Κωνσταντίνος Βραχίμης, Eurobank στον «Π»: Η έλλειψη προσωπικού απειλεί την ανάπτυξη

Τη δυσκολία εξεύρεσης προσωπικού αναδεικνύει ως έναν από τους σημαντικότερους εγχώριους κινδύνους για τη μελλοντική αναπτυξιακή πορεία της κυπριακής οικονομίας, ο διευθυντής της Μονάδας Οικονομικών Ερευνών της Eurobank, Κωνσταντίνος Βραχίμης. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι οι αυξανόμενες ελλείψεις εργαζομένων σε πολλούς κλάδους ενδέχεται να περιορίσουν τη δυναμική της ανάπτυξης.

Σε συνέντευξή του στον «Π», ο κ. Βραχίμης  ανέφερε ότι η κυπριακή οικονομία τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει δυνατούς ρυθμούς ανάπτυξης, πολλαπλάσιους από αυτούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με το ρυθμό μεγέθυνσης το εξάμηνο του 2026 να ανέρχεται στο 3,2%, σε μια περίοδο αναταράξεων στη Μέση Ανατολή.

«Παρόλους τους αρνητικούς παράγοντες που υπήρχαν στη γειτονιά μας, η οικονομία μας κατάφερε να διατηρήσει τη δυναμική της και να υπερτερεί σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ», τόνισε.

Σύμφωνα με τον κ. Βραχίμη, η ανθεκτικότητα της οικονομίας οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη διεύρυνση της παραγωγικής της βάσης. Όπως σημείωσε, η οικονομία δεν εξαρτάται πλέον μόνο από τον τουρισμό και τις υπηρεσίες, καθώς σημαντική συνεισφορά έχουν τομείς όπως η τεχνολογία και η πληροφορική, η ναυτιλία, η υγεία, η εκπαίδευση και οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.

«Μέχρι πριν μερικά χρόνια, η ατμομηχανή της κυπριακής οικονομίας ήταν ο τουρισμός και οι υπηρεσίες. Αυτή τη στιγμή, ο κυριότερος τομέας που συνεισφέρει επί του ΑΕΠ είναι ο τομέας της πληροφορικής και της τεχνολογίας», σημειώνει, προσθέτοντας ότι υπάρχουν επίσης πολλοί άλλοι τομείς που χρόνο με το χρόνο η συνεισφορά τους στην οικονομία αυξάνεται, όπως η ναυτιλία, οι μεταφορές, η υγεία, η παιδεία, αλλά και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.

«Άρα έχουμε μια οικονομία που διευρύνεται, παίρνει κέρδη από διαφορετικούς τομείς και αν ένας τομέας κάποια στιγμή επηρεάζεται αρνητικά από κάποιες εξελίξεις, είτε σε τοπικό είτε σε διεθνές επίπεδο, η παραγωγή των άλλων τομέων καταφέρνει να αναπληρώσει τυχόν ζημιές που μπορεί να υπάρχουν», εξηγεί.

Κίνδυνοι

Όσον αφορά τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η κυπριακή οικονομία, επεσήμανε ότι προέρχονται τόσο από τις εξελίξεις διεθνώς όσο και από το εγχώριο μέτωπο.

Μεταξύ των εξωγενών παραγόντων κατέγραψε τη γεωπολιτική αβεβαιότητα, το αυξημένο ενεργειακό κόστος και τις επιπτώσεις στις μεταφορές και το διεθνές εμπόριο. Η αβεβαιότητα, σημείωσε, επηρεάζει τις αποφάσεις τόσο των επιχειρήσεων, όσο και των νοικοκυριών, αναβάλλοντας τυχόν επενδύσεις ή αυξάνοντας το κόστος που αντιμετωπίζουν.

Σε εγχώριο επίπεδο, τόνισε, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η δυσκολία εξεύρεσης προσωπικού. «Τα τελευταία χρόνια έχουμε μείωση της ανεργίας, που είναι κάτι θετικό. Όμως, ταυτόχρονα, έχουμε πολλές κενές θέσεις εργασίας και έλλειψη προσωπικού», σημείωσε.

Όπως εξήγησε, οι ελλείψεις προσωπικού δεν περιορίζονται πλέον στους παραδοσιακούς κλάδους, όπως οι κατασκευές και ο τουρισμός, αλλά εμφανίζονται ελλείψεις και σε άλλους τομείς, όπως στο εμπόριο και στις εξειδικευμένες θέσεις τεχνολογίας.

«Αυτές οι ελλείψεις και η αδυναμία να βρεις κατάλληλο προσωπικό μπορεί να σου δημιουργήσει μακροπρόθεσμα προβλήματα στο να προχωρήσεις με τη σωστή ανάπτυξη», τόνισε.

Όπως σημείωσε, το φαινόμενο της έλλειψης προσωπικού συνδέεται με διάφορους παράγοντες. Από τη μία, ανέφερε, οι επιχειρήσεις μεγαλώνουν, εργοδοτούν νέο προσωπικό γιατί υπάρχει ζήτηση από τα προϊόντα τους και τις υπηρεσίες εσωτερικά και από την άλλη υπάρχουν και κάποια δομικά προβλήματα, που επηρεάζουν την παροχή προσωπικού σε συγκεκριμένους τομείς.

«Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε τη μείωση των μαθητών που βγαίνουν από τα σχολεία σε τεχνικά επαγγέλματα. Αυτό επηρεάζει την εργοδότηση σε τομείς όπως οι κατασκευές και άλλες υπηρεσίες, όπου οι ανάγκες είναι πλέον αυξημένες», τόνισε.

Ο κ. Βραχίμης υποστήριξε ότι υπάρχουν λύσεις μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, τονίζοντας ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος περνά μέσα από την αύξηση της παραγωγικότητας, την αναβάθμιση δεξιοτήτων, την επένδυση στην τεχνολογία και την καλύτερη εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού.

Στεγαστικό

Αναφερόμενος στο στεγαστικό, σημείωσε ότι η δυσκολία πρόσβασης στην κατοικία δεν είναι μόνο πρόβλημα του κατασκευαστικού τομέα, αλλά ένα ευρύτερο κοινωνικό και οικονομικό ζήτημα.

Όπως ανέφερε ο κ. Βραχίμης, ένα νέο ζευγάρι που θέλει να ανεξαρτητοποιηθεί και να δημιουργήσει οικογένεια βρίσκεται αντιμέτωπο με αυξημένο κόστος στέγασης, ενώ οι ενοικιαστές αναγκάζονται να διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για ενοίκιο, περιορίζοντας τα χρήματα που απομένουν για κατανάλωση ή αποταμίευση.

Η αύξηση των τιμών, σημείωσε, οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων, όπως η έλευση ξένων εταιρειών και εργαζομένων που ενισχύει τη ζήτηση για κατοικίες, η καθυστέρηση στην προσφορά νέων οικιστικών μονάδων, η αύξηση του κόστους κατασκευής λόγω διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα και της ανόδου των τιμών των υλικών, καθώς και η συνεχής αύξηση του πληθυσμού.

Εκτίμησε, πάντως, ότι υπάρχουν ενδείξεις σταδιακής ομαλοποίησης, καθώς οι αυξημένες εκδόσεις νέων οικοδομικών αδειών αναμένεται να ενισχύσουν την προσφορά κατοικιών τα επόμενα χρόνια.

Σχετικά με τις ξένες επιχειρήσεις, υποστήριξε ότι τα μακροπρόθεσμα οφέλη υπερβαίνουν τις πιέσεις που προκαλούν στο στεγαστικό, καθώς δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας, μεταφέρουν τεχνογνωσία και ενισχύουν την επιχειρηματική δραστηριότητα στην Κύπρο.

Καίει η ακρίβεια

Ερωτηθείς για το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο μέσος Κύπριος σήμερα, ανέδειξε την ακρίβεια και την πίεση που ασκούν οι αυξήσεις σε βασικές δαπάνες όπως η στέγαση, η ενέργεια και οι μεταφορές.

Όπως είπε, η διαχείριση των εξόδων παραμένει η βασική άμυνα των νοικοκυριών μέχρι να αποκλιμακωθούν οι πληθωριστικές πιέσεις ή να αυξηθούν τα εισοδήματα.

Καθοριστικός ο ρόλος τραπεζών

Τέλος, αναφερόμενος στον ρόλο των τραπεζών, τόνισε ότι είναι καθοριστικός για τη διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής, καθώς μέσω της χρηματοδότησης νοικοκυριών και επιχειρήσεων στηρίζονται επενδύσεις, έργα υποδομής, η πράσινη μετάβαση και η τεχνολογική αναβάθμιση της οικονομίας.

Ο παραδοσιακός ρόλος της τράπεζας, αναφέρει, είναι να διαχειρίζειται τις καταθέσεις του κόσμου και να χρηματοδοτεί έργα. Έργα, τόσο στον τομέα των νοικοκυριών, δηλαδή απόκτηση οικίας, αγοράς αυτοκινήτου, στήριξη καταναλωτικών αναγκών, αλλά και χρηματοδότηση επιχειρήσεων για βελτίωση των υποδομών τους, επενδύσεις σε τεχνολογία, ούτε ώστε να γίνουν πιο παραγωγικές και πιο κερδοφόρες. 

«Η βασική δουλειά των τραπεζών αυτή είναι», ανέφερε. Υπάρχουν, πρόσθεσε, παράλληλες υπηρεσίες, όπως υποβοήθηση των πληρωμών, η ασφάλιση, οι επενδυτικές δραστηριότητες και η αποταμίευση για αύξηση του πλούτου του κόσμου, αλλά και η προστασία από τυχόν κινδύνους.

«Ο ρόλος των τραπεζών, ειδικά σε τέτοιες περιόδους, είναι ακόμα πιο σημαντικός, γιατί βλέπουμε συνεχώς τις επιχειρήσεις να θέλουν να αναπτυχθούν», τόνισε. «Άρα η τράπεζα πρέπει να βοηθήσει ούτως ώστε να είναι σωστή η αξιολόγηση των έργων, να κατευθύνει και να προωθεί έργα όπως εξοικονόμηση κόστους μέσω της πράσινης μετάβασης, επένδυση σε νέα τεχνολογία και εξοπλισμό, αλλά και να βοηθήσει τον κόσμο, στο κομμάτι των ιδιωτών, να αποκτήσει οικία ή ό,τι άλλο χρειάζεται», σημείωσε. 

Παράλληλα, επεσήμανε, υπάρχει και η υποβοήθηση που δίνουν οι τράπεζες σε θέματα όπως η διοχέτευση στην αγορά ευρωπαϊκών κονδυλίων, η υποστήριξη πρωτοβουλιών είτε από την κυβέρνηση είτε από άλλους τομείς, για χρηματοδότηση συγκεκριμένων τομέων που αναπτύσσονται ή υπάρχουν κενά.  

Η συνέντευξη του κ. Βραχίμη έγινε στο πλαίσιο του podcast «Ματιά στην Οικονομία». Ακούστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο politis.com.cy