Περιορισμένη αξιοποίηση των πόρων της Πολιτικής Συνοχής που προορίζονται για την κυκλική οικονομία καταγράφεται στην Κύπρο, σύμφωνα με μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή.
Η μελέτη, με τίτλο «Circular Economy and Cohesion Policy Funds», εκπονήθηκε κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης (REGI) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Εξετάζει τις χρηματοδοτήσεις, την πρόοδο υλοποίησης και τη γεωγραφική κατανομή των επενδύσεων για την κυκλική οικονομία στο πλαίσιο της Πολιτικής Συνοχής.
Η Κύπρος, η Κροατία και η Ισπανία εμφανίζουν «πολύ περιορισμένη χρηματοδοτική ενεργοποίηση», με βάση τα ποσοστά ανάληψης δεσμεύσεων και δαπανών για τους προγραμματισμένους πόρους της κυκλικής οικονομίας. Συγκριτικά υψηλότερα ποσοστά δεσμεύσεων και δαπανών καταγράφουν η Ολλανδία, η Τσεχία, η Φινλανδία, η Αυστρία και το Βέλγιο.
Ως προς τον προσανατολισμό των παρεμβάσεων, η Κύπρος περιλαμβάνεται, μαζί με την Ουγγαρία, τη Λετονία, τη Μάλτα και τη Ρουμανία, στις χώρες με κεντρικά οργανωμένα συστήματα, όπου η στήριξη επικεντρώνεται κυρίως στις περιβαλλοντικές υποδομές.
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, περίπου €12,7 δισ. έχουν προγραμματιστεί για την κυκλική οικονομία την περίοδο 2021-2027 μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης, του Ταμείου Συνοχής και του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης. Το ποσό αντιστοιχεί στο 3,3% του συνολικού χαρτοφυλακίου των τριών ταμείων, ύψους €380 δισ.
Η μελέτη διαπιστώνει ότι η στήριξη της κυκλικής οικονομίας έχει γίνει πιο ορατή στη χρηματοδότηση της ΕΕ, παραμένει όμως άνισα κατανεμημένη στα διαφορετικά στάδια του κύκλου ζωής των προϊόντων και των υλικών. Το 48,4% των προγραμματισμένων πόρων κατευθύνεται σε δραστηριότητες ανάκτησης και διαχείρισης αποβλήτων, το 32,9% σε παρεμβάσεις στον σχεδιασμό και την παραγωγή, το 11,7% σε έρευνα και καινοτομία και το 7% σε δράσεις που σχετίζονται με δευτερογενείς πρώτες ύλες.
Οι δραστηριότητες για την παράταση της ζωής των προϊόντων παραμένουν περιορισμένα ορατές στα προγράμματα. Η παράταση της διάρκειας ζωής προϊόντων εντοπίζεται ρητά μόλις στο 1,3% των προγραμμάτων που εξετάστηκαν, οι υποδομές επαναχρησιμοποίησης και επισκευής στο 7,2% και τα κυκλικά επιχειρηματικά μοντέλα στο 3,9%.
Σε ό,τι αφορά την υλοποίηση, έως τον Μάρτιο του 2026 είχε δεσμευθεί το 50,8% των πόρων που είχαν προγραμματιστεί για την κυκλική οικονομία, ενώ είχε δαπανηθεί το 8,6%. Για το σύνολο των χαρτοφυλακίων των τριών ταμείων, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 57% και 11,8%.
Μεταξύ των εμποδίων στην υλοποίηση, η μελέτη καταγράφει την ανεπαρκή ωρίμανση έργων, διοικητικούς και διαδικαστικούς περιορισμούς, καθώς και περιορισμένη ετοιμότητα δικαιούχων, αγορών ή τοπικών συστημάτων.
Για την περίοδο 2028-2034, προτείνεται, μεταξύ άλλων, να διατηρηθεί διακριτή η κυκλική οικονομία στα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης, να εξισορροπηθεί η στήριξη σε όλο τον κύκλο ζωής των προϊόντων, να ενισχυθεί η ζήτηση για κυκλικά προϊόντα και δευτερογενείς πρώτες ύλες και να δοθεί ουσιαστικός ρόλος στις περιφερειακές και τοπικές αρχές.
Η μελέτη ζητά επίσης καλύτερο συντονισμό των ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών χρηματοδοτικών εργαλείων, καθώς και σύνδεση των επενδύσεων με τις δεξιότητες, την απασχόληση, την επαναχρησιμοποίηση και την επισκευή.
Πηγή: ΚΥΠΕ
