Πέραν του €1 εκατ. για νέες φυλακές στον προϋπολογισμό του 2027 - Σήμερα η συζήτηση στην Επιτροπή Νομικών

Στο επίκεντρο της σημερινής συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού του Υπουργείου Δικαιοσύνης αναμένεται να βρεθούν οι Κεντρικές Φυλακές, με το ενδιαφέρον να εστιάζεται σε δύο πτυχές. Πρώτον, στα συσσωρευμένα προβλήματα που πηγάζουν κυρίως από τις πεπαλαιωμένες εγκαταστάσεις και, δεύτερον, στις ενέργειες που είναι σε εξέλιξη σε σχέση με την εξαγγελθείσα πρόθεση για δημιουργία νέου, σύγχρονου σωφρονιστικού ιδρύματος.

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται σε σημείωμα του Υπουργείου Δικαιοσύνης προς τη Βουλή, με αφορμή τη σημερινή συζήτηση του προϋπολογισμού στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών, «η αντιμετώπιση του υπερπληθυσμού και η δημιουργία σύγχρονων και επαρκών σωφρονιστικών υποδομών αποτελούν μία από τις σημαντικότερες προτεραιότητες του υπουργείου. Καθ' όλη τη διάρκεια του 2026, ο πληθυσμός εντός του Τμήματος Φυλακών παραμένει σταθερά στους 1.180 κρατούμενους. Η διατήρηση του αριθμού αυτού στα συγκεκριμένα επίπεδα δεν οφείλεται σε μείωση των αναγκών κράτησης, αλλά αποτελεί αποτέλεσμα καθημερινής επιχειρησιακής διαχείρισης, σε στενή συνεργασία με την Αστυνομία, ώστε να αποφεύγεται περαιτέρω αύξηση του πληθυσμού εντός των ήδη επιβαρυμένων εγκαταστάσεων των Κεντρικών Φυλακών. Παράλληλα, περίπου 150 επιπρόσθετοι υπόδικοι και κατάδικοι κρατούνται σε αστυνομικά κρατητήρια που έχουν κηρυχθεί ως φυλακές». Όπως τονίζει το υπουργείο, οι πραγματικές ανάγκες του σωφρονιστικού συστήματος υπερβαίνουν σημαντικά τον αριθμό των προσώπων που βρίσκονται εντός των Κεντρικών Φυλακών και η διαχείριση του υπερπληθυσμού προϋποθέτει σε καθημερινή βάση συντονισμό μεταξύ του Τμήματος Φυλακών και της Αστυνομίας.

Προσθέτει επίσης ότι η κατάσταση αυτή καταδεικνύει ότι ο υπερπληθυσμός δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο, αλλά διαρθρωτική πρόκληση, η οποία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά και σε μόνιμη βάση αποκλειστικά μέσω επιμέρους παρεμβάσεων στις υφιστάμενες εγκαταστάσεις.

Σημειώνεται ότι οι Κεντρικές Φυλακές, μέρος των οποίων χρονολογείται από τα τέλη του 19ου αιώνα, έχουν επανειλημμένα αναβαθμιστεί και αναδιαμορφωθεί, ενώ τα τελευταία χρόνια έχουν υλοποιηθεί σημαντικές παρεμβάσεις για αύξηση της διαθέσιμης χωρητικότητας. Οι δυνατότητες περαιτέρω επέκτασης και αναδιαμόρφωσης εντός του υφιστάμενου χώρου είναι, ωστόσο, εκ των πραγμάτων περιορισμένες.

Ο υπερπληθυσμός επηρεάζει πολλαπλές πτυχές της λειτουργίας των φυλακών, αυξάνοντας τις απαιτήσεις σε προσωπικό, ασφάλεια και επιτήρηση, υγειονομική και ψυχοκοινωνική φροντίδα, εκπαίδευση, απασχόληση και προγράμματα επανένταξης. Παράλληλα, η παρατεταμένη αξιοποίηση αστυνομικών κρατητηρίων για κράτηση υποδίκων και καταδίκων δεσμεύει εγκαταστάσεις και ανθρώπινους πόρους της Αστυνομίας, οι οποίοι είναι αναγκαίοι για την κάλυψη των δικών της επιχειρησιακών αναγκών. Υπό τα δεδομένα αυτά, το Υπουργείο Δικαιοσύνης προωθεί τον σχεδιασμό για την ανέγερση νέων φυλακών, ως τη μακροπρόθεσμη και βιώσιμη απάντηση στις αυξημένες ανάγκες του σωφρονιστικού συστήματος. Ο σχεδιασμός προχωρεί με στόχο, όχι μόνο την αντιμετώπιση του υφιστάμενου υπερπληθυσμού, αλλά και τη δημιουργία επαρκούς δυναμικότητας που θα επιτρέπει στο κράτος να ανταποκριθεί στις προβλεπόμενες ανάγκες των επόμενων δεκαετιών.

Όπως αναφέρει το υπουργείο, οι νέες φυλακές σχεδιάζονται στη βάση σύγχρονων σωφρονιστικών προτύπων, με κατάλληλο διαχωρισμό διαφορετικών κατηγοριών κρατουμένων και υπόδικων και με πρόβλεψη των αναγκαίων χώρων για εκπαίδευση, εργασία, άθληση, υγειονομική και ψυχική φροντίδα, θεραπευτικές παρεμβάσεις και προγράμματα επανένταξης. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην ενσωμάτωση σύγχρονων τεχνολογικών συστημάτων ασφάλειας και επιτήρησης και στον λειτουργικό σχεδιασμό των εγκαταστάσεων.

Η περίοδος 2027-2029 αναμένεται να είναι καθοριστική για την περαιτέρω ωρίμανση και προώθηση του έργου των νέων φυλακών. Στον προϋπολογισμό του 2027 έχει εγκριθεί κονδύλι ύψους πέραν του €1.000.000 για την προώθηση του έργου, το οποίο θα επιτρέψει τη συνέχιση των απαιτούμενων μελετών, του σχεδιασμού και των αναγκαίων διαδικασιών για τη σταδιακή μετάβασή του στα επόμενα στάδια υλοποίησης. Η σχετική πρόνοια αποτυπώνει τη στρατηγική προτεραιότητα που αποδίδεται στην ανάπτυξη νέων σωφρονιστικών υποδομών και αποτελεί ουσιαστικό βήμα για την προώθηση του συνολικού σχεδιασμού κατά την περίοδο 2027-2029.

Έργο στρατηγικής σημασίας

Η ανέγερση των νέων φυλακών αποτελεί έργο στρατηγικής σημασίας, το οποίο δεν περιορίζεται στην αύξηση των διαθέσιμων θέσεων κράτησης. Αποσκοπεί στη δημιουργία ενός σύγχρονου, ασφαλούς και λειτουργικά βιώσιμου σωφρονιστικού συστήματος, με επαρκή δυναμικότητα, κατάλληλες υποδομές και δυνατότητα ουσιαστικού διαχωρισμού των διαφορετικών κατηγοριών κρατουμένων, ικανού να ανταποκριθεί τόσο στις υφιστάμενες πιέσεις όσο και στις προβλεπόμενες ανάγκες των επόμενων δεκαετιών.

Κενές θέσεις

Μέσα από τα στοιχεία που αναφέρονται στο σημείωμα του Υπουργείου Δικαιοσύνης, υπάρχουν αναφορές και στις ελλείψεις προσωπικού. Συνολικά υπάρχουν κενές θέσεις. Οι περισσότερες, αφορούν τους δεσμοφύλακες. Από τις 393 εγκεκριμένες θέσεις, είναι πληρωμένες οι 330 και κενές οι υπόλοιπες 63. Υπάρχουν επίσης ακόμα 10 κενές θέσεις αρχιδεσμοφυλάκων και μία θέση επιθεωρητή. 

Drones - τηλέφωνα

Στην κατηγορία του προϋπολογισμού για τις Κεντρικές Φυλακές που αφορά την αγορά εξοπλισμού, υπάρχει πρόνοια ύψους €1,6 εκατ. για πιστώσεις που προορίζεται να καλύψουν την αγορά φορητής ακτινοδιαγνωστικής μηχανής για σκοπούς έρευνας σε κελιά και άλλων ηλεκτρικών συσκευών, την αγορά συστήματος εντοπισμού και απενεργοποίησης drones, την αγορά και τοποθέτηση νέου συστήματος κλειστού κυκλώματος παρακολούθησης και την εγκατάσταση συστήματος απενεργοποίησης τηλεφώνων.