Αφθώδης πυρετός: Έρχονται χρονοδιαγράμματα για επαναλειτουργία μονάδων - Πάνω από 80.000 θανατώσεις ζώων

Ενδεικτικές ημερομηνίες για την επαναδραστηριοποίηση των κτηνοτροφικών μονάδων που επηρεάστηκαν από τον αφθώδη πυρετό θα ανακοινωθούν τις επόμενες ημέρες, υπό προϋποθέσεις, δήλωσε την Τρίτη ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Γεωργίας, Ανδρέας Γρηγορίου, ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Γεωργίας.

Οι κτηνοτρόφοι θα ενημερωθούν με ανακοίνωση που θα καθορίζει ενδεικτικές ημερομηνίες επανεκκίνησης. Ο κ. Γρηγορίου ανέφερε ότι η προτεραιότητα του Υπουργείου μετατοπίζεται από τη διαχείριση της νόσου στην επαναδραστηριοποίηση των κτηνοτρόφων και ότι κάθε Τρίτη πραγματοποιείται ευρεία σύσκεψη για τον σχεδιασμό. Αναγνώρισε τη δυσαρέσκεια των κτηνοτρόφων, λέγοντας πως στόχος είναι η οργανωμένη επανεκκίνηση και η επιστροφή του κλάδου σε πιο βιώσιμη βάση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, έχουν καταγραφεί 126 μολυσμένες εκτροφές και έχουν θανατωθεί περισσότερα από 80.000 ζώα: 53.403 αιγοπρόβατα, 3.061 βοοειδή και 24.483 χοίροι. Οι απώλειες αντιστοιχούν στο 11,9% των ενήλικων αιγοπροβάτων, στο 3,5% των βοοειδών και περίπου στο 7,8% των χοίρων.

Το εμβολιαστικό πρόγραμμα έχει ολοκληρωθεί σε περίπου 97% των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων βοοειδών και αιγοπροβάτων. Βρίσκεται σε εξέλιξη η πρώτη αναμνηστική δόση, μετά την ολοκλήρωση των δύο αρχικών δόσεων και την παρέλευση έξι μηνών. Η Κυβέρνηση έχει αναλάβει το κόστος συνέχισης του προγράμματος, ενώ το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε δαπάνη έως €5,1 εκατ. για την προμήθεια εμβολίων το 2026 και το 2027.

Ο κ. Γρηγορίου είπε ότι έχουν καταβληθεί συνολικά €20,26 εκατ. σε αποζημιώσεις. Από αυτά, €16,53 εκατ. αφορούν θανατώσεις ζώων, €1,6 εκατ. την καταστροφή ζωοτροφών και €778.243 την καταστροφή γάλακτος σε 64 περιπτώσεις. Επιπλέον, καταβλήθηκε στήριξη 15%, ύψους €914.588, σε 78 επηρεαζόμενους αιγοπροβατοτρόφους.

Ολοκληρώθηκε επίσης η καταβολή αποζημιώσεων στους τέσσερις επηρεαζόμενους για τους οποίους είχε ζητηθεί νομική αρωγή από τη Νομική Υπηρεσία. Παραμένουν εκκρεμότητες: τέσσερις συνδέονται με την ολοκλήρωση της καταστροφής χονδροειδών ζωοτροφών, ενώ σε άλλες τρεις περιπτώσεις οι επηρεαζόμενοι πρέπει να προσκομίσουν τα απαραίτητα στοιχεία για την καταβολή των ποσών που τους αναλογούν.

Στήριξη για απώλεια εισοδήματος

Για την απώλεια εισοδήματος έχει διαμορφωθεί μεθοδολογία οικονομικής στήριξης, η οποία συζητήθηκε στις δύο τελευταίες συνεδριάσεις της Ειδικής Συμβουλευτικής Επιτροπής Αποζημιώσεων, με τη συμμετοχή Αγροτικών Οργανώσεων και εκπροσώπων κτηνοτρόφων. Αναμένεται να υποβληθεί τις επόμενες ημέρες στο Υπουργείο Οικονομικών για έγκριση.

Η στήριξη θα αφορά εκμεταλλεύσεις στις οποίες θανατώθηκε ολόκληρος ο ζωικός πληθυσμός, θα καλύπτει περίοδο 12 μηνών και θα υπολογίζεται με βάση οικονομικά ή φορολογικά στοιχεία του 2024 ή του 2025. Για τις μικρές αιγοπροβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις προβλέπεται απλοποιημένη διαδικασία.

Βασική προϋπόθεση είναι να επανέλθει τουλάχιστον το 30% του παραγωγικού ζωικού κεφαλαίου μέσα σε οκτώ μήνες. Η στήριξη θα καταβάλλεται σε δύο στάδια: το 30% με την τεκμηριωμένη παραγγελία των απαιτούμενων ζώων και το υπόλοιπο 70% μετά την επιβεβαίωση της επαναδραστηριοποίησης από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες.

Ο Γενικός Διευθυντής ανέφερε ακόμη ότι προωθούνται σχέδια οικειοθελούς αποχώρησης κτηνοτρόφων με μικρές εκμεταλλεύσεις βοοειδών και αιγοπροβάτων στις επηρεαζόμενες περιοχές, με στόχο την αραίωση της πυκνότητας των μονάδων και την ενίσχυση της βιοασφάλειας. Στη συμβουλευτική επιτροπή έχει ήδη παρουσιαστεί σχέδιο ανασύστασης του ζωικού πληθυσμού, ενώ προωθούνται εισηγήσεις από τη μελέτη Μαλά για τη βιώσιμη ανάπτυξη της κτηνοτροφίας. Διευκρίνισε ότι το κράτος δεν θα αναλάβει την αγορά των ζώων.

Τι ισχύει για το χαλλούμι

Για το χαλλούμι εξακολουθεί να ισχύει η πρόνοια ότι το καλοκαίρι του 2029 το αιγινό γάλα θα πρέπει να υπερτερεί του αγελαδινού. Ο κ. Γρηγορίου ανέφερε ότι έχει προηγηθεί επικοινωνία μεταξύ των ενδιαφερομένων και πως ενδεχόμενη αίτηση για αλλαγή της ποσόστωσης θα εξεταστεί από τον Υπουργό Γεωργίας, ο οποίος θα αποφασίσει αν θα προωθηθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Επιτροπή έχει ενημερώσει ότι χρειάζεται περίπου δύο χρόνια για να εξετάσει τέτοιο αίτημα.

Συνεχίζονται οι θανατώσεις, παρότι δεν εντοπίζεται ενεργός ιός

Ο Διευθυντής των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, Χριστόδουλος Πίπης, ανέφερε ότι δεν εντοπίζεται ενεργός ιός, διευκρινίζοντας ότι αυτό δεν σημαίνει πως σταματούν οι θανατώσεις. Όπως εξήγησε, ένα περιστατικό χαρακτηρίζεται θετικό είτε όταν εντοπίζεται ενεργός ιός είτε όταν ανιχνεύονται αντισώματα από το άγριο στέλεχος και υπάρχει σύνδεση με άλλα θετικά περιστατικά.

Σημείωσε ότι η εργαστηριακή διερεύνηση έχει ιδιαίτερη σημασία στα μικρά μηρυκαστικά, καθώς μπορεί να μην εμφανίζουν συμπτώματα. Χαρακτήρισε τον αφθώδη πυρετό νόσο κατηγορίας Α, για την οποία προβλέπονται αυστηρά μέτρα λόγω των κινδύνων για το ζωικό κεφάλαιο και των οικονομικών επιπτώσεων. Πρόσθεσε ότι οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες υποχρεούνται να εφαρμόζουν την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Για τις εκκρεμότητες που επηρεάζουν την επανεκκίνηση μονάδων, είπε ότι στη Δρομολαξιά η μετακίνηση παχύουρων ζώων προς τα Κλαυδιά, για την οποία έχει εξασφαλιστεί έγκριση από το Κτηματολόγιο, αναμένεται να επιτρέψει την επαναδραστηριοποίηση μονάδων. Στην Ορόκλινη και στα Λειβάδια εκκρεμεί ο καθαρισμός μονάδας. Στην Αραδίππου και στην Αθηένου πρέπει να ολοκληρωθεί η διαχείριση συγκεκριμένης εκτροφής και η καταστροφή δεμάτων σανού, για τα οποία έχει βρεθεί χώρος στα Κελιά.

Ο κ. Πίπης ανέφερε ότι υπάρχουν έτοιμες μονάδες στην Ορόκλινη, τη Δρομολαξιά, την Αραδίππου και την Πάχνα. Για την Πάχνα είπε ότι οι κτηνοτρόφοι συμμορφώθηκαν τελικά και δέχθηκαν τον εμβολιασμό των ζώων. Έχει προχωρήσει η διαδικασία εξεύρεσης ζώων-δεικτών, τα οποία αναμένεται να εισαχθούν στις μονάδες μετά από εργαστηριακό έλεγχο.

Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ Λίνος Παπαγιάννης άσκησε έντονη κριτική στους χειρισμούς των αρμόδιων υπηρεσιών, λέγοντας ότι σε αρκετές περιπτώσεις δεν υλοποιήθηκαν οι υποσχέσεις προς τους κτηνοτρόφους. Ζήτησε να λαμβάνονται υπόψη οι δυσκολίες και η ψυχολογική πίεση που αντιμετωπίζουν οι επηρεαζόμενοι και να γίνονται παρεμβάσεις όπου χρειάζεται.

Ακολούθησε έντονη αντιπαράθεση μεταξύ του κ. Παπαγιάννη και του κ. Πίπη, όταν ο τελευταίος ανέφερε ότι υπηρεσίες από την Ελλάδα ζήτησαν ενημέρωση για τη διαχείριση του ιού, ώστε να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Κύπρου. Ο κ. Παπαγιάννης απέρριψε την άποψη ότι η κυπριακή διαχείριση μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα, ενώ ο κ. Πίπης είπε ότι είναι εύκολο να ασκεί κριτική κάποιος που βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά.

Βουλευτές και κτηνοτροφικές οργανώσεις ζητούν σαφή χρονοδιαγράμματα

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Γεωργίας, Γιαννάκης Γαβριήλ, είπε ότι υπάρχει πρόβλημα στην επαναδραστηριοποίηση των μονάδων και ότι έχουν περάσει εννέα μήνες. Ζήτησε να γίνουν όλες οι απαραίτητες ενέργειες ώστε οι κτηνοτρόφοι να επιστρέψουν το συντομότερο δυνατό στην εργασία τους. Ανέφερε ότι μονάδες που αναμένουν να τοποθετήσουν ζώα δεν μπορούν να προχωρήσουν, επειδή δεν έχουν ολοκληρωθεί οι εμβολιασμοί σε γειτονικές μονάδες. Ανακοίνωσε ότι την ερχόμενη Τρίτη θα συναντηθεί με τον Υπουργό Γεωργίας και θα ζητήσει σαφή χρονοδιαγράμματα.

Ο βουλευτής του ΔΗΣΥ Χαράλαμπος Παζαρός ρώτησε αν λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα για την αποτροπή ανάλογων περιστατικών στο μέλλον. Ο επίσης βουλευτής του ΔΗΣΥ Πρόδρομος Αλαμπρίτης αναφέρθηκε σε καταγγελίες για μη τήρηση μέτρων βιοασφάλειας και σε καθυστερήσεις αποζημιώσεων, σημειώνοντας ότι το κράτος πρέπει να ανταποκρίνεται ταχύτερα στις ανάγκες των κτηνοτρόφων.

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Εφραίμ Χρίστου ρώτησε αν η απουσία ενεργού ιού οδηγεί στην εξέταση τερματισμού των θανατώσεων. Σε άλλη παρέμβασή του διερωτήθηκε αν η κάλυψη απώλειας εισοδήματος θα περιοριστεί στους 12 μήνες, καθώς για αρκετούς επηρεαζόμενους αναμένεται να περάσουν περισσότεροι από 16 μήνες χωρίς εισόδημα. Η απάντηση ήταν ότι η κάλυψη θα αφορά τουλάχιστον 12 μήνες. Η βουλευτής του Κινήματος ΑΛΜΑ Λίτσα Δρουσιώτου ζήτησε να διευκρινιστεί πότε θα επαναδραστηριοποιηθούν οι κτηνοτρόφοι και αν έχει ολοκληρωθεί το εμβολιαστικό πρόγραμμα.

Εκπρόσωποι κτηνοτρόφων ζητούν επιτάχυνση των διαδικασιών

Ο Χριστόδουλος Φωτίου, εκ μέρους του Συνδέσμου Χοιροτρόφων, ζήτησε διευκρινίσεις για τη συνέχιση της δωρεάν διάθεσης εμβολίων και την ολοκλήρωση του σχεδιασμού για τις αποζημιώσεις και την επαναδραστηριοποίηση.

Ο εκπρόσωπος της ΠΟΑ Νίκος Παπακυριακού εξέφρασε ανησυχία για παρεμβάσεις άλλων παραγόντων στο έργο των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών. Είπε ότι υπάρχουν μονάδες με ζώα έτοιμα να εισαχθούν, οι οποίες δεν μπορούν να επαναλειτουργήσουν επειδή δεν ολοκληρώθηκαν οι απαιτούμενες θανατώσεις παχύουρων ζώων. Ζήτησε από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες να αποφασίζουν χωρίς παρεμβάσεις άλλων φορέων, κάνοντας ειδική αναφορά στον Σταύρο Μαλά, και ρώτησε γιατί δεν μετακινήθηκαν νωρίτερα τα ζώα. Έθεσε επίσης το ζήτημα της αποζημίωσης για απώλεια εισοδήματος και ζήτησε να ενημερωθούν οι παραγωγοί.

Ο Πρόεδρος του Παναγροτικού Συνδέσμου Κύπρου Κυριάκος Καϊλάς αναφέρθηκε στις καθυστερήσεις στην καταστροφή των δεμάτων σανού. Όπως είπε, οι κτηνοτρόφοι παραμένουν απλήρωτοι, επειδή δεν τους έχει επιτραπεί να θάψουν τα δέματα και δεν μπορούν να εξοφλήσουν τους γεωργούς από τους οποίους τα αγόρασαν. Έθεσε και το ζήτημα καθυστερήσεων στην τρίτη δόση εμβολιασμού, καθώς, σύμφωνα με τον ίδιο, ορισμένοι κτηνοτρόφοι δεν ζήτησαν να εμβολιαστούν επειδή θα έπρεπε να αναλάβουν το κόστος των κτηνιάτρων ή επειδή δεν το επιθυμούσαν.

Ο Πρόεδρος της «Φωνής των Κτηνοτρόφων» Νεόφυτος Νεοφύτου ζήτησε να ολοκληρωθούν άμεσα οι εμβολιασμοί και να μη συνδεθεί η αποζημίωση απώλειας εισοδήματος με την επαναδραστηριοποίηση. Ανέφερε ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα ζώα στην Κύπρο για την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου και ότι πρέπει να αναζητηθούν στο εξωτερικό. Ζήτησε να συμβάλουν όλοι στην ανασύσταση των αιγοπροβατοτροφικών μονάδων και εξέφρασε αντίθεση σε ενδεχόμενη αλλαγή της ποσόστωσης του χαλλουμιού.

Ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Επαγγελματιών Κτηνοτρόφων Κύπρου Χριστόδουλος Χριστοδούλου είπε ότι τα κρούσματα ανέρχονται πλέον σε 126, από 121 τον Σεπτέμβριο, και ότι η κατάσταση εξακολουθεί να δημιουργεί προβλήματα. Ρώτησε για τις εκκρεμότητες σε περιοχές όπως το Γέρι και αν η άρνηση ενός κτηνοτρόφου να εμβολιάσει τα ζώα του μπορεί να εμποδίζει την επαναδραστηριοποίηση γειτονικών μονάδων.

Ο Γενικός Γραμματέας της ΕΚΑ Πανίκος Χάμπας έθεσε το ζήτημα της διαχείρισης της νόσου στις κατεχόμενες περιοχές. Υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει διαφορετικά τη συνεργασία με τους Τουρκοκύπριους για το χαλλούμι ΠΟΠ και τη διαχείριση του αφθώδους πυρετού. Ζήτησε σαφές χρονοδιάγραμμα επαναδραστηριοποίησης από την αρχή και αναφέρθηκε στις προδιαγραφές για εισαγωγή ζώων από το εξωτερικό.

Ο εκπρόσωπος της ΠΕΚ Μιχάλης Λύτρας απέδωσε μέρος των καθυστερήσεων στον κατακερματισμό των υπηρεσιών. Είπε ότι ο καθαρισμός των μονάδων θα έπρεπε να είχε γίνει με τη συνδρομή της Αστυνομίας, ώστε να μην υπάρχουν περιθώρια άρνησης συμμόρφωσης. Εξέφρασε αντίθεση σε τροποποίηση του φακέλου του χαλλουμιού και ζήτησε να επιταχυνθεί η ανάπτυξη της αιγοπροβατοτροφίας.

Πηγή: ΚΥΠΕ