Όταν ο Κέινς είπε την περίφημη φράση «μακροπρόθεσμα είμαστε όλοι νεκροί», δεν εννοούσε ότι το μέλλον δεν έχει σημασία. Ότι όλοι θα είμαστε νεκροί, άρα ζήστε τη ζωή σας σήμερα χωρίς έγνοια για το αύριο. Όπως το αντιλαμβάνομαι, ήθελε να τονίσει ότι πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη τόσο το σήμερα όσο και το αύριο. Δεν πρέπει να θυσιάζουμε τα πάντα για ένα ιδανικό μέλλον, ιδιαίτερα όταν μπορούμε, με κατάλληλη (κρατική) παρέμβαση να επιταχύνουμε αναγκαίες διορθώσεις.
Η δημοκρατία δεν είναι αυτονόητα αποτελεσματική
Ο δυτικός κόσμος μοιάζει να κυριαρχείται ολοένα περισσότερο από επιφανειακούς πολιτικούς, καθοδηγούμενους από επικοινωνιολόγους. Από την ενέργεια και το περιβάλλον μέχρι την ισότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη ρύθμιση των αγορών, οι σύνθετες προκλήσεις συχνά καταλήγουν σε εύηχα συνθήματα
Αντίστοιχα, το γεγονός ότι η δημοκρατία θεωρείται μακροπρόθεσμα το καλύτερο πολίτευμα, δεν σημαίνει ότι εγγυάται πάντοτε καλύτερα αποτελέσματα από τη μοναρχία ή την ολιγαρχία και άρα επαναπαυόμαστε θεωρώντας πως όλα τα προβλήματα κάποτε θα λυθούν. Για να είμαι σαφής, δεν υποστηρίζω ούτε τη μοναρχία ούτε την ολιγαρχία. Γιατί, λοιπόν, θέτω αυτό το ερώτημα;
Πρόσφατα, σε συζήτηση με ακαδημαϊκούς, διατύπωσα, με κάποια δόση υπερβολής, την πρόβλεψη ότι σε μερικές δεκαετίες οι Ευρωπαίοι ίσως αναζητούμε στην Κίνα θέσεις (χωρίς καμία υποτίμηση για το επάγγελμα) οικιακών βοηθών. Αρκετοί ενοχλήθηκαν. Δυσκολεύονταν να δεχτούν ότι ένα μη δημοκρατικό καθεστώς θα μπορούσε να προσφέρει στους πολίτες του καλύτερες οικονομικές προοπτικές, ταχύτερη ανάπτυξη και αποτελεσματικότερη διακυβέρνηση από τις δικές μας δημοκρατίες.
Η Ιστορία, ωστόσο, μας υπενθυμίζει ότι η δημοκρατία δεν εξασφαλίζει από μόνη της την αποτελεσματική διακυβέρνηση. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία γνώρισε μεγάλη ακμή υπό τους Πέντε Καλούς Αυτοκράτορες, σε μια περίοδο που ακολούθησε την παρακμή της δημοκρατίας. Αυτό δεν αποδεικνύει την υπεροχή της απολυταρχίας. Αποδεικνύει, όμως, ότι οι θεσμοί κρίνονται και από τα αποτελέσματά τους.
Δεν τα γράφω αυτά για να στραφούμε σε αυταρχικά καθεστώτα, αλλά για να αντιληφθούμε ότι και η δημοκρατία έχει αδυναμίες. Αν δεν τις αντιμετωπίσουμε έγκαιρα και αποτελεσματικά, κινδυνεύουμε να οδηγηθούμε σε παρακμή και, τελικά, στην απαξίωσή της. Ήδη η Ευρώπη ακολουθεί αυτό τον δρόμο. Και αν κάποιος σκεφτεί ότι θα προτιμούσε έναν Μάρκο Αυρήλιο από τη σημερινή πολιτική πραγματικότητα, ας θυμηθεί ότι κανείς δεν εγγυάται πως ο επόμενος ηγέτης θα είναι ένας φιλόσοφος-βασιλιάς. Οι εξελίξεις μετά τις επαναστάσεις στη Γαλλία, τη Ρωσία και το Ιράν είναι επίσης διδακτικές.
Ο δυτικός κόσμος μοιάζει να κυριαρχείται ολοένα περισσότερο από επιφανειακούς πολιτικούς, καθοδηγούμενους από επικοινωνιολόγους. Από την ενέργεια και το περιβάλλον μέχρι την ισότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη ρύθμιση των αγορών, οι σύνθετες προκλήσεις συχνά καταλήγουν σε εύηχα συνθήματα. Αξιόλογοι επιστήμονες και ακαδημαϊκοί απογοητεύονται και αποσύρονται, ενώ η επιλογή προσώπων συχνά υπαγορεύεται από την επικοινωνιακή τους απήχηση και όχι από την επάρκειά τους. Αν δεν σας πείθω, πρόσφατη έρευνα του ΟΟΣΑ έδειξε ότι τόσο η βιομηχανική όσο και η κοινωνική πολιτική (δηλαδή επιδοτήσεις και κίνητρα) των δυτικών οικονομιών δεν έφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα. Προφανώς γιατί κατευθύνονται επικοινωνιακά και όχι επιστημονικά στοχευμένα.
Δεν έχω έτοιμη λύση. Όμως συχνά προβληματίζομαι, «Να προετοιμάσω τα παιδιά μου να εξετάσουν σοβαρά το ενδεχόμενο να εργαστούν εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης από σήμερα, αντί να αναγκαστούν αύριο να αναζητούν, ίσως και παράνομα, μια θέση εργασίας που δεν θα ανταποκρίνεται στις δυνατότητές τους;».
Αυτό που καταγράφουμε σήμερα είναι το πραγματικό καμπανάκι κινδύνου για τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες. Ελπίζω να μην καταλήξει, ή χειρότερα, παραμείνει η διαχείρισή του στα χέρια των επικοινωνιολόγων.
ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.
