Άσκηση προσομοίωσης σε τρεις φάσεις, με βάση θεωρητικό σενάριο ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ (Άρθρο 42.7), θα πραγματοποιηθεί τον Μάιο στις Βρυξέλλες, με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κρατών - μελών της και πρεσβειών, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές.
Όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, η άσκηση εντάσσεται στην προσπάθεια δημιουργίας ενός επιχειρησιακού μηχανισμού ανταπόκρισης σε περίπτωση ενεργοποίησης της ρήτρας, με στόχο να εντοπιστούν τα όποια κενά και να καταγραφούν οι δυνατότητες των κρατών μελών σε πραγματικό χρόνο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε την Πέμπτη πολιτική εντολή από το Άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που συνήλθε στις 23 και 24 Απριλίου στην Κύπρο, να προχωρήσει στην προετοιμασία σχεδίου ανταπόκρισης, σε περίπτωση που κράτος μέλος ενεργοποιήσει τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας.
Το πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με τις πηγές, έρχεται μετά τη συζήτηση για τα διαχρονικά κενά εφαρμογής της διάταξης, η οποία ενεργοποιήθηκε για πρώτη και μοναδική φορά το 2015 από τη Γαλλία, στον απόηχο τρομοκρατικών επιθέσεων. Παρά τις μεταγενέστερες νομικές και θεσμικές αποτιμήσεις, συμπεριλαμβανομένης γνωμοδότησης του Συμβουλίου της ΕΕ το 2016 και σχετικών εγγράφων της Επιτροπής, δεν έχει μέχρι σήμερα θεσμοθετηθεί ένας πλήρης επιχειρησιακός μηχανισμός συντονισμού.
Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η κυπριακή πλευρά έχει αναδείξει το ζήτημα, υποστηρίζοντας πως η ρήτρα συνιστά νομική υποχρέωση συνδρομής και όχι πολιτική επιλογή των κρατών μελών. Όπως σημειώνεται, η σχετική νομική ανάλυση του Συμβουλίου επιβεβαιώνει ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να συνδράμουν στο μέτρο των δυνατοτήτων τους, σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης στο έδαφος κράτους μέλους.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το βασικό επιχειρησιακό κενό αφορά την απουσία μηχανισμού καταγραφής και άμεσου συντονισμού για το τι αιτείται ένα κράτος μέλος, τι διαθέτουν τα υπόλοιπα και πώς μπορεί να οργανωθεί η συνδρομή σε πραγματικό χρόνο.
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή αναμένεται να διαμορφώσει ένα «playbook» ενεργοποίησης, το οποίο θα λειτουργεί ως εργαλείο διαδικασιών και όχι ως δεσμευτικό τελικό κείμενο.
Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι η διαδικασία αντιμετωπίζεται από τα κράτη μέλη ως προσπάθεια να μετατραπεί η ρήτρα από θεωρητική πρόβλεψη σε πρακτικά εφαρμόσιμο μηχανισμό, με στόχο να αποφεύγονται καθυστερήσεις ή αποσπασματικές αντιδράσεις σε περίπτωση κρίσης.
Παράλληλα, διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας δεν αποτελεί ούτε μηχανισμό υποκατάστασης του ΝΑΤΟ, ούτε ρήτρα αλληλεγγύης, αλλά νομικά δεσμευτική υποχρέωση συνδρομής των κρατών μελών της ΕΕ.
ΚΥΠΕ
