Η επιτυχία είναι μια από τις μεγαλύτερες αμοιβές ενός ανθρώπου για τη σκληρή του δουλειά, την αφοσίωσή του και την επιμονή του, αφού η επιτυχία αυτή συνοδεύεται από ικανοποίηση και σιγουριά για το μέλλον. Δυστυχώς όμως, υπάρχουν περιπτώσεις που κάποιος άλλος πιστώνεται για την επιτυχία μας. Κάτι τέτοιο είναι ενοχλητικό, απογοητευτικό και άδικο. Όμως ο τρόπος με τον οποίον αντιδρούμε σ’ αυτή την αδικία μπορεί να διαμορφώσει τον χαρακτήρα μας και τη μελλοντική μας επιτυχία.
Η απογοήτευση
Όταν κάποιος άλλος πιστώνεται με τις επιτυχίες μας, αισθανόμαστε ότι οι κόποι μας πήγαν χαμένοι. Μπορεί να εργαστήκαμε σκληρά, μέρα νύχτα, για πολλούς μήνες για να πετύχουμε έναν στόχο, για να δούμε στο τέλος κάποιον άλλον να δέχεται συγχαρητήρια για τη δική μας επιτυχία, με αποτέλεσμα να αισθανόμαστε πληγωμένοι και υποτιμημένοι.
Η αναγνώριση είναι σημαντική για κάθε άνθρωπο, αφού είναι απόδειξη της προσφοράς του και με τον τρόπο αυτόν παρωθείται για να συνεχίσει να εργάζεται σκληρά. Χωρίς αναγνώριση οι άνθρωποι αρχίζουν να αμφιβάλλουν κατά πόσο αξίζει τον κόπο η σκληρή τους δουλειά. Είναι φυσικό οι άνθρωποι αυτοί να αισθάνονται θυμωμένοι και αναστατωμένοι αφού τους στερούν την αναγνώριση, την οποία παίρνει κάποιος άλλος.
Πότε συμβαίνει
Η οικειοποίηση μπορεί να συμβεί σε πολλές εκφάνσεις της ζωής μας. Στον χώρο εργασίας ένας υπάλληλος μπορεί να συμπληρώσει με επιτυχία ένα έργο αλλά κάποιος συνάδελφός του ή -ακόμη χειρότερα- ο διευθυντής του να το παρουσιάσει σαν δική του επιτυχία. Μερικές φορές η οικειοποίηση γίνεται θεληματικά για προσωπικό όφελος αυτού που οικειοποιείται, όπως για προαγωγή, δημόσιο έπαινο κ.λπ. Άλλες φορές γίνεται άθελα επειδή οι προϊστάμενοι δεν γνωρίζουν ποιος είναι ο πραγματικός πρωταγωνιστής. Και στις δυο περιπτώσεις η εμπειρία του θύματος είναι επώδυνη.
Συναισθηματική επίδραση
Το θύμα της οικειοποίησης επηρεάζεται συναισθηματικά. Αισθάνεται πικρία και απογοήτευση. Με τον καιρό, αν η κατάσταση αυτή συνεχιστεί, το θύμα θα χάσει την εμπιστοσύνη και την παρώθησή του. Θα διστάζει να μοιραστεί τις ιδέες του με άλλους ή να καταβάλλει πρόσθετες προσπάθειες, αφού θα πιστεύει ότι η προσφορά του δεν θα τύχει αναγνώρισης. Θα δυσκολεύεται να εργαστεί με άνεση με ανθρώπους που δεν αναγνωρίζουν τις επιτυχίες του. Στον χώρο εργασίας αυτό μπορεί να προκαλέσει ένταση μεταξύ των μελών της ομάδας και να μειώσει το ηθικό τους.
Επαγγελματικός χειρισμός
Παρ' όλο που πρόκειται για μεγάλη πρόκληση, είναι πολύ σημαντικό το θύμα να αντιδράσει ψύχραιμα και επαγγελματικά. Αν αντιδράσει με θυμό ή εκδικητικά, αυτό μπορεί να ζημιώσει τις σχέσεις του με την ομάδα και τη φήμη του. Είναι καλύτερα να αξιολογήσει πρώτα την κατάσταση προσεκτικά και μετά να αντιδράσει.
Αν η οικειοποίηση έγινε άθελα, μια ευγενική συζήτηση του θέματος μπορεί να λύσει την παρεξήγηση. Αν το θύμα εξηγήσει με σεβασμό τον ρόλο του και τη συνεισφορά του, θα βοηθήσει τον άλλον να αντιληφθεί τα πραγματικά γεγονότα.
Η καθαρή επικοινωνία συχνά εμποδίζει τις παρεξηγήσεις και αποκαθιστά την πραγματική αναγνώριση. Βοηθητικά είναι επίσης για το θύμα η καταγραφή της δουλειάς του και η φύλαξη ηλεκτρονικών μηνυμάτων, πρακτικών συναντήσεων και εγγράφων σχετικά με τη συμμετοχή του στα διάφορα έργα. Όλα αυτά θα τον βοηθήσουν –αν χρειαστεί– να στοιχειοθετήσει τη θέση του.
Αυτοπεποίθηση και ακεραιότητα
Παρ' όλο που η αναγνώρισή μας από τους άλλους είναι σημαντική, η αυτοπεποίθησή μας δεν πρέπει να εξαρτάται απόλυτα από αυτή την αναγνώριση. Η πραγματική αναγνώριση πηγάζει από το γεγονός ότι εμείς γνωρίζουμε ότι έχουμε εργαστεί σκληρά και τίμια και ότι καταβάλαμε το άπαν των δυνάμεών μας. Ακόμη και όταν οι άλλοι δεν αναγνωρίζουν τις επιτυχίες μας αμέσως, δεν πρέπει εμείς να παύουμε να είμαστε περήφανοι για τις ικανότητες, τις γνώσεις και την ακεραιότητά μας.
Αργά ή γρήγορα οι ικανότητές μας θα αναγνωριστούν, φτάνει να συνεχίσουμε να προσφέρουμε ποιοτική εργασία. Με την πάροδο του χρόνου η αφοσίωση και το ταλέντο μας θα αναγνωριστούν και θα ανταμειφθούν. Μια προσωρινή έλλειψη αναγνώρισης δεν μπορεί επ' άπειρον να κρύβει τις πραγματικές ικανότητες οποιουδήποτε.
Η μακροχρόνια αξία της σκληρής δουλειάς
Είναι ιστορικά αποδεδειγμένο ότι οι επιτυχίες πολλών πετυχημένων ανθρώπων δεν αναγνωρίστηκαν αμέσως. Επιστήμονες, εφευρέτες, καλλιτέχνες και συγγραφείς, πολλές φορές, είτε οι επιτυχίες τους δεν αναγνωρίστηκαν είτε αυτές οικειοποιήθηκαν από άλλους. Τελικά η αλήθεια έλαμψε και οι επιτυχίες τους αναγνωρίστηκαν. Αυτό μας διδάσκει ότι η αναγνώριση μπορεί να καθυστερήσει, όμως κάποια στιγμή θα έλθει.
Η σκληρή δουλειά παράγει ικανότητες, πείρα και γνώσεις που κανείς δεν μπορεί να μας τις πάρει. Ακόμη και όταν κάποιος άλλος οικειοποιηθεί μια επιτυχία μας, ποτέ δεν μπορεί να επικαλεστεί τις ικανότητες που προκάλεσαν την επιτυχία μας αυτή. Οι ικανότητες αυτές είναι δικές μας, τις κερδίσαμε με κόπο και στο μέλλον θα μας οδηγήσουν σε μεγαλύτερες επιτυχίες.
Διδάγματα
Η μη αναγνώριση ή η οικειοποίηση των επιτυχιών μας μάς προσφέρουν πολύτιμα διδάγματα. Μας βοηθούν να αναπτύξουμε υπομονή, αντοχή και επαγγελματισμό. Μας διδάσκουν πώς να μένουμε όρθιοι και να διεκδικούμε με σεβασμό και σαφήνεια την αναγνώρισή μας.
Μας βοηθούν επίσης να γινόμαστε καλύτεροι ηγέτες και να συμμετέχουμε πιο αποτελεσματικά στην ομάδα μας. Οι ηγέτες που υπήρξαν στο παρελθόν θύματα οικειοποίησης συνήθως είναι πιο προσεκτικοί όσον αφορά την αναγνώριση των επιτυχιών των άλλων, αφού γνωρίζουν πόσο σημαντική είναι η αναγνώριση σχετικά με την παρώθηση και την ομαδική εργασία.
Τέλος, η εμπειρία αυτή ενθαρρύνει την προσωπική ανάπτυξη, αφού μας υπενθυμίζει ότι η επιτυχία δεν αφορά μόνο την αναγνώριση αλλά και την ανάπτυξη χαρακτήρα. Αντιμετωπίζοντάς την με αξιοπρέπεια είναι ένδειξη ωριμότητας και ψυχικής δύναμης.
Επίλογος
Όταν ένας οικειοποιείται μια επιτυχία μας είναι φυσικό να αισθανόμαστε αδικημένοι αφού επηρεάζονται τα συναισθήματά μας, η εμπιστοσύνη και η παρώθησή μας. Ο καλύτερος τρόπος αντίδρασης είναι να χειριστούμε το θέμα με επαγγελματισμό, ακεραιότητα και αυτοπεποίθηση. Μπορεί καμιά φορά η αναγνώριση να καθυστερήσει, όμως η σκληρή δουλειά και το ταλέντο τελικά θα λάμψουν. Σε τελική ανάλυση, η πραγματική επιτυχία ανήκει σε εκείνον που θα την κερδίσει με τιμιότητα, επιμονή και αφοσίωση. Παρ' όλο που μπορεί σε κάποιον άλλον να στραφούν προσωρινά οι προβολείς, αυτό δεν μπορεί να μας αφαιρέσει τις γνώσεις, τις προσπάθειες και την αποφασιστικότητά μας, που μας οδήγησαν στην επιτυχία. Οι αρετές αυτές είναι κτήμα μας και μας καθοδηγούν για μελλοντικές επιτυχίες. Γι’ αυτό και δεν πρέπει ποτέ να επιτρέπουμε στην έλλειψη αναγνώρισης να μας αποθαρρύνει από του να αγωνιζόμαστε πάντοτε για την αριστεία στην προσπάθεια επίτευξης των στόχων μας.
* Fellow του Ινστιτούτου Τραπεζιτών Λονδίνου | Ιδρυτικού μέλους του Κυπριακού Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών και του Κυπριακού Συνδέσμου Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού.
