Το πολιτικό και οικονομικό όραμα του Άντι Μπέρναμ για τη Βρετανία, γνωστό ως «Μαντσεστερισμός», έρχεται στο προσκήνιο μετά την επιστροφή του στο βρετανικό Κοινοβούλιο, με τον δήμαρχο του Greater Manchester να εμφανίζεται πλέον ως πιθανός διάδοχος του Κιρ Στάρμερ στην πρωθυπουργία, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters.
Ο Μπέρναμ κέρδισε αναπληρωματική εκλογή στην εκλογική περιφέρεια Μείκερφιλντ, στη βόρεια Αγγλία, έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία εκτός Γουέστμινστερ, κατά την οποία υπηρέτησε ως δήμαρχος του Greater Manchester, μιας από τις μεγαλύτερες μητροπολιτικές περιοχές της χώρας.
Ο 56χρονος πολιτικός επιχειρεί να αντλήσει διδάγματα από την οικονομική άνοδο του Μάντσεστερ, με στόχο να «επανακαλωδιώσει» – όπως παρουσιάζεται – μια βρετανική οικονομία που ταλαιπωρείται από ασθενική ανάπτυξη, διαρκείς διακυμάνσεις και πιεσμένα δημόσια οικονομικά.
Το οικονομικό του μοντέλο, το οποίο ο ίδιος περιγράφει ως «σοσιαλισμό φιλικό προς τις επιχειρήσεις», συνδυάζει την ενίσχυση του ρόλου του κράτους σε κρίσιμες υποδομές και υπηρεσίες με προσπάθεια διατήρησης εμπιστοσύνης από τις αγορές και τους επενδυτές.
Αποκέντρωση εξουσιών
Το πιο ξεκάθαρο στοιχείο του οράματος Μπέρναμ είναι η αποκέντρωση. Ο δήμαρχος του Greater Manchester υποστηρίζει την επιτάχυνση της μεταφοράς εξουσιών από το Λονδίνο προς τις περιφέρειες, σε μια χώρα όπου η οικονομική και πολιτική ισχύς παραμένει σε μεγάλο βαθμό συγκεντρωμένη στην πρωτεύουσα.
Παρά το γεγονός ότι τις τελευταίες τρεις δεκαετίες έχουν γίνει βήματα αποκέντρωσης – με κοινοβούλια στη Σκωτία και την Ουαλία, αλλά και εκλεγμένους δημάρχους σε μεγάλες μητροπολιτικές περιοχές – η μεταφορά ουσιαστικών οικονομικών εργαλείων, όπως ο έλεγχος των δαπανών για υποδομές ή της φορολογίας, παραμένει περιορισμένη.
Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ, η Βρετανία παραμένει μία από τις πιο οικονομικά συγκεντρωτικές χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου, κάτι που, σύμφωνα με οικονομολόγους, έχει συμβάλει στη διεύρυνση των ανισοτήτων μεταξύ Λονδίνου και υπόλοιπης χώρας.
Ο Μπέρναμ υπόσχεται να αναδιαμορφώσει την οικονομική αρχιτεκτονική της Βρετανίας, δίνοντας στις τοπικές κοινότητες πιο άμεσο έλεγχο σε ζητήματα που επηρεάζουν την καθημερινή ζωή: στέγαση, υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, μεταφορές και εκπαίδευση.
Ως παράδειγμα του «Μαντσεστερισμού» στην πράξη επικαλείται το Bee Network του Μάντσεστερ – ένα ολοκληρωμένο σύστημα δημόσιων μεταφορών, το οποίο, σύμφωνα με τον ίδιο, κατάφερε να επαναφέρει πολίτες στη χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς.
Φόροι, δαπάνες και δημοσιονομική αξιοπιστία
Ο Μπέρναμ δεν έχει ακόμη παρουσιάσει αναλυτικά πώς θα ισορροπήσει ανάμεσα στη φορολογία, τις δημόσιες δαπάνες και τον δανεισμό. Η εκστρατεία του, ωστόσο, έχει επικεντρωθεί στην προσπάθεια να καθησυχάσει τους επενδυτές ως προς τη δημοσιονομική του αξιοπιστία.
Τον περασμένο Σεπτέμβριο είχε προκαλέσει ανησυχία στις αγορές, δηλώνοντας ότι η Βρετανία πρέπει να ξεπεράσει «αυτό το πράγμα του να είναι όμηρος των αγορών ομολόγων». Τον Ιανουάριο, όμως, υποστήριξε ότι τα λόγια του παρερμηνεύθηκαν, διευκρινίζοντας ότι δεν αδιαφορεί για τη βρετανική αγορά κρατικών ομολόγων, ύψους 2,8 τρισ. λιρών, αλλά θεωρεί πως η οικονομία της χαμηλής ανάπτυξης δεν ωφελεί ούτε τους επενδυτές.
Κατά τον Μπέρναμ, τα χρόνια ιδιωτικοποιήσεων και απορρύθμισης δεν αφαίρεσαν μόνο από το κράτος τον έλεγχο κρίσιμων υπηρεσιών και κόστους, αλλά δημιούργησαν και μεγάλες αναποτελεσματικότητες.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει τη χρόνια έλλειψη κοινωνικής κατοικίας χαμηλού κόστους, η οποία οδηγεί το κράτος να καταβάλλει μεγάλα ποσά σε επιδόματα που τελικά καταλήγουν σε ιδιώτες ιδιοκτήτες ακινήτων.
Ο ίδιος έχει δεσμευθεί ότι θα κινηθεί εντός των υφιστάμενων δημοσιονομικών κανόνων, οι οποίοι προβλέπουν ισοσκέλιση των καθημερινών δαπανών με τα έσοδα έως το 2029/30. Παράλληλα, έχει δηλώσει ότι θα τηρήσει την προεκλογική δέσμευση των Εργατικών του 2024 να μην αυξηθούν οι φόροι για τους εργαζόμενους.
Η δέσμευση αυτή αποκλείει αυξήσεις στους βασικούς φορολογικούς συντελεστές που αποφέρουν τα περισσότερα δημόσια έσοδα: τον φόρο εισοδήματος, τις ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων και τον ΦΠΑ.
Ο Μπέρναμ έχει επίσης απομακρυνθεί από ορισμένες προτάσεις με μεγάλο δημοσιονομικό κόστος, όπως οι αποζημιώσεις για τις γυναίκες των οποίων το όριο συνταξιοδότησης αυξήθηκε από τα 60 στα 65 έτη, αλλά και οι μειώσεις στις αποπληρωμές φοιτητικών δανείων.
Αντιθέτως, έχει δεσμευθεί να διατηρήσει το λεγόμενο «triple lock» στις συντάξεις – την πολιτική βάσει της οποίας η κρατική σύνταξη αυξάνεται κάθε χρόνο ανάλογα με τον πληθωρισμό, την αύξηση των μέσων μισθών ή κατά 2,5%, όποιο από τα τρία είναι υψηλότερο. Πρόκειται για μέτρο που κοστίζει στο βρετανικό υπουργείο Οικονομικών δισεκατομμύρια λίρες.
Σε ό,τι αφορά τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, έχει ζητήσει μεγαλύτερο κρατικό έλεγχο, χωρίς ωστόσο να δεσμεύεται για πλήρη επανακρατικοποίηση – μια διάκριση που, σύμφωνα με επικριτές του, παραμένει ασαφής. Στην περίπτωση, πάντως, της υπερχρεωμένης Thames Water, ο Μπέρναμ έχει δηλώσει ότι θα μπορούσε να δει λόγο για δημόσια ιδιοκτησία.
«Η εθνική οικονομική του αξιοπιστία δεν έχει δοκιμαστεί», δήλωσε στο Reuters ο Κάλουμ Πίκερινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της επενδυτικής τράπεζας Peel Hunt, προσθέτοντας ότι παραμένει ασαφές κατά πόσο η περιφερειακή του προσέγγιση μπορεί να μεταφερθεί αποτελεσματικά σε εθνικό επίπεδο.
Μετανάστευση
Στο μεταναστευτικό, ο Μπέρναμ στηρίζει ορισμένες από τις αυστηρότερες πολιτικές που έχει υιοθετήσει τους τελευταίους μήνες η υπουργός Εσωτερικών Σαμπάνα Μαχμούντ, με στόχο τον περιορισμό τόσο της νόμιμης όσο και της παράτυπης μετανάστευσης.
Σε σχέση με την παράτυπη μετανάστευση, έχει δηλώσει ότι θα εξέταζε αυστηρότερα μέτρα για την αποτροπή των διελεύσεων της Μάγχης από τη Γαλλία με μικρά σκάφη. Την ίδια ώρα, όμως, υποστηρίζει ότι οι πρόσφυγες χρειάζονται ασφαλείς και νόμιμες οδούς προς τη Βρετανία.
Έχει επίσης αναφέρει ότι όσοι βρίσκονται ήδη στη χώρα και παραμένουν «σε εκκρεμότητα» λόγω του συστήματος μετανάστευσης θα πρέπει να μπορούν να εργάζονται, κάτι που αφήνει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να μετριάσει ορισμένα από τα μέτρα της Μαχμούντ.
Υγεία και κοινωνική φροντίδα
Ο Μπέρναμ, ο οποίος διετέλεσε υπουργός Υγείας την περίοδο 2009-2010 επί πρωθυπουργίας Γκόρντον Μπράουν, έχει δηλώσει ότι θα επιδιώξει μεταρρύθμιση του τομέα κοινωνικής φροντίδας, με στόχο να μειωθεί η πίεση στο Εθνικό Σύστημα Υγείας της Βρετανίας.
Διαδοχικές κυβερνήσεις έχουν αποτύχει να προχωρήσουν σε ουσιαστική αναμόρφωση της κοινωνικής φροντίδας, καθώς το κόστος φροντίδας ηλικιωμένων σε οίκους ευγηρίας αυξάνεται συνεχώς.
Σε συνέντευξή του στον Guardian, ο Μπέρναμ ανέφερε ότι θα εξέταζε κατά πόσο αλλαγές στον φόρο κληρονομιάς θα μπορούσαν να συμβάλουν στη χρηματοδότηση μιας λύσης για την κοινωνική φροντίδα.
Η στάση του έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Ο Μπέρναμ είχε ταχθεί υπέρ της παραμονής της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά το δημοψήφισμα του 2016 για το Brexit. Δύο χρόνια αργότερα, όταν γίνονταν οι διαπραγματεύσεις για τους όρους αποχώρησης, είχε δηλώσει ότι θα στήριζε τη διεξαγωγή δεύτερου δημοψηφίσματος.
Πέρυσι είχε πει ότι θα ήθελε να δει τη Βρετανία να επανεντάσσεται στην ΕΕ μέσα στη διάρκεια της ζωής του. Ωστόσο, μετά την επιλογή του ως υποψηφίου στο Μείκερφιλντ, ξεκαθάρισε ότι η επανένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποτελεί προτεραιότητά του.
«Δεν προτείνω το Ηνωμένο Βασίλειο να εξετάσει την επανένταξή του στην ΕΕ», δήλωσε κατά την έναρξη της εκστρατείας του. «Σέβομαι την απόφαση που ελήφθη στο δημοψήφισμα».
Πηγή: Reuters.
