ολγκίν είπε ότι ορισμένες από αυτές έχουν ήδη υλοποιηθεί, όπως η κοινή παρουσία των δύο ηγετών στο φεστιβάλ της Πύλας και τρεις συναντήσεις δικοινοτικών επιτροπών. Δήλωσε ωστόσο ότι «δεν έχουμε τα 19 σημεία». Σημείωσε ότι τόσο η ίδια όσο και ο Έρχιουρμαν ζήτησαν τον κατάλογο γραπτώς, αλλά δεν έλαβαν απάντηση.

Η Τουρκία αποφασίζει για τα Βαρώσια

Αναφερόμενη στην πρόταση να παραδοθεί η περίκλειστη περιοχή των Βαρωσίων στον ΟΗΕ με αντάλλαγμα τη λειτουργία του λιμανιού της Αμμοχώστου υπό ευρωπαϊκή εποπτεία, η Μαρία Άνχελα Ολγκίν δήλωσε: «Υπάρχουν ορισμένα ζητήματα που, είτε το θέλουμε είτε όχι, αποτελούν τουρκική απόφαση. Η ασφάλεια, οι εγγυήσεις και τα Βαρώσια. Επειδή εκεί βρίσκονται τα στρατεύματα». Την ίδια στιγμή, ο Έρχιουρμαν επέκρινε έντονα την πρόταση, σημειώνοντας ότι η παράδοση των Βαρωσίων στον ΟΗΕ είναι ένα μη αναστρέψιμο μέτρο, ενώ το εμπόριο με την ΕΕ δεν είναι και μπορεί να ανακληθεί κατόπιν απαίτησης. Ο Τ/Κ ηγέτης έχει πει στον Χριστοδουλίδη ότι ένα τόσο σημαντικό μέτρο θα πρέπει να είναι μη αναστρέψιμο και για τις δύο πλευρές.

Ερωτηθείσα κατά πόσον σημαντικά ΜΟΕ θα μπορούσαν να αλλάξουν το κλίμα, δεδομένης της εμφανούς κόπωσης της κοινής γνώμης από το Κυπριακό, η κ. Ολγκίν συμφώνησε. «Ναι, φυσικά. Αλλά γι’ αυτό είμαι αισιόδοξη ότι τη Δευτέρα μπορούμε να ανακοινώσουμε τέσσερα οδοφράγματα. Είναι κάτι που δίνει λίγη ενέργεια στον κόσμο».

Η αιφνιδιαστική επίσκεψη Φιντάν

Μια σημαντική, άγνωστη μεταβλητή σε ολόκληρη την προσπάθεια επίτευξης συμφωνίας στα ΜΟΕ τη Δευτέρα, αλλά και αργότερα στη μεθοδολογία και την ουσία, είναι η αιφνιδιαστική, σύντομη επίσκεψη του Τούρκου ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν στα κατεχόμενα την Παρασκευή. Ο Τούρκος ΥΠΕΞ έφτασε στο νησί μόλις τρεις ημέρες πριν από μια κρίσιμη τριμερή συνάντηση που θα μπορούσε να κρίνει αν η πρωτοβουλία Γκουτέρες θα εξαντληθεί άδοξα ή αν θα αποφέρει κάποιο αποτέλεσμα, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε διάσκεψη 5+1 και, κυρίως, στην επανέναρξη των συνομιλιών.

Ο Φιντάν συναντήθηκε με τον Έρχιουρμαν και τον εκπρόσωπό του Μεχμέτ Ντανά για 80 λεπτά, χωρίς να γίνουν δηλώσεις μετά το πέρας της συνάντησης. Πριν από την άφιξή του, τ/κ ΜΜΕ μετέδωσαν ότι θα συζητούσε τις τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό, επαναλαμβάνοντας παράλληλα τη θέση της Άγκυρας για λύση δύο κρατών, κυριαρχική ισότητα και ίσο διεθνές καθεστώς των Τ/Κ.

Ερωτηθείσα αν τα Ηνωμένα Έθνη γνώριζαν τον σκοπό της επίσκεψής του, η κ. Ολγκίν είπε ότι δεν γνώριζε και ότι έχει να μιλήσει με τον Τούρκο ΥΠΕΞ από το καλοκαίρι. Ερωτηθείσα αν η τελευταία τους συνάντηση της έδωσε την αίσθηση ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να επιδείξει ευελιξία εφόσον υπήρχε πρόοδος, απάντησε: «Αν υπήρχε πρόοδος, ίσως ναι. Αλλά ζήτησαν κίνηση». Συγκεκριμένα, κίνηση από τους ηγέτες στη Λευκωσία.

Όσον αφορά τη σχέση ΕΕ - Τουρκίας, ο Φιντάν συναντήθηκε με την ύπατη εκπρόσωπο της ΕΕ για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής Κάγια Κάλας τον περασμένο μήνα στις Βρυξέλλες. Ωστόσο, δεν υπήρξαν πρόσφατες συναντήσεις με τον ειδικό εκπρόσωπο της ΕΕ για την Κύπρο Ραφαέλε Φίτο, παρά τις επανειλημμένες αναφορές Χριστοδουλίδη ότι μια τέτοια εξέλιξη ήταν επικείμενη. Απομένει να φανεί αν μπορεί να προκύψει κάτι από αυτήν την προσπάθεια, ιδιαίτερα μετά την ιδιαίτερα επικριτική έκθεση της Κομισιόν για την Τουρκία το 2026.

Ευνοϊκές συνθήκες και ακυρώσεις

Ένα ακόμα ζήτημα που επανέρχεται συνεχώς και επηρεάζει το κλίμα μεταξύ των δύο ηγετών είναι οι ε/κ προσπάθειες ακύρωσης πολιτιστικών, αθλητικών ή διπλωματικών δραστηριοτήτων στα κατεχόμενα. Ενώ ο Χριστοδουλίδης το υποβάθμισε το περασμένο καλοκαίρι ως φυσική αντίδραση ενός νόμιμου κράτους όταν αντιμετωπίζει μια αποσχισθείσα οντότητα, ο Έρχιουρμαν εξοργίστηκε και εξέφρασε δημόσια την αγανάκτησή του. Διαμαρτυρήθηκε στην ΕΕ και στον Γεν. Γραμματέα του ΟΗΕ, λαμβάνοντας απαντήσεις που έδειχναν κατανόηση και από τους δύο.

Στην απάντησή του προς τον Έρχιουρμαν, στις 16 Οκτωβρίου 2026, ο Γκουτέρες χαρακτήρισε τις εξελίξεις «αποκαρδιωτικές» και «αντίθετες προς τις επανειλημμένες εκκλήσεις μου για πρωτοβουλίες που ενισχύουν την αμοιβαία εμπιστοσύνη». Ο ΓΓ σημείωσε ότι, παρότι η πολιτική του ΟΗΕ παραμένει αμετάβλητη και οι αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας για το θέμα εφαρμόζονται αυστηρά, «επαναλαμβάνω ότι οι ανησυχίες περί αναγνώρισης δεν θα πρέπει από μόνες τους να αποτελούν εμπόδιο για αυξημένη συνεργασία». Χωρίς να αφήνει καμία αμφιβολία ως προς τη θέση του, κατέληξε: «Ενέργειες που εμποδίζουν την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, συμπεριλαμβανομένης της ακύρωσης εκδηλώσεων λόγω φόβων που σχετίζονται με την αναγνώριση, είναι αντίθετες προς όλες τις συλλογικές μας προσπάθειες».

Μεθοδολογία και ουσία

Η απεσταλμένη του ΟΗΕ έστειλε επιστολή και στους δύο ηγέτες πριν από έναν μήνα, ζητώντας τους να προχωρήσουν στη μεθοδολογία. Δεν το έπραξαν. Δεν ασχολήθηκαν ούτε με την ουσία.

Σε ό,τι αφορά τη μεθοδολογία, η τετρασέλιδη πρόταση του Τ/Κ ηγέτη μοιάζει σε μεγάλο βαθμό με κατάλογο προϋποθέσεων. Ενώ η συμφωνία επί προηγούμενων συγκλίσεων και ο καθορισμός χρονοδιαγράμματος δεν αποτελούν εμπόδια, τα άλλα δύο σημεία, δηλαδή η κατοχύρωση της εκ περιτροπής προεδρίας πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων και η αναζήτηση διασφαλίσεων απέναντι στην επιστροφή στο σημερινό στάτους κβο, είναι προβληματικά.

Ερωτηθείσα να σχολιάσει, η κ. Ολγκίν είπε ότι θα προτείνει αύριο στους ηγέτες να ακολουθήσουν διαφορετική προσέγγιση σε μια προσπάθεια επίτευξης προόδου. Θα τους ζητήσει να εργαστούν πάνω σε «διαδικαστικά βήματα» που θα θέτουν το πλαίσιο για επίσημες διαπραγματεύσεις. Θα πρέπει να συμφωνήσουν σε ζητήματα όπως το χρονοδιάγραμμα, η ημερήσια διάταξη και οι μηχανισμοί υπέρβασης αδιεξόδων.

Συγκλίσεις αργότερα

Ερωτηθείσα για το έγγραφο του ΟΗΕ που έχει ετοιμαστεί και το οποίο περιλαμβάνει τις συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν μεταξύ 2015-2017, αλλά όχι τις υπό αίρεση συγκλίσεις του Κραν Μοντανά, η απεσταλμένη του ΟΗΕ ήταν κατηγορηματική ότι αυτό δεν θα δοθεί στις πλευρές πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Παρέπεμψε, μάλιστα, σε παρόμοια άσκηση του Ντάουνερ, ο οποίος είχε μοιραστεί τις συγκλίσεις με τις δύο πλευρές και τις εγγυήτριες δυνάμεις. «Και τι συνέβη; Ένα τεράστιο χάος». Υποστήριξε ότι ο ΟΗΕ δεν θέλει να επαναληφθεί αυτό που συνέβη επί Ντάουνερ, το οποίο δημιούργησε διχόνοια και διεύρυνε το χάσμα μεταξύ των πλευρών.

«Ξέρετε ότι έχουν (τα δικά τους έγγραφα συγκλίσεων) και οι δύο πλευρές. Ξέρουν ακριβώς πού βρίσκονται».

Ουσία = ημερήσια διάταξη

Η πρώην ΥΠΕΞ της Κολομβίας δήλωσε ότι, μόλις αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις, η ημερήσια διάταξη θα πρέπει να είναι τα έξι σημεία που κατέθεσε ο Γκουτέρες στο Κραν Μοντανά, γνωστά ως πλαίσιο Γκουτέρες, τα οποία καλύπτουν τα θεμελιώδη εκκρεμή ζητήματα σε όλα τα κεφάλαια. «Η τέλεια ημερήσια διάταξη είναι τα έξι σημεία. Πείτε το όπως θέλετε», είπε.

Υποστήριξε ότι οι διαπραγματεύσεις πρέπει να ξεκινήσουν από εκεί και στη συνέχεια οι πλευρές μπορούν να επανέλθουν στις συγκλίσεις, όπου χρειάζεται, και να αντιμετωπίσουν τα εκκρεμή ζητήματα καθώς προχωρούν μέσα από την ημερήσια διάταξη.

Το βάρος του παρελθόντος

Η Ολγκίν υποστήριξε ότι το «βάρος του παρελθόντος» αποτελεί μεγάλο ζήτημα στην Κύπρο. Τι θα γινόταν αν οι ηγέτες ξεκινούσαν διαπραγματεύσεις χωρίς να επικεντρωθούν σε αυτό το βάρος, δηλαδή στο σώμα των συγκλίσεων, αλλά «προσπαθούσαν να κοιτάξουν προς το μέλλον» εργαζόμενοι πάνω στα έξι θεμελιώδη σημεία που καθόρισε ο Γκουτέρες, διερωτήθηκε.

Οι συγκλίσεις υπάρχουν εάν τις χρειαστούν. Αλλά αντί να ξεκινούν με αυτές τις περίπου 200 σελίδες που περιλαμβάνουν στοιχεία, τα οποία μπορεί να θεωρούνται σήμερα χρήσιμα, ή και όχι, γιατί να μην ξεκινήσουν οι ηγέτες με μια συζήτηση για το τι θέλουν και πού θέλουν να πάνε, πρόσθεσε η απεσταλμένη. «Ποιες είναι οι απόψεις των δύο πλευρών;» Θέλουν και οι δύο να επιστρέψουν σε μια ισχυρή ομοσπονδία όπως στο Κραν Μοντανά;

«Ποιο είναι το λιμάνι του προορισμού σας; Αν γνωρίζετε ποιος είναι ο τελικός σας προορισμός, είναι πολύ πιο εύκολο να μπείτε μέσα». Αυτή η συζήτηση πρέπει να γίνει από τους δύο ηγέτες, τόνισε η Ολγκίν.

Επόμενα βήματα και νέος ΓΓ

Υποθέτοντας ότι δεν θα παρουσιαστεί κάποιο απρόοπτο μέσα στο Σαββατοκύριακο και ότι οι δύο πλευρές θα κλείσουν τα εκκρεμή ζητήματα, οι ηγέτες θα μπορούσαν να ανακοινώσουν ένα πακέτο ΜΟΕ στην αυριανή τριμερή συνάντηση.

Για τα επόμενα βήματα, η προσωπική απεσταλμένη είπε ότι αυτά εξαρτώνται από τον ΓΓ, το τι θα αποφασίσει να κάνει στη συνέχεια και από το πρόγραμμά του. Η προσωπική της προτίμηση είναι οι ηγέτες να συναντηθούν με τον Γκουτέρες σε σχήμα 2+1, ώστε να οριστικοποιήσουν τα «διαδικαστικά βήματα» που θα αποτελέσουν το πλαίσιο για τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις, καθορίζοντας πώς θα ξεκινήσουν και ποια θα είναι η ημερήσια διάταξη. Στη συνέχεια, θα μπορούσε να συγκληθεί μια διάσκεψη 5+1 με τις εγγυήτριες δυνάμεις, με στόχο την έναρξη των διαπραγματεύσεων. «Αυτό θα μπορούσε να γίνει είτε με τον Γκουτέρες είτε με τον επόμενο ΓΓ».

Η απεσταλμένη σημείωσε ότι ο Γκουτέρες θα βρίσκεται σε ταξίδια καθ’ όλη τη διάρκεια του Νοεμβρίου, αφήνοντας μόνο τον Δεκέμβριο διαθέσιμο για πιθανές συναντήσεις σχετικές με την Κύπρο, περίοδο κατά την οποία θα είναι επίσης επικεντρωμένος στη διευθέτηση της μεταβατικής φάσης με τον διάδοχό του. Ερωτηθείσα αν, δεδομένου του ιστορικού αποτυχημένων ειρηνευτικών προσπαθειών, ο νέος ΓΓ θα εξέταζε το ενδεχόμενο να ξεκινήσει τη θητεία του με το Κυπριακό, η Ολγκίν ήταν ωμή στην απάντησή της. «Ξέρετε, ξόδεψαν έναν χρόνο για να αποφασίσουν για τα οδοφράγματα».

Και για να φτάσουμε σε μια 5+1, «ο Γκουτέρες ζήτησε πρόοδο στα ΜΟΕ, στη μεθοδολογία και στην ουσία», σημείωσε.

Ερωτηθείσα αν θα παραμείνει στη θέση της μετά την αποχώρηση Γκουτέρες, είπε ότι αν μπορούσε να δει ότι θα υπάρξει πρόοδος σε σύντομο χρονικό διάστημα τριών έως τεσσάρων μηνών και αν ο νέος ΓΓ της το ζητούσε, τότε η απάντηση θα ήταν «ναι». Αν όμως ο ρυθμός παραμείνει όπως ήταν τον τελευταίο χρόνο, τότε η απάντηση είναι «όχι».

Στο ερώτημα αν έχει κάποια συμβουλή για τον πιθανό διάδοχό της, ανέφερε ότι δεν αναμένει η Άγκυρα να συμφωνήσει στον διορισμό νέου απεσταλμένου πριν από τις προεδρικές εκλογές στην Κύπρο το 2028.

Εσωτερική πολιτική

Ερωτηθείσα ποιο ήταν μέχρι στιγμής το μεγαλύτερο εμπόδιο για πρόοδο, απάντησε: «Νομίζω, η εσωτερική πολιτική [...]. Υπάρχουν πάντα εκλογές». Σημείωσε ότι με πολιτική βούληση και από τις δύο πλευρές «είμαι βέβαιη ότι μπορείτε να πετύχετε κάτι».

Αυτό σημαίνει ότι απουσιάζει η πολιτική βούληση, ρωτήσαμε; «Ναι», απάντησε. Ερωτηθείσα αν αυτό ισχύει για όλες τις πλευρές, απάντησε καταφατικά. Όσο για τους Ε/Κ, αν ήθελαν να αποκομίσουν κάτι από αυτήν τη διαδικασία, ίσως θα μπορούσαν να εξετάσουν το ενδεχόμενο να μεταθέσουν λίγο τις προεδρικές εκλογές, υποστήριξε η απεσταλμένη του ΟΗΕ.

Περιφερειακές επιπλοκές

Επανέλαβε την ανησυχία της ότι οι περιφερειακές εξελίξεις περιπλέκουν ακόμα περισσότερο τα πράγματα όσον αφορά μια λύση του Κυπριακού. «Υπάρχουν περισσότεροι εμπλεκόμενοι δρώντες» με τα δικά τους συμφέροντα. Ορισμένοι πιθανόν να προτιμούν τη διατήρηση του στάτους κβο, πρόσθεσε.

Από την Κολομβία στην Κύπρο

Η Ολγκίν εργάζεται για το Κυπριακό κατά διαστήματα από τον Ιανουάριο του 2024. Ερωτηθείσα τι έχει μάθει για την Κύπρο από τότε που ξεκίνησε αυτή τη διαδρομή, αναφέρθηκε στη δική της εμπειρία από τη σύγκρουση στην Κολομβία. «Προέρχομαι από μια χώρα με μια τεράστια σύγκρουση, όπου το παρελθόν είναι ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα. Αλλά στο τέλος προσπαθούμε να κοιτάξουμε προς το μέλλον και προς τη νέα γενιά. Αυτό είναι που πιστεύω ότι εδώ είναι πραγματικά πολύ δύσκολο (να γίνει)».

Σημείωσε τις τεράστιες προκλήσεις που αντιμετώπισε η κοινή γνώμη στην Κολομβία όταν κλήθηκε να εξετάσει μια πορεία συμφιλίωσης με τους αντάρτες μετά από μισό αιώνα δολοφονιών και απαγωγών σε ολόκληρη τη χώρα. Ακόμα και σε προσωπικό επίπεδο, η οικογένειά της αναρωτιόταν γιατί καθόταν με επίσημη ιδιότητα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων κατά τη διάρκεια των ειρηνευτικών συνομιλιών. «Δεν θέλω να ακουστώ αφελής, ξέρω πόσο δύσκολο είναι το παρελθόν. Αλλά μερικές φορές, ακόμα και με αυτό το παρελθόν πρέπει να σκεφτείς ότι η ζωή πρέπει να είναι διαφορετική. Εγώ ήθελα μια διαφορετική χώρα για τον γιο μου, αλλά και για μένα», κατέληξε.