Το φετινό Cyprus Forum, το οποίο διεξάγεται στη Λευκωσία την προσεχή εβδομάδα, από τις 28 ως τις 30 Σεπτεμβρίου, απασχόλησε την επικαιρότητα για το ζήτημα που προέκυψε με την αποχώρηση του τουρκοκύπριου δήμαρχου Λευκωσίας Μεχμέτ Χαρμαντζί και του δημάρχου Λευκωσίας, Χαράλαμπου Προύντζου. Ο εκτελεστικός πρόεδρος του Cyprus Forum, Νικόλας Κυριακίδης, μιλά στον «Π» για τη διαχείριση του θέματος και τονίζει την ανάγκη να προστατευτεί και όχι να υπονομευτεί η προσέγγιση των δύο κοινοτήτων.
Να ξεκινήσουμε με το ζήτημα που προέκυψε με τους δημάρχους. Εκδώσατε μια αναλυτική ανακοίνωση. Ως οργανισμός επενδύετε στο να έρθουν κοντά οι δύο κοινότητες. Θα αλλάξει η προσέγγισή σας; Τι εισπράξατε, από τον κόσμο που μιλάτε, μετά την ακύρωση της συμμετοχής των κ. Προύντζου και Χαρμαντζί.
Όχι, η προσέγγισή μας δεν θα αλλάξει. Το Cyprus Forum δημιουργήθηκε για να φέρνει στο ίδιο τραπέζι ανθρώπους που δύσκολα κάθονται μαζί και για να ανοίγει θέματα που άλλοι αποφεύγουν, σε όλα τα επίπεδα και όχι μόνο στα δικοινοτικά. Αυτό κάναμε όλα αυτά τα χρόνια, ακόμη και όταν δεχόμασταν επιθέσεις, και αυτό θα συνεχίσουμε να κάνουμε. Αυτό που αλλάζει, είναι ο τρόπος που θα χειριζόμαστε τέτοια ζητήματα. Το λάθος μας φέτος ήταν ότι δεν συνεννοηθήκαμε εκ των προτέρων και με τους δύο δημάρχους για έναν κοινά αποδεκτό τίτλο, όπως κάναμε τις δύο προηγούμενες χρονιές. Το αναγνωρίσαμε δημόσια και ζητήσαμε συγγνώμη. Θέλω όμως να είμαι σαφής: Ο τίτλος δεν άλλαξε επειδή μας το ζήτησε ένα κόμμα. Εκείνο το κόμμα ζητούσε να ανακαλέσουμε την πρόσκληση του κ. Χαρμαντζί, κάτι που δεν θα κάναμε ποτέ. Αν υποκύπταμε σε πολιτικές πιέσεις, δεν θα διοργανώναμε καν το φόρουμ το οποίο όπως είπα δεν διστάζει να αγγίξει δύσκολα ζητήματα πολιτικής. Όσο για το τι εισπράξαμε, οι αντιδράσεις ήταν ανάμεικτες. Υπήρξε απογοήτευση από ανθρώπους και οργανισμούς με τους οποίους μοιραζόμαστε τους ίδιους στόχους, και αυτό μας πόνεσε περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Υπήρξαν και πολλοί, και από τις δύο κοινότητες, που μας στήριξαν επειδή γνωρίζουν τη δουλειά μας. Το συμπέρασμα που βγάζω είναι ότι ο χώρος για τον δικοινοτικό διάλογο είναι πολύ πιο εύθραυστος απ' ό,τι νομίζουμε. Ακριβώς γι' αυτό πρέπει να τον προστατεύσουμε, όχι να τον εγκαταλείψουμε.
Η διοργάνωση
Το Cyprus Forum διανύει πλέον την έβδομη χρονιά του, έχοντας καθιερωθεί ως πλατφόρμα ανεξάρτητου διαλόγου και παραγωγής πολιτικής. Εκτιμάται ότι έχει πετύχει τον στόχο του; Εμπλουτίζει τον δημόσιο διάλογο και παράγει πολιτικές;
Ως προς τον εμπλουτισμό του δημόσιου διαλόγου, ναι. Ως προς την παραγωγή πολιτικής, έχουμε συμβάλει, αλλά δεν έχουμε ακόμη φτάσει εκεί όπου φιλοδοξούμε. Το 2020 ξεκινήσαμε με ένα ετήσιο συνέδριο εν μέσω πανδημίας. Επτά χρόνια μετά, έχει δημιουργηθεί ένα ευρύτερο οικοσύστημα: το κεντρικό Cyprus Forum, το Cyprus Forum Cities και οι διοργανώσεις σε Βρυξέλλες, Λονδίνο και Αθήνα. Δεν ισχυριζόμαστε ότι μία νομοθετική αλλαγή έγινε εξαιτίας ενός πάνελ. Μπορούμε, όμως, να πούμε ότι συμβάλαμε στη δημιουργία πίεσης, δικτύων και συμμαχιών που διευκολύνουν την αλλαγή. Οφείλω, πάντως, να αναγνωρίσω και μια αδυναμία. Από την ίδρυση του forum δεσμευτήκαμε ότι θα παρακολουθούμε τα αποτελέσματα με μετρήσιμους δείκτες. Δεν το κάναμε με την ίδια συνέπεια κάθε χρόνο. Το επόμενο στάδιο πρέπει να είναι ένας μηχανισμός παρακολούθησης αποτελεσμάτων: Ποια πρόταση κατατέθηκε, ποιος φορέας ανέλαβε να την εξετάσει, ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα και τι τελικά υλοποιήθηκε. Αν ένα πάνελ ξεχαστεί μία εβδομάδα μετά τη λήξη του, έχει αποτύχει, όσο υψηλόβαθμοι και αν ήταν οι ομιλητές του. Αυτή πρέπει να είναι πλέον η αυστηρή μονάδα μέτρησής μας.
Ποιο είναι το στίγμα που επιδιώκει να δώσει το φετινό συνέδριο;
Το φετινό στίγμα είναι η μετάβαση από τη στρατηγική θέση στη στρατηγική ικανότητα δράσης. Η Κύπρος συνηθίζει να μιλά για τη γεωγραφική της σημασία. Η γεωγραφία, όμως, δεν είναι πολιτική και δεν αποτελεί από μόνη της πλεονέκτημα. Μπορεί να πει κανείς ότι την κάνει πιο ευάλωτη, αν δεν συνοδεύεται από θεσμική αξιοπιστία, υποδομές, ανθρώπινο κεφάλαιο και σταθερές διεθνείς σχέσεις. Γι’ αυτό αντιμετωπίζουμε την ασφάλεια με ευρύτερο τρόπο. Ασφάλεια είναι η άμυνα, αλλά είναι επίσης το προσιτό ηλεκτρικό ρεύμα, το νερό στη βρύση, η προστασία των δεδομένων, η ανθεκτικότητα των θεσμών και η οικονομική προοπτική των νέων. Η ατζέντα συνδέει την ευρωπαϊκή οικονομία και το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο με τη διεύρυνση, την ενεργειακή διασύνδεση, την ψηφιακή κυριαρχία, τη μετανάστευση και τη νέα γεωπολιτική κατάσταση στην περιοχή μας. Παράλληλα, φέρνει τη συζήτηση στο εσωτερικό της χώρας: δημόσια διοίκηση, κράτος δικαίου, συντάξεις, στέγαση, συμμετοχή των πολιτών, νέοι, άτομα με αναπηρίες και δικοινοτική συνεργασία. Η κεντρική ιδέα είναι απλή: Η Κύπρος δεν πρέπει να πουλά μόνο γεωγραφία. Πρέπει να παράγει αξιοπιστία. Και η αξιοπιστία δεν χτίζεται με διακηρύξεις, αλλά με αποφάσεις, υπεύθυνους υλοποίησης, χρονοδιαγράμματα και δημόσια αξιολόγηση.
Ψηφιακό νομοθετικό αποτύπωμα
Μέσα από πρωτοβουλίες όπως ο Δείκτης Αξιολόγησης Βουλευτών του Oxygen for Democracy, αναδεικνύετε σταθερά την ανάγκη ενίσχυσης της διαφάνειας και της συμμετοχικής δημοκρατίας. Ποια εργαλεία θεωρείτε άμεσης προτεραιότητας για την ουσιαστική αποκατάσταση της εμπιστοσύνης;
Η εμπιστοσύνη αποκαθίσταται με καλύτερη λειτουργία των θεσμών. Ο πολίτης χρειάζεται αποδείξεις ότι το κράτος δέχεται να μετρηθεί, να εξηγήσει τις αποφάσεις του και να διορθώσει τα λάθη του. Πρώτη προτεραιότητα είναι ένα πλήρες ψηφιακό νομοθετικό αποτύπωμα. Για κάθε νομοσχέδιο, ο πολίτης πρέπει να μπορεί να δει ποιος το εισηγήθηκε, ποια δεδομένα το στηρίζουν, με ποιους ενδιαφερόμενους έγιναν συναντήσεις, ποιες τροπολογίες κατατέθηκαν και πώς ψήφισε κάθε βουλευτής. Εκτός από το Cyprus Forum, το Oxygen for Democracy διαχειρίζεται και το Nomoplatform. Ο πρόσφατος Δείκτης Αξιολόγησης Βουλευτών του Nomoplatform είναι ένα πρώτο βήμα. Χρησιμοποιεί μετρήσιμα στοιχεία, όπως προτάσεις νόμου, κοινοβουλευτικές ερωτήσεις, θέματα σε επιτροπές και παρουσίες. Δεν αποφαίνεται ποιος είναι «καλός» ή «κακός» βουλευτής και δεν υποκαθιστά την πολιτική κρίση. Φωτίζει, όμως, μια δραστηριότητα που μέχρι σήμερα παρέμενε δυσπρόσιτη. Όπως κάθε δείκτης, πρέπει να συνοδεύεται από ανοικτά δεδομένα, διαφανή μεθοδολογία και δικαίωμα διόρθωσης.
