Ο Βανς παίρνει αποστάσεις από τον ηττημένο Τραμπ – Η στρατηγική του Αμερικανού αντιπροέδρου για το προεδρικό χρίσμα του 2028

Η σαρωτική ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές των Ηνωμένων Πολιτειών φαίνεται πως επιταχύνει τις διεργασίες για την επόμενη ημέρα του τραμπισμού, με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς να πραγματοποιεί τις πρώτες κινήσεις πολιτικής διαφοροποίησης από τον Ντόναλντ Τραμπ. Χωρίς να αμφισβητεί ευθέως τον Αμερικανό πρόεδρο, ο Βανς επιχειρεί να αποστασιοποιηθεί από ορισμένες από τις πλέον αμφιλεγόμενες επιλογές της κυβέρνησης, την ώρα που το ενδεχόμενο διεκδίκησης της προεδρίας το 2028 αποκτά νέα σημασία.

Σύμφωνα με το Reuters και το Associated Press, η πρώτη ουσιαστική διαφοροποίηση εκδηλώθηκε την Τετάρτη, όταν ο αντιπρόεδρος απέδωσε την εκλογική συντριβή των Ρεπουμπλικανών πρωτίστως στον πόλεμο με το Ιράν, αμφισβητώντας το πολιτικό κόστος μιας στρατιωτικής επιχείρησης την οποία ο Τραμπ εξακολουθεί να υπερασπίζεται.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Βανς υποστήριξε ότι ο πραγματικός λόγος της ήττας είναι προφανής σχεδόν σε όλους: ο πόλεμος. Μάλιστα, κάλεσε όσους εξακολουθούν να θεωρούν δικαιολογημένη τη σύγκρουση να εξηγήσουν εάν άξιζε το τίμημα της απώλειας της Γερουσίας για τα επόμενα έξι χρόνια.

Η τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή προέρχεται από τον δεύτερο ισχυρότερο αξιωματούχο της αμερικανικής κυβέρνησης, ο οποίος μέχρι σήμερα υπερασπιζόταν δημοσίως τις βασικές επιλογές του προέδρου. 

Η διαφωνία με τον Τραμπ για το Ιράν

Η απόσταση ανάμεσα στους δύο άνδρες αποτυπώνεται στις διαφορετικές ερμηνείες που δίνουν για το αποτέλεσμα των εκλογών.

Ο Τραμπ αναγνώρισε ότι ο πόλεμος στο Ιράν επηρέασε αρνητικά τους Ρεπουμπλικανούς, αλλά επέμεινε ότι η απόφαση για τη στρατιωτική επέμβαση ήταν ορθή και ότι θα την επαναλάμβανε υπό τις ίδιες συνθήκες.

Αντίθετα, ο Βανς εμφανίστηκε περισσότερο επικριτικός, επισημαίνοντας ότι οι προειδοποιήσεις για τις συνέπειες της σύγκρουσης αποδείχθηκαν βάσιμες. Σύμφωνα με το Reuters, χαρακτήρισε ορθή και προηγούμενη συμβουλή για τερματισμό του πολέμου.

Η διαφοροποίηση δεν αφορά μόνο την αποτίμηση της εκλογικής ήττας, αλλά αγγίζει έναν από τους βασικούς ιδεολογικούς άξονες του κινήματος MAGA: την αντίθεση σε παρατεταμένες αμερικανικές στρατιωτικές επεμβάσεις στο εξωτερικό.

Ο Βανς είχε στο παρελθόν ταχθεί υπέρ μιας περισσότερο συγκρατημένης εξωτερικής πολιτικής, επικρίνοντας τις στρατιωτικές εμπλοκές των ΗΠΑ. Ωστόσο, μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, είχε αποφύγει τη δημόσια αντιπαράθεση με τον πρόεδρο και είχε κατά περιόδους υπερασπιστεί την επιχείρηση.

Αυτή η προηγούμενη στάση αποτελεί και ένα από τα βασικά προβλήματα αξιοπιστίας που αντιμετωπίζει σήμερα η προσπάθειά του να διαφοροποιηθεί. 

Οι τέσσερις άξονες της νέας πολιτικής γραμμής

Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η ανάλυση της γαλλικής εφημερίδας Le Monde, η οποία δημοσιεύθηκε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου.

Ο ανταποκριτής της στην Ουάσιγκτον, Πιοτρ Σμολάρ, εκτιμά ότι ο Βανς βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη πολιτική εξίσωση: πρέπει να απομακρυνθεί από τις αποτυχημένες επιλογές της κυβέρνησης, χωρίς να αποξενώσει την εκλογική βάση του Τραμπ, την οποία θα χρειαστεί εάν επιδιώξει το προεδρικό χρίσμα το 2028.

Στην ανάλυση επισημαίνεται ότι ο Βανς, μέσα από τη μετεκλογική παρέμβασή του, ανέδειξε τέσσερις βασικές προτεραιότητες: τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν, την αντιμετώπιση της ακρίβειας, την επιστροφή στις αρχές του «Πρώτα η Αμερική» και την επανεξέταση της σχέσης των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ισραήλ.

Η τελευταία παράμετρος παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς συνδέεται με τις διαφωνίες που έχουν αναπτυχθεί στο εσωτερικό του κινήματος MAGA για τον βαθμό στον οποίο η αμερικανική εξωτερική πολιτική πρέπει να επηρεάζεται από τις στρατηγικές επιδιώξεις του Ισραήλ.

Η Le Monde επισημαίνει ότι ο Βανς διατηρεί πολιτικές σχέσεις με πρόσωπα της συντηρητικής πτέρυγας που αντιτίθενται στον πόλεμο, όπως ο πρώην παρουσιαστής του Fox News Τάκερ Κάρλσον.

Η επιλογή αυτών των θεμάτων υποδηλώνει, κατά την ανάλυση της γαλλικής εφημερίδας, προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της αρχικής υπόσχεσης του κινήματος «America First», με μεγαλύτερη έμφαση στις εσωτερικές ανάγκες των Αμερικανών και μικρότερη στις στρατιωτικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό. 

Διαφοροποίηση και στο μεταναστευτικό

Η προσπάθεια του Βανς να διαμορφώσει προσωπικό πολιτικό στίγμα δεν περιορίζεται στην εξωτερική πολιτική.

Σύμφωνα με το Associated Press, ο αντιπρόεδρος άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο αλλαγών στον τρόπο εφαρμογής της μεταναστευτικής πολιτικής, προτείνοντας μεγαλύτερη έμφαση στους εργοδότες που απασχολούν παράτυπους μετανάστες.

Η τοποθέτηση αυτή ερμηνεύεται ως μια προσπάθεια να διαφοροποιηθεί από τη σκληρή γραμμή καταστολής που έχει υιοθετήσει η κυβέρνηση, χωρίς ωστόσο να εγκαταλείψει τις βασικές θέσεις του για το μεταναστευτικό.

Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι εξακολουθεί να απορρίπτει προτάσεις νομιμοποίησης μεταναστών που βρίσκονται παράτυπα στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Le Monde συνδέει αυτή τη μετατόπιση με την προσπάθεια του Βανς να κρατήσει αποστάσεις από την προσέγγιση του Στίβεν Μίλερ, ενός από τους βασικούς αρχιτέκτονες της αυστηρής μεταναστευτικής πολιτικής του Λευκού Οίκου. 

Το παρασκήνιο της διαφοροποίησης και οι προεδρικές του 2028

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πληροφορίες που παραθέτει η Le Monde για την προετοιμασία της πολιτικής αυτής μετατόπισης.

Σύμφωνα με τη γαλλική εφημερίδα, η προσπάθεια να παρουσιαστεί ο Βανς ως μια πιο επιφυλακτική φωνή απέναντι στον πόλεμο με το Ιράν είχε αρχίσει πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.

Διαρροές προς τον Τύπο σχετικά με εσωτερικές διαφωνίες στον Λευκό Οίκο, πριν και μετά την απόφαση για τη στρατιωτική επέμβαση, φέρονται να εξυπηρετούσαν τη δημιουργία μιας εικόνας σύμφωνα με την οποία ο αντιπρόεδρος διατηρούσε διαφορετική άποψη, παρά τη δημόσια αφοσίωσή του στον Τραμπ.

Παράλληλα, κατά την προεκλογική περίοδο, ο Βανς απέφυγε να υιοθετήσει πλήρως την αισιόδοξη ρητορική του προέδρου περί μιας νέας «χρυσής εποχής» για την αμερικανική οικονομία. Αντίθετα, αναγνώριζε τις ανησυχίες των πολιτών για το κόστος ζωής, υποστηρίζοντας ότι η οικονομική ανάκαμψη απαιτεί χρόνο.

Κατά τη Le Monde, οι κινήσεις αυτές συνδέονται με την προσπάθειά του να προετοιμάσει το έδαφος για τις προεδρικές εκλογές του 2028.

Ωστόσο, ο δρόμος προς το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών δεν θεωρείται εξασφαλισμένος. Η εφημερίδα αναφέρεται στον κυβερνήτη της Φλόριντα Ρον ΝτεΣάντις, ο οποίος ενδέχεται να επιχειρήσει νέα διεκδίκηση, αλλά και στον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος διατηρεί σημαντική πολιτική επιρροή στη συντηρητική παράταξη, χωρίς να έχει εκδηλώσει πρόθεση υποψηφιότητας. 

Το πρόβλημα του Βανς

Η πολιτική στρατηγική του αντιπροέδρου εμπεριέχει, πάντως, σημαντικούς κινδύνους.

Ο Βανς δεν αποτελεί έναν εξωτερικό επικριτή της κυβέρνησης, αλλά έναν από τους βασικούς εκπροσώπους της. Συμμετείχε ενεργά στην προεκλογική εκστρατεία των Ρεπουμπλικανών και συνδέεται με τις επιλογές που οδήγησαν στην εκλογική ήττα.

Ενδεικτικό είναι ότι οι Δημοκρατικοί τον κατηγορούν ήδη πως επιχειρεί να αποποιηθεί τις ευθύνες του, ενώ υπήρξε μέρος της ίδιας κυβέρνησης που έλαβε τις αποφάσεις τις οποίες σήμερα επικρίνει.

Η Le Monde σημειώνει, επίσης, ότι η μετεκλογική παρέμβασή του απέφυγε να αναφερθεί σε άλλες σημαντικές αιτίες της ήττας, όπως οι δασμολογικές επιλογές του Τραμπ, οι καταγγελίες για διαφθορά και οι αμφιλεγόμενες επιλογές Ρεπουμπλικανών υποψηφίων.

Η επιλεκτική αυτή κριτική αναδεικνύει τα όρια της διαφοροποίησής του.

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με το Reuters, η εκλογική ήττα έχει προκαλέσει έντονες πιέσεις στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών για αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης, ανασχηματισμό της κυβερνητικής ομάδας και επανεξέταση επιλογών που θεωρούνται υπεύθυνες για την απώλεια του Κογκρέσου.

Ο Τραμπ, ωστόσο, δεν έχει δείξει μέχρι στιγμής διάθεση ουσιαστικής αλλαγής πορείας. 

Η μάχη για την κληρονομιά του τραμπισμού

Το βασικό ερώτημα που ανακύπτει είναι κατά πόσο ο Βανς επιχειρεί απλώς να προστατεύσει το πολιτικό του μέλλον ή εάν αρχίζει να διαμορφώνει μια πραγματικά διαφορετική πολιτική πρόταση για την επόμενη ημέρα των Ρεπουμπλικανών.

Οι πρώτες ενδείξεις, όπως προκύπτουν από τα δημοσιεύματα των Reuters, Associated Press και Le Monde, παραπέμπουν περισσότερο σε μια προσεκτικά υπολογισμένη πολιτική αποστασιοποίηση παρά σε μια ανοικτή ρήξη με τον πρόεδρο.

Ο Βανς επιχειρεί να διατηρήσει την υποστήριξη του κινήματος MAGA, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τις διαφωνίες του με επιλογές που αποδείχθηκαν εκλογικά επιζήμιες.

Το κατά πόσο θα μπορέσει να ισορροπήσει ανάμεσα στις δύο αυτές επιδιώξεις ενδέχεται να καθορίσει όχι μόνο το δικό του πολιτικό μέλλον, αλλά και τη φυσιογνωμία του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος μετά την αποχώρηση του Ντόναλντ Τραμπ από τον Λευκό Οίκο.

Πηγές: Le Monde / Reuters / Associated Press