Το δικαίωμα άμεσης παρέμβασης του Εφόρου Φορολογίας σε υποθέσεις διαφθοράς που τελούν υπό διερεύνηση από την Αρχή κατά της Διαφθοράς, προβλέπει η νέα νομοθεσία που τέθηκε πρόσφατα σε ισχύ. Μάλιστα, δεν απαιτείται η ολοκλήρωση της έρευνας ούτε η προηγούμενη ενημέρωση και συγκατάθεση του Γενικού Εισαγγελέα. Η νομοθεσία υπογράφηκε από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη και δημοσιεύθηκε προ ημερών στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας.
Δύο είναι τα βασικά πλεονεκτήματα της νέας νομοθεσίας, η οποία προέκυψε από την ψήφιση των δύο προτάσεων νόμου της Ειρήνης Χαραλαμπίδου.
Πρώτον, ο Έφορος Φορολογίας θα ενημερώνεται απευθείας από την Αρχή κατά της Διαφθοράς όταν κατά τη διερεύνηση υποθέσεων εντοπίζονται ενδεχόμενα αδικήματα φοροδιαφυγής ώστε να προχωρεί σε φορολογικό έλεγχο των εμπλεκόμενων αξιωματούχων και δημόσιων λειτουργών.
Δεύτερον, η ρύθμιση λειτουργεί ως πρόσθετη ασφαλιστική δικλείδα κατά της συγκάλυψης υποθέσεων φοροδιαφυγής, καθώς η ενημέρωση προς το Τμήμα Φορολογίας θα γίνεται πλέον απευθείας από την Αρχή κατά της Διαφθοράς.
Πριν από την εφαρμογή της νέας νομοθεσίας, τα πορίσματα της Αρχής κατά της Διαφθοράς διαβιβάζονταν αποκλειστικά στον Γενικό Εισαγγελέα, από τον οποίο εξαρτάται η απόφαση για τη διεξαγωγή οποιασδήποτε έρευνας είτε ποινικής είτε πειθαρχικής. Εάν ο Γενικός Εισαγγελέας αποφασίσει να μην προχωρήσει σε έρευνα, οι εμπλεκόμενοι δεν υπόκεινται σε έλεγχο ούτε για φορολογικά αδικήματα ούτε γενικότερα για οποιοδήποτε άλλο ποινικό αδίκημα. Με βάση το ισχύον καθεστώς, ο Γενικός Εισαγγελέας και ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας δεν λογοδοτούν για τις αποφάσεις τους.
Με τη νέα νομοθεσία, τα ενδεχόμενα φορολογικά αδικήματα σε βάρος αξιωματούχων και δημόσιων λειτουργών θα διερευνώνται χωρίς να απαιτείται η συγκατάθεση του Γενικού Εισαγγελέα.
Tι αλλάζει
Οι βασικές πρόνοιες της νέας νομοθεσίας προβλέπουν τα εξής:
- Σε περίπτωση που η Αρχή κατά της Διαφθοράς διαπιστώνει εμπλοκή αξιωματούχου ή δημόσιου λειτουργού σε ενδεχόμενη διάπραξη αδικήματος διαφθοράς, συντάσσει σχετική έκθεση και την υποβάλλει στον Έφορο Φορολογίας μαζί με τις αναγκαίες πληροφορίες ή/και στοιχεία που βρίσκονται στην κατοχή της, στον βαθμό που απαιτούνται για την άσκηση των κατά νόμον εξουσιών και αρμοδιοτήτων του. Νοείται ότι η εν λόγω ενημέρωση μέσω της διαβίβασης πληροφοριών δεν συνιστά παραβίαση της υποχρέωσης εχεμύθειας και εμπιστευτικότητας των μελών της Αρχής, από την οποία δεσμεύονται δυνάμει του νόμου.
- Σε περίπτωση που η Αρχή κατά της Διαφθοράς υποβάλει στον Έφορο Φορολογίας έκθεσή της στην οποία καταγράφονται ευρήματα που δύνανται να καταδεικνύουν εμπλοκή αξιωματούχου ή δημόσιου λειτουργού σε ενδεχόμενη διάπραξη αδικημάτων διαφθοράς, ο Έφορος δύναται, στο πλαίσιο των εξουσιών και αρμοδιοτήτων του, να διενεργεί φορολογικό έλεγχο του εν λόγω προσώπου για την επαλήθευση των δηλωθέντων εισοδημάτων και τη διερεύνηση της περιουσιακής του κατάστασης. Ο έλεγχος αυτός περιορίζεται στα φορολογικά έτη που κατά την κρίση του Εφόρου συνδέονται αιτιωδώς με τα ευρήματα της έκθεσης της Αρχής κατά της Διαφθοράς. Διενεργείται αποκλειστικά για σκοπούς εφαρμογής της φορολογικής νομοθεσίας και δεν επηρεάζει, ούτε περιορίζει τις αρμοδιότητες του Γενικού Εισαγγελέα. Ο Έφορος καταγράφει τα αποτελέσματα του ελέγχου σε ειδική έκθεση, την οποία διαβιβάζει στον Γενικό Εισαγγελέα και στην Αρχή κατά της Διαφθοράς.
Φοροφυγάδες αξιωματούχοι
Τα παραδείγματα του πρόσφατου παρελθόντος καταδεικνύουν, και με το παραπάνω, την αναγκαιότητα ψήφισης των δύο προτάσεων νόμου της Ειρήνης Χαραλαμπίδου.
Ενδεικτικά, υπενθυμίζεται ότι ο πρώην υπουργός Οικονομικών, Κωνσταντίνος Πετρίδης, με επιστολή του προς τη Βουλή, ημερομηνίας 8/9/2021, επιβεβαίωσε πως νυν και πρώην βουλευτές, υπουργοί και άλλοι υψηλόβαθμοι κρατικοί και αιρετοί αξιωματούχοι δεν υπέβαλλαν φορολογικές δηλώσεις για μία δεκαετία, και συγκεκριμένα για την περίοδο 2009–2019.
Την ενημέρωση της Βουλής ως προς το κατά πόσον κρατικοί και αιρετοί αξιωματούχοι εμπλέκονται σε φαινόμενα φοροδιαφυγής ζήτησε, μέσω της κοινοβουλευτικής οδού, η Ειρήνη Χαραλαμπίδου από τον υπουργό Οικονομικών, Κωνσταντίνο Πετρίδη. Αφορμή αποτέλεσαν οι καταγγελίες της υπουργού Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, Έμιλυς Γιολίτη, στην επιστολή παραίτησής της προς τον Πρόεδρο Αναστασιάδη.
Ειδικότερα, στην επιστολή της προς τον υπουργό Οικονομικών, ημερομηνίας 24/7/2021, η κ. Χαραλαμπίδου επεσήμανε, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Στην επιστολή παραίτησής της προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, η κ. Γιολίτη άφησε σαφή υπονοούμενα για ελλιπείς φορολογικές δηλώσεις αξιωματούχων του κράτους, συμπεριλαμβανομένων προσώπων που κατέχουν ανώτατα θεσμικά αξιώματα. Παρακαλούμε όπως ο υπουργός Οικονομικών μας ενημερώσει κατά πόσον το Τμήμα Φορολογίας διεξάγει οποιονδήποτε έλεγχο στη βάση των σοβαρών καταγγελιών της πρώην υπουργού Δικαιοσύνης».
Η επιβεβαίωση Έμιλυς Γιολίτη
Η απαντητική επιστολή του Κωνσταντίνου Πετρίδη στάλθηκε στη Βουλή στις 8/9/2021, επιβεβαιώνοντας τις καταγγελίες της Έμιλυς Γιολίτη. Ειδικότερα, ο υπουργός ενημέρωσε τη Βουλή για τα ακόλουθα:
1 Το Υπουργείο Οικονομικών και το αρμόδιο Τμήμα Φορολογίας έχουν αναγνωρίσει την ανάγκη αποτελεσματικής διαχείρισης της φορολογικής συμμόρφωσης των πολιτικά εκτεθειμένων προσώπων (ΠΕΠ). Ελλείψει δημοσιευμένου μητρώου, έχει καταρτιστεί σχετικός κατάλογος, ο οποίος περιλαμβάνει περίπου 100 πρόσωπα, μεταξύ των οποίων εν ενεργεία μέλη της Βουλής, μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου, καθώς και άλλους κρατικούς αξιωματούχους. Η πρόσβαση στον εν λόγω κατάλογο είναι ελεγχόμενη, για σκοπούς διασφάλισης της εμπιστευτικότητας και τήρησης των αναγκαίων προϋποθέσεων. Συγκεκριμένα, πρόσβαση έχει περιορισμένος αριθμός εξουσιοδοτημένων λειτουργών, ενώ η παρακολούθηση της φορολογικής συμμόρφωσης των πιο πάνω προσώπων, καθώς και η διενέργεια φορολογικών ελέγχων, ανατίθενται κατά καιρούς σε αρμόδιους λειτουργούς του Τμήματος Φορολογίας.
2 Με βάση τα στοιχεία του μηχανογραφικού συστήματος του Τμήματος Φορολογίας, κατά μέσο όρο το 82,3% των ΠΕΠ υπέβαλε εμπρόθεσμα τη δήλωση εισοδήματος για την περίοδο 2009–2019, ενώ το 8,7% την υπέβαλε εκπρόθεσμα. Ποσοστό περίπου 9% δεν υπέβαλε δήλωση εισοδήματος κατά την ίδια περίοδο, είτε λόγω μη υποχρέωσης υποβολής, είτε λόγω μη συμμόρφωσης.
3 Όσον αφορά πληροφορίες που λαμβάνονται κατά καιρούς, είτε μέσω επώνυμων ή ανώνυμων καταγγελιών είτε μέσω δημοσιευμάτων, το Τμήμα Φορολογίας τις αξιολογεί και επιλαμβάνεται των υποθέσεων ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου.
