Ο Γκουτέρες κρατά ανοιχτή την πόρτα για 5+1 - Τι αναμένει από τους δύο ηγέτες για να ανάψει το πράσινο φως πριν αποχωρήσει

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες επιδιώκει να συναντηθεί με τους δύο ηγέτες σε μία νέα τριμερή συνάντηση πριν από το τέλος Νοεμβρίου, όπως προέκυψε χθες βράδυ μετά από τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον Προέδρο Νίκο Χριστοδουλίδη.

Σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», ο Γκουτέρες χαρακτήρισε τα αποτελέσματα της συνάντησης των ηγετών τη Δευτέρα ως «ουσιαστικά» με τους δύο άνδρες να συζητούν ταυτοχρόνως και τα επόμενα βήματα στο Κυπριακό και την πραγματοποίηση σε πρώτο στάδιο μίας νέας τριμερούς συνάντησης, αυτή την φορά, υπό τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, πριν από το τέλος του μήνα και μετά την προγραμματισμένη επίσκεψη Γκουτέρες στις Φιλιππίνες. Δεν αποκλείεται ωστόσο η Τριμερής με τον Γενικό Γραμματέα, να πραγματοποιηθεί για καθαρά πρακτικούς λόγους, λίγες μέρες αργότερα, και συγκεκριμένα στις πρώτες μέρες Δεκεμβρίου. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης θεωρεί ότι η συνάντηση πιθανότατα θα πραγματοποιηθεί σε ευρωπαϊκή χώρα, αν και η τοποθεσία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Οι δύο συζήτησαν επίσης τη συνάντηση του Γκουτέρες με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Αττάλεια.

Πιθανή η 5+1 επί Γκουτέρες

Όπως πληροφορείται ο «Π», εάν οι δύο ηγέτες καταφέρουν να παρουσιάσουν πρόοδο στην τριμερή με τον Γκουτέρες, ο Γενικός Γραμματέας θα εξετάσει το ενδεχόμενο σύγκλησης συνάντησης 5+1 πριν αποχωρήσει από το αξίωμά του. Σύμφωνα με καλά ενημερωμένες πηγές, ο Γκουτέρες παραμένει προσηλωμένος στο να αφήσει κάτι ουσιαστικό για το Κυπριακό στον διάδοχό του. Ως νέος Γενικός Γραμματέας τον Ιανουάριο του 2017, ο Γκουτέρες συγκάλεσε τη Διάσκεψη για την Κύπρο στη Γενεύη, όπου γνώρισε από κοντά τις πολυπλοκότητες του ζητήματος, καθώς και τις θέσεις και τις ιδιαιτερότητες όλων των εμπλεκομένων, συμπεριλαμβανομένων των εγγυητριών δυνάμεων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τώρα, στις τελευταίες ημέρες της θητείας του ως Γενικός Γραμματέας, επιθυμεί να καταβάλει μία τελευταία προσπάθεια ώστε να αφήσει στον διάδοχο του κάτι συγκεκριμένο στο Κυπριακό, όπως κάποια μορφή ανακοίνωσης ή οδικού χάρτη. 

Δεν αρκούν τα αποτελέσματα της Δευτέρας 

Οι δύο ηγέτες, ο Χριστοδουλίδης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Έρχιουρμαν, συμφώνησαν τη Δευτέρα στο άνοιγμα δύο σημείων διέλευσης (Κάμπος-Καραβοστάσι και Λουρουτζίνα-Λύμπια), καθώς και στην εφαρμογή σειράς μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) που αφορούν την εκπαίδευση, την πολιτιστική κληρονομιά, το περιβάλλον και τη διαχείριση κρίσεων. Ο Ειδικός Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Κύπρο Ραφαέλε Φίττο χαιρέτισε χθες τη συμφωνία για τα ΜΟΕ, χαρακτηρίζοντάς τη ως «ένα καλό βήμα προς τα εμπρός στις συζητήσεις για μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού».

Ωστόσο, οι ηγέτες απέτυχαν να συμφωνήσουν στα δύο πλέον αναμενόμενα σημεία διέλευσης, τη Μια Μηλιά και την Αθηένου-Πυροΐ-Αγλαντζιά. Το πρώτο θα παρείχε μια αναγκαία εναλλακτική διέλευση για τη Λευκωσία και θα διευκόλυνε περαιτέρω το ενδοκυπριακό εμπόριο, ενώ το δεύτερο θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τον χρόνο μετακίνησης μεταξύ της περιοχής και της Λευκωσίας. Οι δύο πλευρές δεν κατέληξαν επίσης σε συμφωνία για δραστηριότητες αποναρκοθέτησης.

Τι μπορεί να ξεκλειδώσει μια 5+1

Το αποτέλεσμα θεωρήθηκε ανεπαρκές για να δικαιολογήσει τη σύγκληση μιας συνάντησης 5+1. Ωστόσο, ο «Π» πληροφορείται ότι αν οι δύο ηγέτες συμφωνήσουν στο άνοιγμα και των δύο αυτών σημείων διέλευσης κατά την συνάντηση τους με τον Γκουτέρες, αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στο να πεισθεί ο Γενικός Γραμματέας να συγκαλέσει μια 5+1 κυριολεκτικά στις τελευταίες ημέρες της θητείας του.

Στην Αττάλεια 

Οι δύο ηγέτες βρέθηκαν χθες στην Τουρκία για να συμμετάσχουν στην 31η Σύνοδο Κορυφής Ηγετών στην Αττάλεια για την κλιματική αλλαγή. Και ο Γκουτέρες βρίσκεται εκεί, ωστόσο δεν υπήρξαν οποιεσδήποτε δυνατότητες για κάποια κοινή συνάντηση  τους καθώς ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης αναχωρεί ήδη σήμερα για το Δουβλίνο, προκειμένου να συμμετάσχει στη Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας την Πέμπτη και στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 13 Νοεμβρίου. Όσο για την Προσωπική Απεσταλμένη του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν, αναχώρησε ήδη χθες από την Κύπρο για την πατρίδα της Κολομβία.

Μετά την επιστροφή τους στην Λευκωσία, οι δύο ηγέτες αναμένεται να συνεχίσουν τις συζητήσεις για τα ΜΟΕ, τη μεθοδολογία και την ουσία, αρχικά μεταξύ τους και κατόπιν με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, δήλωσε χθες ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, ο οποίος μιλώντας στους δημοσιογράφους, χαιρέτισε την πρόοδο που καταγράφηκε τη Δευτέρα, υποστηρίζοντας ότι μια συνάντηση 5+1 πριν από την αποχώρηση του Γκουτέρες από το αξίωμά του παραμένει εφικτή. Σημείωσε ακόμη ότι η επικείμενη τριμερής με τον Γενικό Γραμματέα θα επικεντρωθεί στη μεθοδολογία και στην ουσία.

Τόσο κοντά και όμως τόσο μακριά

Αναφερόμενος στη συνάντηση της Δευτέρας, ο Λετυμπιώτης δήλωσε ότι «Ήμασταν πολύ κοντά και θεωρούμε ότι είμαστε ακόμη πολύ κοντά στη διάνοιξη δύο ακόμη σημείων διέλευσης» ενώ πρόσθεσε πως «αν κάθε φορά που προσεγγίζουμε ή πλησιάζουμε προς την επίτευξη συμφωνίας επί των όσων έχουν συζητηθεί, μπαίνουν επιπρόσθετα στοιχεία, δεν είναι ούτε εποικοδομητικό ούτε ωφέλιμο για τη διαδικασία». Με την αναφορά του αυτή ο εκπρόσωπος αναφερόταν στη νεότερη πρόταση του Έρχιουρμαν για παροχή πρόσβασης στον δρόμο Άρσος-Πύλα εντός της νεκρής ζώνης, η απόρριψη της οποίας θεωρείται ότι εμπόδισε την επίτευξη συμφωνίας για τη διέλευση Αθηένου-Πυροΐ-Αγλαντζιάς, με αποτέλεσμα να τεθεί εκτός συζήτησης και η Μια Μηλιά.

Κληθείς να σχολιάσει την πρόταση Έρχιουρμαν, ο Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης θύμισε ότι «πρόκειται για τον δρόμο όπου, τον Αύγουστο του 2023, είχαμε εκείνα τα δυσάρεστα και απαράδεκτα περιστατικά εναντίον προσωπικού της ειρηνευτικής δύναμης». Παρέπεμψε επίσης στην κοινή συνεννόηση που επιτεύχθηκε για την Πύλα μετά από εκείνο το περιστατικό, με τη μεσολάβηση του τότε Ειδικού Αντιπροσώπου του ΟΗΕ Κόλιν Στιούαρτ, η οποία περιλάμβανε ένα πακέτο μέτρων που θα επέτρεπε το άνοιγμα του εν λόγω δρόμου αλλά και τη σημαντική ανάπτυξη της περιοχής. Η συνεννόηση αυτή δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Ως εκ τούτου, τόνισε ο Εκπρόσωπος, «δεν μπορεί να απομονώνεται ένα μέρος από εκείνη τη συνεννόηση, την οποία εμείς θέλουμε να δούμε να υλοποιείται ή να προστίθεται στις συζητήσεις, οι οποίες, επαναλαμβάνω, πλέον ανάγονται από τον Μάρτιο του 2025, στην πρώτη διευρυμένη της Γενεύης».

Ο Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης διαβεβαίωσε δε ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά επιθυμεί να δει ολόκληρη τη συνεννόηση για την Πύλα να εφαρμόζεται ή να ενσωματώνεται στις συζητήσεις και όχι μόνο επιμέρους σημεία της.

Αρχίζουν προετοιμασία για τα «δύο»

Όσον αφορά τα δύο σημεία διέλευσης που συμφωνήθηκαν, ο «Π» πληροφορείται ότι η διαδρομή Λύμπια-Λουρουτζίνα θα διασχίζει περίπου 300 μέτρα εντός της νεκρής ζώνης ώστε να συνδέει τις δύο πλευρές, ενώ η διέλευση Κάμπος-Καραβοστάσι θα περνά μέσα από περίπου δύο χιλιόμετρα νεκρής ζώνης για να συνδέει τα βόρεια και νότια σημεία της γραμμής κατάπαυσης του πυρός. Ο εκπρόσωπος ανέφερε ότι οι δύο διαπραγματευτές έχουν ήδη αρχίσει να συζητούν χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση των αναγκαίων έργων που απαιτούνται για το άνοιγμα και των δύο διελεύσεων, προσθέτοντας ότι τις επόμενες ημέρες θα υπάρχει σαφέστερη εικόνα.

Τέλος, σύμφωνα με πηγές, η συμφωνία για την αποναρκοθέτηση δεν κατέστη δυνατή όταν ο Έρχιουρμαν πρότεινε μηχανισμό διαλόγου για την εκκαθάριση πιθανών ναρκοπεδίων, ο οποίος θα συνέδεε τον αρχηγό της Εθνικής Φρουράς με τον επικεφαλής των τουρκοκυπριακών δυνάμεων ασφαλείας, και όχι με τον διοικητή των τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων.