Υπουργείο Εσωτερικών, δήμοι και πολίτες ζουν με τις συνέπειες της κουτσουρεμένης μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που για την ώρα καταπραΰνεται μόνο ρίχνοντας λεφτά. Μόνο που «λεφτόδεντρο» δεν υπάρχει και είναι καιρός να κάνουμε όλοι μια ειλικρινή συζήτηση με τους εαυτούς μας για τις υπηρεσίες που θέλουμε να λαμβάνουμε από τις αρχές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Και θα πρέπει να είμαστε ειλικρινείς τόσο για την ποιότητα που θέλουμε όσο και για το κόστος που είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να εκλέγουμε δημάρχους υποψήφια εξιλαστήρια θύματα και να έχουμε δημότες σε νευρική κρίση.
Η μετωπική σύγκρουση ανάμεσα στους δημάρχους και τον υπουργό Εσωτερικών δεν είναι τίποτα άλλο από τις παρενέργειες των μισών δουλειών που έγιναν όταν κάναμε τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ναι, το να αυξηθεί η χορηγία του κράτους είναι ένα παυσίπονο για τους δήμους, ωστόσο θα πρέπει το θέμα να ιδωθεί στην ολότητά του. Τα χρέη που μεταφέρουν οι δήμοι, τα συμβόλαια με τους εργαζομένους, τα έργα υποδομής που για χρόνια ανέβαλλε το κεντρικό κράτος, πληρώνονται όλα εδώ. Απλά ψάχνουμε το θύμα που θα τα πληρώσει.
Οι δήμαρχοι βεβαίως και δεν θέλουν να αυξήσουν τις φορολογίες, αν θέλουν να επανεκλεγούν ή να μην εξοστρακιστούν εντελώς από την πολιτική ζωή. Το χειρότερο είναι πως κάποιοι δήμοι, ακόμη κι αν αυξήσουν τις φορολογίες στο όριο που τους επιτρέπεται, και πάλι δεν θα είναι οικονομικά βιώσιμοι. Και όλα αυτά ενώ η μεταρρύθμιση είχε υποσχεθεί μείωση του κόστους και καλύτερες υπηρεσίες μέσα από τη συμπλεγματοποίηση.
Αφού λοιπόν δεν έχει καταφέρει ούτε το κόστος να μειώσει ούτε να δούμε μια θεαματική βελτίωση στις υπηρεσίες, τώρα είναι η ώρα να αποφασίσουμε: Αν θα πάμε πίσω στον δήμαρχο που μαζεύει μόνο τα σκουπίδια ή αν θα συνεχίσουμε τη μεταρρύθμιση μέχρι να πετύχουμε τους στόχους της. Η ακινησία και το «περίμενε» είναι συνταγή για να πάμε πίσω στον δήμαρχο που αποτελεί διακοσμητικό στοιχείο της πόλης. Και θα είναι όχι απλά κρίμα να συμβεί αυτό για την ποιότητα ζωής στις πόλεις μας, αλλά και μια τεράστια σπατάλη όχι μόνο πόρων, αλλά και της ευκαιρίας που έχουμε για να βελτιώσουμε την καθημερινότητά μας.
Αλλά ακόμη και σε αυτό, η Κύπρος δεν χρειάζεται να ανακαλύψει τον τροχό. Υπάρχουν χώρες που τα έχουν καταφέρει εφαρμόζοντας μοντέλα που έχουν δοκιμαστεί στην πράξη. Το παράδειγμα της Βρετανίας είναι περισσότερο από ποτέ επίκαιρο: ο Άντι Μπέρναμ, ο οποίος ανέλαβε μόλις τον προηγούμενο μήνα την πρωθυπουργία της χώρας, έκτισε το πολιτικό του κεφάλαιο ακριβώς μέσα από την πετυχημένη θητεία του ως δήμαρχος στο Μάντσεστερ. Παίρνοντας τον έλεγχο των τοπικών συγκοινωνιών, εξασφαλίζοντας οικονομική αυτονομία και αναδιοργανώνοντας τις δημόσιες υπηρεσίες της πόλης του, απέδειξε τι σημαίνει ουσιαστική αυτοδιοίκηση. Και μπήκε στην Ντάουνινγκ Στριτ θέτοντας στο επίκεντρο της εθνικής πολιτικής τη μεταβίβαση εξουσιών προς τις τοπικές αρχές.
Σε αυτά θα πρέπει να πάρουν θέση και τα δικά μας πολιτικά κόμματα: είτε θα στηρίξουν τη συνέχιση της μεταρρύθμισης, είτε σιωπηλά αλλά ξεκάθαρα θα συνταχθούν με αυτούς που θέλουν τους δημάρχους διακοσμητικά στοιχεία στην καλύτερη περίπτωση, ή χρήσιμους σάκους του μποξ που θα απορροφούν την οργή των πολιτών πριν αυτή φτάσει στο Προεδρικό και τη Βουλή.
Οι προεδρικές εκλογές είναι μπροστά μας. Ακόμη κι αν το Υπουργείο Εσωτερικών αποφασίσει πως θα «αγοράσει» τον μπελά για την ώρα ρίχνοντας περισσότερα λεφτά (τα οποία από κάποια άλλη δαπάνη θα τα στερήσει), οι Αρχές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα πρέπει να θέσουν τη συζήτηση στο προεκλογικό επίκεντρο. Διαφορετικά, θα είναι μεγάλος ο πειρασμός για τον όποιο επόμενο Πρόεδρο να τους «ρίξει στον όχλο» για να καλύψει τις αδυναμίες της κρατικής μηχανής. Γι' αυτό ακριβώς θα πρέπει να ζητήσουν -ή έστω να συζητήσουν- τώρα για πολύ περισσότερα από τα εκατομμύρια που λείπουν από τον προϋπολογισμό τους: για πραγματική θεσμική αυτονομία και ουσιαστική μεταβίβαση εξουσιών.
