Ένταση μεταξύ εκπαιδευτικού και δικηγόρου στη δίκη Στυλιανού: «Υπονοείς ότι κάνω θέατρο, κύριε;» - Παρενέβη ο δικαστής

Οι αναφορές του 14χρονου Στυλιανού Κωνσταντίνου ότι εργαζόταν στη φάρμα του πατέρα του, καθώς και οι συνθήκες υπό τις οποίες παρουσιαζόταν στο σχολείο, βρέθηκαν στο επίκεντρο την Παρασκευή, κατά την αντεξέταση ειδικού εκπαιδευτικού ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας. Η υπόθεση αφορά τον θάνατο του ανήλικου, τον Σεπτέμβριο του 2019.

Η διαδικασία σημαδεύτηκε από έντονη αντιπαράθεση μεταξύ του μάρτυρα Α.Σ. και του δικηγόρου που υπερασπίζεται τον πατέρα. Ο δικαστής παρενέβη για να επαναφέρει την τάξη και υπέδειξε στον πατέρα του Στυλιανού να ελέγχει τις αντιδράσεις του στην αίθουσα.

Ο ειδικός εκπαιδευτικός, ο οποίος στήριζε τον Στυλιανό κατά τη σχολική χρονιά 2012-2013, κατέθεσε ότι το παιδί τού έλεγε επανειλημμένα πως ο πατέρας του το υποχρέωνε να εργάζεται στη φάρμα. Ερωτηθείς από τον δικηγόρο του πρώτου κατηγορουμένου, Κωνσταντίνο Καζαντζή, γιατί δεν υπέβαλε ο ίδιος καταγγελία, απάντησε ότι ενημέρωνε τον διευθυντή του σχολείου, ο οποίος, όπως είπε, προχωρούσε σε αναφορές προς τις αρμόδιες υπηρεσίες.

«Άρα εσύ έναν ολόκληρο χρόνο δεν έκανες κάτι», του υπέβαλε ο δικηγόρος. «Υπάρχει ιεραρχία στο σχολείο», απάντησε ο μάρτυρας. Όταν ο δικηγόρος υποστήριξε ότι η απουσία προσωπικής καταγγελίας δείχνει πως δεν πίστεψε το παιδί, ο ειδικός εκπαιδευτικός απάντησε: «Να μην πιστέψω το μωρό που για εννέα μήνες μου έλεγε την ίδια κουβέντα; Ένα μωρό που μύριζε μάντρα, που είχε καθημερινά μαυρίλες στο πρόσωπό του, στο δέρμα του, που ήταν πισσωμένα τα μαλλιά του;»

Οι αναφορές για εργασία στη φάρμα

Σε προηγούμενη διαδικασία, ο μάρτυρας είχε αναφέρει ότι συχνά έβρισκε τον Στυλιανό να κοιμάται πάνω στο θρανίο, όταν πήγαινε να τον παραλάβει για το μάθημα ειδικής εκπαίδευσης. «Όταν προσπαθούσαμε να τον ξυπνήσουμε δεν ξυπνούσε, ενώ η δικαιολογία που μας έλεγε ήταν ότι ήταν κουρασμένος, γιατί ήταν μέχρι τις 11 το βράδυ στη φάρμα», είχε καταθέσει.

Κατά την αντεξέταση της Παρασκευής, ο δικηγόρος υποστήριξε ότι η μητέρα είχε διαψεύσει στο σχολείο πως ο Στυλιανός εργαζόταν στη μάντρα μέχρι τις 11 το βράδυ. Κατά τη θέση του, αυτό επιβεβαιωνόταν και από τον δάσκαλο της τρίτης τάξης του Δημοτικού. «Οι αναφορές που έκανε η διεύθυνση του σχολείου στις Υπηρεσίες ήταν αυτές», απάντησε ο μάρτυρας.

Ο δικηγόρος ισχυρίστηκε ότι οι αναφορές του παιδιού δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα, λέγοντας πως ήταν αδύνατο να βόσκει πρόβατα στο σκοτάδι, στις 11 το βράδυ. «Αντί να παίζει με τα παιχνίδια του ήταν στη μάντρα, κύριε», απάντησε ο μάρτυρας. Ο δικηγόρος ανταπάντησε ότι ο Στυλιανός είχε μαζί του την μπάλα και έπαιζε στη μάντρα.

Αναφορικά με την κατάθεση ότι ο Στυλιανός ξεγεννούσε πρόβατα, ο δικηγόρος υποστήριξε ότι ένα παιδί επτά ετών δεν μπορούσε να εκτελεί τέτοιες εργασίες. Πρόσθεσε ότι, ακόμη και αν οι γονείς το έπαιρναν μαζί τους στη φάρμα επειδή δεν μπορούσαν να το αφήσουν μόνο στο σπίτι όταν ξεγεννούσαν ένα πρόβατο, αυτό δεν σήμαινε ότι συμμετείχε στις εργασίες. «Άλλο να συμβεί μια φορά και άλλο να συμβαίνει όλο τον χρόνο», απάντησε ο μάρτυρας.

Η εικόνα και η προσωπική υγιεινή του παιδιού

Η αντεξέταση επεκτάθηκε και στις αναφορές του ειδικού εκπαιδευτικού για την εμφάνιση και την προσωπική υγιεινή του Στυλιανού. Σε προηγούμενη διαδικασία είχε καταθέσει ότι το παιδί είχε μαυρισμένα νύχια, ακαθαρσίες στο δέρμα και βρόμικα μαλλιά, ενώ η μυρωδιά του ήταν έντονη και δυσάρεστη. Όπως είχε πει, δεν θυμόταν να τον είχε δει ποτέ καθαρό ή χωρίς την έντονη μυρωδιά των ζώων.

Ο δικηγόρος τού ανέφερε ότι, σύμφωνα με τη σχολική συνοδό, εκείνη έπαιρνε κάθε πρωί τον Στυλιανό στη βρύση και τον έπλενε. Υποστήριξε επίσης ότι ενδεχομένως να λερώνονταν παίζοντας στο σχολείο, πριν από το μάθημα ειδικής εκπαίδευσης. «Δεν μπορείς να αποκλείσεις ότι ο Στυλιανός μπορεί μέχρι την ώρα του μαθήματός σας, την τέταρτη ή πέμπτη περίοδο, να λερώνονταν από το παιχνίδι; Δεν έχει το σχολείο χώμα;», ρώτησε.

«Τα παιδιά του Δημοτικού δεν παίζουν με το χώμα. Δεν είναι στο νηπιαγωγείο. Αυτά δεν επιτρέπονται στο Δημοτικό. Είναι κανονισμοί του Υπουργείου Παιδείας», απάντησε ο μάρτυρας. Ο δικηγόρος υποστήριξε ότι ο Στυλιανός πλενόταν και αυτοεξυπηρετούνταν μόνος του, αλλά ο ειδικός εκπαιδευτικός επέμεινε ότι δεν τον είχε δει ποτέ καθαρό στο σχολείο.

«Είναι τουλάχιστον οξύμωρο να επικαλείσαι στο δικαστήριο ότι ο Στυλιανός βοσκούσε, ξεγεννούσε, άρμεγε, δεν ήξερε να πλένεται και να καθαρίζεται μόνος του», ανέφερε ο δικηγόρος.

Αντιπαράθεση και παρέμβαση του δικαστή

Ένταση σημειώθηκε όταν ο δικηγόρος ρώτησε τον μάρτυρα γιατί δεν είχε θέσει στη μητέρα, σε πολυθεματική συνάντηση, τις αναφορές του παιδιού ότι το έπαιρναν καθημερινά στη μάντρα μέχρι τις 11 το βράδυ. Ο μάρτυρας απάντησε ότι η μητέρα «το έλεγε στα δύο χωριά, την Αγία Βαρβάρα και τον Κοτσιάτη». Ο δικηγόρος αντέδρασε: «Τώρα θα μου λες κουτσομπολιά του χωριού, κύριε;»

«Καταρχάς, πρόσεξε τον τόνο της φωνής σου και δεν σου επιτρέπω να μου μιλάς με αυτόν τον τρόπο. Αντιλαμβάνεσαι για ποια περίπτωση είμαστε εδώ; Αυτοκτόνησε ένα μωρό. Δεν είναι θέατρο εδώ», απάντησε ο μάρτυρας. «Υπονοείς ότι κάνω θέατρο, κύριε;», ρώτησε ο δικηγόρος.

Ο δικαστής κάλεσε τους δύο να περιοριστούν σε ερωτήσεις και απαντήσεις για τα γεγονότα. Προειδοποίησε ότι, αν η αντιπαράθεση αυτού του επιπέδου συνεχιζόταν ή επαναλαμβανόταν, θα έπρεπε να διακόψει τη διαδικασία για να συμμορφωθούν με τις οδηγίες του, ενώ, σε έσχατη περίπτωση, θα λάμβανε άλλα μέτρα. Ο δικηγόρος είπε ότι ήταν η δεύτερη φορά που ο μάρτυρας τον προσέβαλλε και ζήτησε προστασία. «Και εσείς με προσβάλλετε», απάντησε ο μάρτυρας.

Παρατήρηση προς τον πατέρα του Στυλιανού

Κατά τη διάρκεια της κατάθεσης, ο πατέρας του Στυλιανού φάνηκε να αντιδρά σε όσα ανέφερε ο μάρτυρας. Ο δικαστής τού είπε: «Πρέπει να ελέγξετε τις αντιδράσεις σας μέσα στο δικαστήριο».

Ο πατέρας πήρε τον λόγο και είπε: «Ούτε εγώ δεν πιστεύω αυτά που λέγονται. Συγγνώμη, δεν είπα κάτι, αλλά από τον καιρό που ξεκίνησε η διαδικασία με πυροβολούν. Εγώ έχασα το μωρό μου». Ο δικαστής τού απάντησε ότι παρεκτρεπόταν και διευκρίνισε πως η παρατήρησή του αφορούσε έναν ήχο που έκανε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. «Ήταν η τρίτη φορά που το εντόπισα και θα το πω. Δεν έχετε βήμα για να θέτετε ζητήματα στο δικαστήριο», ανέφερε.

Οι αναφορές για bullying και φτώχεια

Για τη σχέση του Στυλιανού με τους συμμαθητές του, ο δικηγόρος υποστήριξε ότι το παιδί δεχόταν bullying επειδή ήταν φτωχό και επειδή ο πατέρας του ήταν βοσκός. Ο μάρτυρας είχε αναφέρει ότι άλλα παιδιά το απομόνωναν λόγω της εμφάνισης και της μυρωδιάς του.

«Πώς το εννοείτε το φτωχός; Φτωχός που μαζεύαμε χρήματα και κουπόνια και τα δίναμε της μητέρας για να ψωνίζει από τις υπεραγορές; Που μαζεύαμε ρούχα, τρόφιμα, παπούτσια με τις σακούλες και τους τα δίναμε;», απάντησε ο μάρτυρας. Όπως είπε, στο σχολείο συγκέντρωναν ρούχα, τρόφιμα και παπούτσια για την οικογένεια, ενώ διερωτήθηκε γιατί ο Στυλιανός ερχόταν καθημερινά με το ίδιο πουλόβερ.

Η αντεξέταση συνεχίστηκε από τον δικηγόρο της δεύτερης κατηγορούμενης, Άγγελο Ιωάννου, ο οποίος έθεσε ερωτήματα σε παρόμοιο πλαίσιο με τον Κωνσταντίνο Καζαντζή, αμφισβητώντας τις αναφορές του ειδικού εκπαιδευτικού για την εργασία του Στυλιανού στη φάρμα, τις συνθήκες διαβίωσής του και την ενημέρωση των αρμόδιων υπηρεσιών. Στο επίκεντρο βρέθηκαν επίσης η αξιοπιστία της μαρτυρίας και το κατά πόσο οι αναφορές επιβεβαιώνονταν από τα πρακτικά των πολυθεματικών συναντήσεων.

Ερωτήματα για τη μαρτυρία και την πολυθεματική συνάντηση

Κατά την αντεξέταση από τον δικηγόρο της τρίτης κατηγορούμενης, Βίκτωρα Ακάμα, αμφισβητήθηκε η αξιοπιστία του ειδικού εκπαιδευτικού. Ο συνήγορος έθεσε ζήτημα πιθανής καθοδήγησής του από την Κατηγορούσα Αρχή, η οποία του παρέδωσε την κατάθεσή του και του έδωσε, όπως ανέφερε, διευκρινίσεις. Ο μάρτυρας απέρριψε τον ισχυρισμό.

Ο κ. Ακάμας αμφισβήτησε επίσης ότι ο διευθυντής του σχολείου ενημέρωνε τις αρμόδιες υπηρεσίες για την κατάσταση του Στυλιανού, επισημαίνοντας ότι σχετικά στοιχεία δεν περιλαμβάνονταν στην κατάθεση του μάρτυρα του 2020. Επικαλούμενος τα πρακτικά πολυθεματικής συνάντησης της 5ης Δεκεμβρίου 2012, υποστήριξε ότι οι αναφορές για πρόοδο του παιδιού και θέλησή του να εκτελεί τις σχολικές εργασίες έρχονταν σε αντίθεση με όσα κατέθεσε ο εκπαιδευτικός.

Ο μάρτυρας απάντησε ότι η θέληση δεν σήμαινε κατ’ ανάγκη πως ο Στυλιανός εκτελούσε τις εργασίες του και είπε ότι δεν θυμόταν τι είχε αναφέρει κάθε συμμετέχων στη συνάντηση. Ο συνήγορος υποστήριξε, τέλος, ότι οι αναφορές του μάρτυρα πως ο Στυλιανός τού μιλούσε για εργασία στη μάντρα δεν καταγράφονταν στα πρακτικά των σχετικών πολυθεματικών συναντήσεων. Ο εκπαιδευτικός διαφώνησε.

Η διαδικασία θα συνεχιστεί τη Δευτέρα, 26 Οκτωβρίου, στις 11:00. Η υπόθεση αφορά τον θάνατο του 14χρονου Στυλιανού Κωνσταντίνου τον Σεπτέμβριο του 2019 και εξετάζει κατά πόσο υπήρξαν ευθύνες τόσο εντός της οικογένειας όσο και από πλευράς κρατικών υπηρεσιών.

Πηγή: ΚΥΠΕ