Ελεγκτική Υπηρεσία: Κόστος €2 δισ. για το κράτος από τον Συνεργατισμό - «Καμπανάκι» για ΚΕΔΙΠΕΣ και Altamira

Στα €2 δισ. υπολογίζει η Ελεγκτική Υπηρεσία τη συνολική δημοσιονομική επιβάρυνση του κράτους από τη διάσωση του Συνεργατισμού για την περίοδο 2014-2030, σύμφωνα με την ειδική έκθεση για την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης της περιουσίας του πρώην Συνεργατισμού από την ΚΕΔΙΠΕΣ.

Το συνολικό κόστος προκύπτει από: (α) το ποσό της αρχικής ανακεφαλαιοποίησης €1,675 δισ. πλην €175 εκατ. που ανακτήθηκε, (β) €340 εκατ. που αφορά στο 10% του ποσού της κρατικής στήριξης ύψους €3,54 δισ. που αναμένεται ότι δεν θα αποπληρωθεί (εκτίμηση ΣΕΔΙΠΕΣ για 90% αποπληρωμή) και (γ) €200 εκατ. που αφορά στο κόστος χρηματοδότησης των €3,54 δισ., αφού η χρηματοδότηση του κράτους προς τη ΣΕΔΙΠΕΣ αποδίδει μόλις 1%.

«Το τελικό ποσό θα εξαρτηθεί κυρίως από το κατά πόσο θα επιτευχθεί ο στόχος ανάκτησης του 90%, έχοντας μάλιστα υπόψη ότι (α) τα δάνεια που δεν έτυχαν μέχρι σήμερα διαχείρισης ενδέχεται να είναι και τα πιο προβληματικά και (β) όσο μειώνεται το χαρτοφυλάκιο, θα περιορίζονται τα έσοδα από τόκους, και κατ΄επέκταση, η δυνατότητα εξόφλησης της κρατικής οφειλής», αναφέρεται στην έκθεση.

Αδυναμίες

Η έκθεση καταγράφει ότι, παρά την πρόοδο στην ανάκτηση κρατικής στήριξης, εντοπίστηκαν αδυναμίες στην εποπτεία της Altamira Cyprus, στις αποτιμήσεις περιουσιακών στοιχείων, αλλά και σε ζητήματα προσωπικού και μισθολογικού κόστους της ΚΕΔΙΠΕΣ.

«Από τον έλεγχο μας διαπιστώθηκαν ορισμένες αδυναμίες στην εποπτεία της Altamira Cyprus, στις αποτιμήσεις που διενεργήθηκαν στο πλαίσιο αποξένωσης των Συνεργατικών Εμπορικών Εταιρειών καθώς και στις προσλήψεις, στις προαγωγές και στην αποτελεσματικότητα των σχεδίων αποχώρησης προσωπικού», σημειώνεται.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει ότι μέχρι τον Μάρτιο του 2026 οι συνολικές ταμειακές εισροές της ΚΕΔΙΠΕΣ ανήλθαν στα €3 δισ., εκ των οποίων €1,68 δισ. ή το 56% κατέληξαν στο κράτος ως αποπληρωμή της κρατικής στήριξης. Οι υπόλοιπες εισροές κατανεμήθηκαν, κυρίως, για την αποπληρωμή υποχρεώσεων της πρώην ΣΚΤ, του Σχεδίου Εγγύησης Δανείων και την απόκτηση ακινήτων στο πλαίσιο του Σχεδίου «Ενοίκιο Έναντι Δόσης», συνολικού ύψους €358,5 εκατ. (11%) και την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών και δαπανών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων συνολικού ύψους €826,8 εκατ. (28%). Οι δαπάνες αυτές περιλαμβάνουν την αμοιβή της Altamira Cyprus (€259,2 εκατ.), δαπάνες προσωπικού και σχεδίων της ΚΕΔΙΠΕΣ για εθελούσια αποχώρηση προσωπικού (€162,5 εκατ.), δαπάνες προς την Κυπριακή Δημοκρατία υπό μορφή ΦΠΑ και δαπανών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων (€152,1 εκατ.) και άλλες δαπάνες (€253 εκατ.).

Σημειώνεται ότι οι δαπάνες για Σχέδια Εθελούσιας Αποχώρησης (ΣΕΑ) της ΚΕΔΙΠΕΣ περιλαμβάνουν κόστος ΣΕΑ ύψους €13,3 εκατ. και αποζημίωση προσωπικού της Altamira Cyprus για αποποίηση δικαιώματος επιστροφής στην ΚΕΔΙΠΕΣ ύψους €4,6 εκατ. 

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη διαδικασία αποξένωσης συμμετοχών της πρώην ΣΕΔΙΠΕΣ σε Συνεργατικές Εμπορικές Εταιρείες, με την Ελεγκτική Υπηρεσία να εκτιμά ότι η συναλλαγή ενδέχεται να επέφερε οικονομική απώλεια μεταξύ €9 εκατ. και €12 εκατ., λόγω αδυναμιών στις αποτιμήσεις και στη διαπραγμάτευση του τιμήματος.

Παράλληλα, στην έκθεση εκφράζονται επιφυλάξεις για την αρχική συμφωνία με την Altamira Cyprus, η οποία χαρακτηρίζεται ως ετεροβαρής για τα συμφέροντα της πρώην ΣΚΤ.

Όσον αφορά το προσωπικό, η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι, παρά τη μείωση του αριθμού εργαζομένων κατά 11% την περίοδο 2019-2024, το κόστος μισθοδοσίας αυξήθηκε κατά 36%, ενώ δαπανήθηκαν €13,3 εκατ. σε σχέδια εθελούσιας αποχώρησης, χωρίς να επιτευχθούν πλήρως οι στόχοι μείωσης προσωπικού.

Καταληκτικά, η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται στενότερη παρακολούθηση της πορείας του επιχειρηματικού σχεδίου της ΚΕΔΙΠΕΣ, επανεξέταση λειτουργικών και μισθολογικών δαπανών και αξιολόγηση των επιλογών για τη διαχείριση του εναπομείναντος χαρτοφυλακίου μετά το 2030, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η ανάκτηση της κρατικής στήριξης.

Η απάντηση της ΚΕΔΙΠΕΣ

Στα παραρτήματα της έκθεσης με τις απαντήσεις , ο πρόεδρος Λάμπρος Παπαδόπουλος, αναφέρει ότι από την αξιολόγηση των παρατηρήσεων που περιλαμβάνονται στην Ειδική Έκθεση της ΕΥ, διαπιστώνεται ότι σημαντικός αριθμός θεμάτων βασίζεται σε πληροφορίες και ευρήματα που είχαν ήδη καταγραφεί σε εσωτερικές υπηρεσιακές εκθέσεις, εκθέσεις της Μονάδας Εσωτερικής Επιθεώρησης της ΚΕΔΙΠΕΣ και εκθέσεις των εξωτερικών συμβούλων, των επιτροπών αρχών και άλλων φορέων ελέγχου.

Ως εκ τούτου, υποδεικνύει, διάφορα σχετικά ζητήματα/θέματα, ήταν ήδη γνωστά στη Διεύθυνση και στη Διοίκηση της Εταιρίας και λήφθηκαν υπόψη κατά τη διαμόρφωση των επιχειρηματικών αποφάσεων και τον σχεδιασμό υλοποίησης ενεργειών.

Τα ευρήματα του ελέγχου που καταγράφονται στην Ειδική Έκθεση, δεν περιλαμβάνουν ζητήματα που να υποδηλώνουν επιλήψιμες ή μη αποδεκτές πρακτικές εκ μέρους της ΚΕΔΙΠΕΣ, τονίζει και οι συστάσεις που σημειώνονται έχουν κατά κύριο λόγο συμβουλευτικό και βελτιωτικό χαρακτήρα και αφορούν περιπτώσεις διαδικασιών και πρακτικών.

«Ορισμένα θέματα που περιλαμβάνονται στην Ειδική Έκθεση, σχετίζονται με αποφάσεις, συμβάσεις ή επιχειρηματικά δεδομένα που είχαν διαμορφωθεί κατά την περίοδο λειτουργίας της πρώην Συνεργατικής Κυπριακής Τράπεζας (ΣΚΤ) και τα οποία σε μεταγενέστερο στάδιο μετά τη διάλυση της ΣΚΤ, συνέχισαν να επηρεάζουν τη περιβάλλον λειτουργίας της ΚΕΔΙΠΕΣ κατά τα πρώτα έτη δραστηριοποίησης της, μέχρι την πλήρη ανάπτυξη των υποδομών της (π.χ. συμφωνίες με Atamira .)», προσθέτει.

Παράλληλα, τονίζεται, παρά το γεγονός ότι η ΚΕΔΙΠΕΣ δεν αποτελεί πλέον τραπεζικό ίδρυμα, εξακολουθεί να διέπεται από συλλογικές συμβάσεις οι οποίες περιορίζουν την ευελιξία σε θέματα διαχείρισης προσωπικού. Ειδικότερα όσον αφορά τα ζητήματα προσωπικού, σημειώνεται ότι αρκετές από τις εισηγήσεις της ΕΥ, αποτελούσαν διαχρονικά θέσεις και των ΔΣ της ΚΕΔΙΠΕΣ, το οποίο επανειλημμένα έχει επισημάνει, στο πλαίσιο των συζητήσεων του με τις Συντεχνίες, να προωθηθεί σχετικές αλλαγές οι οποίες ωστόσο δεν έγιναν αποδεκτές από αυτές.

Επισημαίνεται επίσης ότι, ορισμένα στοιχεία που εξετάζονται στην ειδική έκθεση δεν αφορούν περιουσιακά στοιχεία ή δραστηριότητες που ανήκαν στην ΚΕΔΙΠΕΣ, όπως στην περίπτωση των συμμετοχών στις Συνεργατικές Εμπορικές Εταιρείες, οι οποίες δεν αποτελούσαν περιουσιακό στοιχείο της ΚΕΔΙΠΕΣ. Συνεπώς, υπογραμμίζει, η αξιολόγηση των σχετικών ευρημάτων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το ειδικό ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτά προέκυψαν, καθώς και τις ενέργειες που είχαν ήδη υλοποιηθεί ή δρομολογηθεί για την αντιμετώπιση και διαχείριση τους.

Επιπρόσθετα, επισημαίνεται ότι ο έλεγχος της ΕΥ κάλυψε αρχική περίοδο που έληγε στις 31 Δεκεμβρίου 2023. Έκτοτε έχει παρέλθει σημαντικό χρονικό διάστημα, κατά το οποίο η ΚΕΔΙΠΕΣ προχώρησε στην υλοποίηση σειράς ενεργειών και βελτιωτικών παρεμβάσεων. Ως εκ τούτου, σημειώνεται, σημαντικός αριθμός των ευρημάτων που καταγράφηκαν στην Ειδική Έκθεση έχει ήδη αντιμετωπιστεί ή έχει αντιμετωπιστεί επαρκώς, ενώ για άλλα έχουν δρομολογηθεί ή ολοκληρωθεί οι αναγκαίες διορθωτικές ενέργειες στο πλαίσιο της συνεχούς ενίσχυσης των διαδικασιών, των ελέγχων και της εταιρικής διακυβέρνησης της εταιρείας.

«Χάρη στη συνετή και υπεύθυνη διοίκηση που ασκήθηκε διαχρονικά, η ΚΕΔΙΠΕΣ έχει επιστρέψει στο κράτος, ποσό που ξεπερνά τα €2 δισ., ενώ έχει επιπλέον εξοφλήσει υποχρεώσεις €355 εκατ. της πρώην ΣΚΤ», τονίζεται. Η μέχρι σήμερα αποπληρωμή κρατικής βοήθειας έχει υπερκαλύψει την αναμενόμενη ανάκτηση που σύμφωνα με την Ειδική Έκθεση αναμένετο το 2018, έτος που ιδρύθηκε η ΚΕΔΙΠΕΣ ώστε να διαχειριστεί αποτελεσματικά την περιουσία του πρώην Συνεργατισμού.

Ως εκ τούτου, δεν αναμένεται περαιτέρω οποιονδήποτε επιβάρυνση αλλά θα υπάρξει σημαντικό δημοσιονομικό όφελος, σε μελλοντικό στάδιο. Η πορεία αυτή καταδεικνύει ότι η ΚΕΔΙΠΕΣ λειτουργεί με γνώμονα την προστασία του δημόσιου συμφέροντος, τη διαφάνεια και τη χρηστή διοίκηση και ότι η διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων της πρώην Συνεργατικής είναι αποτελεσματική.

Σε σχέση με εκτίμηση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας ότι η συνολική δημοσιονομική επιβάρυνση λόγω της πώλησης προς το Συνεργατισμό του 2014 έως το 2030 ενδέχεται να ανέρχεται σε €2.3 δισ., τονίζεται ότι, το ποσό αυτό αφορά ουσιαστικά την αρχική στήριξη του κράτους για ανακεφαλαποίηση του Συνεργατισμού. Το ποσό δεν λαμβάνει υπόψη τη διαχείριση και τα αποτελέσματα μετά το 2030, την εξόφληση από την ΚΕΔΙΠΕΣ άλλων υποχρεώσεων της πρώην ΣΚΤ και δεν σχετίζεται άμεσα με την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων του πρώην Συνεργατισμού από την ΚΕΔΙΠΕΣ.

Καταληκτικά, αναφέρεται ότι η ΚΕΔΙΠΕΣ θα συνεχίσει να συνεργάζεται πλήρως και εποικοδομητικά με την ΕΥ, συμβάλλοντας με υπευθυνότητα στην περαιτέρω ενίσχυση του πλαισίου εταιρικής διακυβέρνησης και στη διαρκή υιοθέτηση βέλτιστων πρακτικών σε όλους τους τομείς λετουργίας της.

Τις αναφορές του κ. Παπαδόπουλου, καταγράφει και δελτίο της ΚΕΔΙΠΕΣ.

Ανακοίνωση επιτροπείας ΣΕΔΙΠΕΣ

Σε ανακοίνωσή της η Επιτροπεία της ΣΕΔΙΠΕΣ αναφέρει ότι η έκθεση καταγράφει παρατηρήσεις και διαπιστώσεις αναφορικά με τη διαδικασία αποξένωσης των συμμετοχών στις Συνεργατικές Εμπορικές Εταιρείες (ΣΕΕ), οι οποίες τυγχάνουν της δέουσας προσοχής και αξιολόγησης από την Επιτροπεία της ΣΕΔΙΠΕΣ.

Όπως αναφέρει, η διαδικασία αποξένωσης των συμμετοχών στις ΣΕΕ πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των δεσμεύσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ολοκληρώθηκε έπειτα από μακρά και σύνθετη διαδικασία διαβουλεύσεων μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.

Κατά τη λήψη των σχετικών αποφάσεων, προστίθεται, συνεκτιμήθηκαν οι ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούσαν, οι νομικοί και λειτουργικοί περιορισμοί του συνεργατικού τομέα, οι οικονομικές δυνατότητες των εμπλεκόμενων μερών, καθώς και η ανάγκη ολοκλήρωσης των σχετικών υποχρεώσεων της Δημοκρατίας.

Βασική επιδίωξη, τονίζεται, υπήρξε η επίτευξη ενός αποτελέσματος το οποίο να είναι οικονομικά αποδεκτό, πρακτικά υλοποιήσιμο και συμβατό με την ανάγκη διασφάλισης της βιωσιμότητας των Συνεργατικών Εμπορικών Εταιρειών.

Η αξιολόγηση των διαθέσιμων επιλογών δεν περιορίστηκε σε θεωρητικές αποτιμήσεις, αλλά έλαβε υπόψη τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς και τη δυνατότητα αποτελεσματικής υλοποίησης των συμφωνιών, υπογραμμίζεται.

Η συνολική διαδικασία αποξένωσης ολοκληρώθηκε το 2022 και συνέβαλε στην εκπλήρωση των σχετικών δεσμεύσεων της Δημοκρατίας, αποφέροντας σημαντικά οικονομικά οφέλη περίπου €52,9 εκατ. σε μετρητά και ακίνητα, καθώς και πρόσθετες ωφέλειες από μερίσματα και υπεραξίες και επιτρέποντας παράλληλα την πλήρη απόκτηση του μετοχικού ελέγχου της ΣΕΔΙΠΕΣ από το κράτος, αναφέρεται ακόμη.

Όπως υποστηρίζεται, η εξέλιξη αυτή ενίσχυσε τη δυνατότητα αποτελεσματικότερης διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων που προέρχονται από την πρώην Συνεργατική Κυπριακή Τράπεζα προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος και των φορολογουμένων.

Σε σχέση με τις αναφορές της Έκθεσης ως προς το δυνητικό οικονομικό όφελος που θα μπορούσε να είχε επιτευχθεί, η Επιτροπεία θεωρεί ότι η αξιολόγηση των σχετικών αποφάσεων πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τις εκτιμώμενες αξίες των συμμετοχών, αλλά και τις πραγματικές δυνατότητες υλοποίησης των συναλλαγών, τους περιορισμούς που ίσχυαν κατά τον χρόνο λήψης των αποφάσεων και τις συνθήκες που επικρατούσαν κατά τη διαπραγμάτευση των συμφωνιών.

Η Επιτροπεία της ΣΕΔΙΠΕΣ παραμένει προσηλωμένη στην προστασία του δημοσίου συμφέροντος και στην πλήρη συμμόρφωση με τις αρχές της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της χρηστής διοίκησης, εξετάζοντας με προσοχή τις διαπιστώσεις και εισηγήσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας στο πλαίσιο της συνεχούς βελτίωσης των διαδικασιών και πρακτικών της.