Αρχής γενομένης από την προσεχή Τετάρτη, το Υπουργικό Συμβούλιο προχωρεί στους διορισμούς των διοικητικών συμβουλίων 12 ημικρατικών οργανισμών των οποίων η 30μηνη θητεία λήγει την περίοδο μεταξύ 3 Ιουλίου με 4 Αυγούστου.
Στην επόμενη συνεδρία του Σώματος - 1η Ιουλίου - αναμένεται ότι θα ληφθεί απόφαση για το νέο διοικητικό συμβούλιο της ΔΕΦΑ, αφού δυο μέρες μετά λήγει η θητεία του. Μέσα Ιουλίου, εν πάσει περιπτώσει πριν τις 21 Ιουλίου, θα ανακοινωθούν οι διορισμοί για όλους τους υπόλοιπους ημικρατικούς οργανισμούς: ΘΟΚ, Αρχή Αδειών, Πολεοδομικό Συμβούλιο, ΡΙΚ, ΑΗΚ, Ίδρυμα Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου, ΑΤΗΚ, ΚΟΑ, Αρχή Λιμένων, Κυπριακό Οργανισμό Ανάπτυξης Γης και Συμβούλιο Εργοληπτών Οικοδομικών και Τεχνικών Έργων. Δεδομένου ότι τα συμβούλια αριθμούν μεταξύ εννέα και 11 μέλη, συνολικά θα πληρωθούν 94 θέσεις για τους πιο πάνω οργανισμούς.
1.200 αιτήσεις
Σε δηλώσεις του στον «Π» ο πρόεδρος του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου, πρώην δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Γεώργιος Αρέστη, ανέφερε πως από την πρόσκληση ενδιαφέροντος λήφθηκαν – ηλεκτρονικά, μέσω ειδικής πλατφόρμας- γύρω στις 1200 αιτήσεις. Ελαφρώς περισσότερες σε σχέση με την πρώτη εφαρμογή της διαδικασίας το 2023. Να υπενθυμίσουμε ότι η σύσταση του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου ήταν μία πολιτική που εφάρμοσε η Κυβέρνηση Χριστοδουλίδη, επικαλούμενη την ενίσχυση της συμμετοχικής δημοκρατίας, της διαφάνειας και της αξιοκρατίας, αλλά και της αναβάθμισης της λειτουργίας των ημικρατικών.
3 εισηγήσεις για κάθε θέση
Οι εισηγήσεις του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου, αφού αξιολόγησε τα 1200 περίπου βιογραφικά, έχουν σταλεί τις τελευταίες μερικές μέρες στους αρμόδιους υπουργούς, πολιτικούς προϊσταμένους των πιο πάνω ημικρατικών οργανισμών. Αφού γίνει μια πρώτη διαλογή από τους υπουργούς, οι λίστες θα κοινοποιηθούν στη Βουλή για ενημέρωση.
Ακολούθως θα παραπεμφθούν στο Υπουργικό Συμβούλιο για λήψη τελικής απόφασης. Σύμφωνα με τον κ. Αρέστη για κάθε θέση προέδρου και μέλους διοικητικού συμβουλίου το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο υπέβαλε τρεις εισηγήσεις. Εν ολίγοις, τα ονόματα 300 περίπου δελφίνων, οι οποίοι κατά την άποψη του Γνωμοδοτικού μπορούν να ανταποκριθούν για τη θέση που προτείνονται. Οι υπόλοιποι 900 έμειναν εκτός.
«Παραθυράκι»
Μπορεί βεβαίως με τη νέα διαδικασία να έχουν απαλειφθεί οι λίστες ονομάτων που έδιναν τα κόμματα, ωστόσο υπάρχει πάντοτε το «παραθυράκι» για επιλογή ανθρώπων της εμπιστοσύνης της Κυβέρνησης και του Προέδρου. Άλλωστε το Γνωμοδοτικό είναι εισηγήσεις που κάνει. Συγκεκριμένα, αν ένας υπουργός ή ο ΠτΔ θεωρήσουν ότι καμία από τις τρεις εισηγήσεις του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου δεν κάνει για μία συγκεκριμένη θέση, μπορούν να τοποθετήσουν άτομα που κρίνουν οι ίδιοι ότι μπορούν να ανταποκριθούν.
Έκλεισαν 60 μήνες
Στο μεταξύ, τον Ιανουάριο του 2024, όταν ο ΠτΔ προχώρησε για πρώτη φορά επί δικής του διακυβέρνησης σε διορισμούς νέων διοικητικών συμβουλίων, μόνο ένα άτομο που υπηρετούσε ως πρόεδρος ημικρατικού, κράτησε από τις επιλογές που είχε κάνει η κυβέρνηση Αναστασιάδη 30 μήνες πριν. Την κα Έλενα Κούσιου Χατζηδημητρίου, πρόεδρο του ΚΟΑΓ, η οποία λίγο πριν υποβάλει υποψηφιότητα στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές, έδωσε την παραίτησή της. Στη θέση της είχε διοριστεί τον περασμένο Μάρτιο ο δημοσιογράφος Θησέας Ιωάννου, μέλος του οργανισμού από το 2021.
Εκτός από τον Ιωάννου, ο οποίος έχει εκτίσει ήδη δύο θητείες στον ΚΟΑΓ - με βάση τον νόμο δεν είναι δυνατός ο επαναδιορισμός για όσους υπηρέτησαν σε οργανισμό δημοσίου δικαίου για δύο θητείες, συνεχόμενες ή μη – είναι και ο πρόεδρος του ΔΣ του ΡΙΚ Σταύρος Γεωργιάδης, ο οποίος υπηρέτησε και ως μέλος της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης.
Αρχή Λιμένων
Απ’ εκεί και πέρα κρίσιμος είναι και ο διορισμός του ΔΣ της Αρχής Λιμένων Κύπρου, η οποία με βάση τις πρόσφατες αποφάσεις της Κυβέρνησης που αφορούν το λιμάνι και τη μαρίνα Λάρνακας, θα έχει υπό τον έλεγχό της τα δύο έργα που προχωρούν πλέον ως ξεχωριστά project. Δεν κατέστη δυνατό να μιλήσουμε με τον Ζήνωνα Αποστόλου, πρόεδρο της Αρχής, σχετικά με τις εκκρεμότητες και το κατά πόσο έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για επαναδιορισμό.
Όσον αφορά τους δύο μεγάλους ημικρατικούς οργανισμούς που βρίσκονται σε περιβάλλον ανταγωνισμού, η Μαρία Τσιάκκα, Πρόεδρος της Cyta για μία θητεία, επαναδιεκδικεί, όχι όμως ο Γιώργος Πέτρου της ΑΗΚ.
Οι εκκρεμότητες στη Cyta
Το απερχόμενο ΔΣ της Cyta είχε ομολογουμένως μία παραγωγική θητεία που κύλησε ομαλά, χωρίς συγκρούσεις για εργασιακά θέματα – σε αντίθεση με την ΑΗΚ και άλλους ημικρατικούς όπως το ΡΙΚ - και με αποφάσεις που οδήγησαν στην αναδιάρθρωση της ανώτατης διευθυντικής ομάδας και άλλων διευθυντικών στελεχών.
Ο λόγος που η Μαρία Τσάκκα θέτει την υποψηφιότητά της στην κρίση της Κυβέρνησης είναι γιατί θεωρεί πως η πλήρης αναδιάταξη σε έναν οργανισμό είναι δύσκολη καθώς οι καινούργιοι χρειάζονται πάντα χρόνο για να μάθουν. Συνεπώς απαιτείται μία συνέχεια για να μην χάνεται η προϋπάρχουσα γνώση και να υπάρχει συνέχεια.
Όπως η ίδια ανέφερε στον «Π» το ΔΣ παρακολουθεί την υλοποίηση 15 και πλέον στρατηγικών έργων, μεταξύ των οποίων:
- Η μεγάλη αναβάθμιση των συστημάτων πληροφορικής του οργανισμού που θα έχει ως αποτέλεσμα την πλήρη αυτοματοποίηση και την ενσωμάτωση της AI.
- Η είσοδος της Cyta στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας μετά και την τροποποίηση της σχετικής νομοθεσίας τέλη περασμένου Μαρτίου. Το φθινόπωρο αναμένονται οι πρώτες ανακοινώσεις και χρονοδιαγράμματα σε σχέση με το project, ενώ θα χρειαστεί τουλάχιστον ένας με ενάμισι χρόνος για να δοθούν συνδυαστικά πακέτα τηλεφωνίας και ηλεκτρισμού στα νοικοκυριά.
Αλλαγή σκυτάλης στην ΑΗΚ
Εξ όσων γνωρίζουμε, λοιπόν, η ΑΗΚ θα έχει νέο πρόεδρο, καθώς ο επιχειρηματίας και πρώην πρόεδρος της ΟΕΒ Γιώργος Πέτρου δεν διεκδίκησε επαναδιορισμό. Όπως ο ίδιος ανέφερε στον «Π» δυόμισι χρόνια ήταν αρκετά για να προσφέρει ό,τι μπορούσε στον οργανισμό, γι’ αυτό κι αποχωρεί για να δώσει τόπο σε νέα μυαλά.
Ίσως η απόφασή του αυτή να σχετίζεται και με την αλλαγή σκυτάλης στο Υπουργείο Ενέργειας, καθώς με τον τέως υπουργό Γιώργο Παπαναστασίου, στο χαρτοφυλάκιο του οποίου συμπεριλαμβανόταν η ΑΗΚ, είχαν μία μακροχρόνια φιλία και στενή συνεργασία από τότε που εργάζονταν και οι δύο στην BP.
Στον δρόμο για τη… Δεκέλεια
Το απερχόμενο ΔΣ, πάντως, με τις αποφάσεις που έλαβε, αφήνει πίσω του τον προγραμματισμό δύο ενεργειακών έργων τα οποία θα πρέπει να ολοκληρωθούν τα επόμενα τρία χρόνια τουλάχιστον.
- Το ένα αφορά την αγορά και αντικατάσταση των πεπαλαιωμένων και ρυπογόνων μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στον ηλεκτροπαραγωγό σταθμό Δεκέλειας που πρέπει να βάλει λουκέτο σύμφωνα με την παράταση που δόθηκε από την Κομισιόν, μέχρι τα τέλη του 2029. Σύμφωνα με τον κ. Πέτρου η παραγγελία για τις 3 νέες μονάδες παραγωγής (θα καίνε diesel) των 81 MW και κόστους €60 εκατ., έχει μπει, με την παράδοση να προγραμματίζεται αρχές 2028. Λόγω των κωλυμάτων που είχε επικαλεστεί ο προμηθευτής, που μετέθετε για το 2030 την εγκατάσταση, το ΔΣ πήρε την απόφαση να «σπάσει» στα δύο η προσφορά για να προχωρήσει εγκαίρως το έργο στα χρονοδιαγράμματα που δίνει η ΕΕ για το λουκέτο της Δεκέλιας αλλά και να μην μείνει η χώρα χωρίς επάρκεια ρεύματος αφού το φυσικό αέριο μέχρι τότε δεν αναμένεται. Για την εγκατάσταση των μονάδων, λοιπόν, το νέο ΔΣ θα πρέπει να λάβει απόφαση για να βγει σε προσφορές.
- Το δεύτερο έργο που πρέπει να τρέξει το νέο ΔΣ της ΑΗΚ αφορά το έργο αποθήκευσης ενέργειας. Οι προσφορές για τις αποθηκευτικές μονάδες ηλεκτρικού ρεύματος δυναμικότητας 80 MW και χωρητικότητας 160 MW/h έχουν κατακυρωθεί. Η πρώτη μονάδα θα έρθει στην Κύπρο τον Απρίλιο του 2028 και η δεύτερη τον Μάιο του 2029. Αυτό που απομένει και για αυτό το έργο είναι να γίνουν προσφορές για την εγκατάσταση.
Το γκάζι σε εκκρεμότητα
Το ΔΣ της ΑΗΚ καίγεται επίσης και για τα έργα έλευσης του φυσικού αερίου, όχι μόνο ως πελάτης της ΕΤΥΦΑ (Εταιρεία Υποδομών Φυσικού Αερίου), αλλά και ως μέτοχος (επένδυσε στο 30% του μετοχικού κεφαλαίου) και μέλος του διοικητικού της συμβουλίου.
Μπορεί η ΑΗΚ να μην έχει τον τελευταίο λόγο στο νέο ΔΣ της ΔΕΦΑ που αναμένεται να ανασχηματιστεί την 1η Ιουλίου, παρόλα αυτά καίγεται για το ζήτημα ως ο μεγαλύτερος πελάτης φυσικού αερίου που θα της ρίξει το κόστος και θα την κάνει πιο ανταγωνιστική, μειώνοντας φυσικά και το κόστος του ρεύματος για τους πολίτες.
Να υπενθυμίσουμε ότι η ΑΗΚ έχει μία ολοκαίνουργια μονάδα στο Βασιλικό, που εδώ και έναν χρόνο παραμένει ανενεργή καθώς εργάζεται μόνο με φυσικό αέριο!
Πλήρης αναδιάταξη στη ΔΕΦΑ;
Πάντως το μήνυμα που στέλνει ο ΠτΔ σε ότι αφορά τον επικείμενο διορισμό ΔΣ στη Δημόσια Εταιρεία Φυσικού Αερίου (ΔΕΦΑ) είναι πως υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση σε σχέση με την υλοποίηση των έργων υποδομής φυσικού αερίου στο Βασιλικό, που σταμάτησαν τον Ιούλιο του 2024 με απόφαση του τότε υπουργού Ενέργειας και της Κυβέρνησης, κάτι που αποτελεί μελανό σημείο για την εικόνα της κυβέρνησης. Μάλιστα οι πληροφορίες μας λένε πως ο ΠτΔ ήθελε σήμερα να είναι τελειωμένο το έργο…
Μία επιθυμία που ήταν αδύνατον να ευδοκιμήσει, εάν αναλογιστούμε ότι προσλήφθηκαν εξειδικευμένοι σύμβουλοι για την ολοκλήρωση του πολύπαθου τερματικού φυσικού αερίου, για να προσφέρουν την απαραίτητη τεχνογνωσία για την ασφαλή αποπεράτωσή του, έγιναν τέσσερις διαφορετικές μελέτες και επίσης δεν τελεσφόρησε η προσπάθεια για απευθείας ανάθεση του έργου.
Ως εκ τούτου, εντός του επόμενου δεκαπενθημέρου θα δημοσιοποιηθούν οι προσφορές για την εκδήλωση ενδιαφέροντος αναδόχου για την ολοκλήρωση του έργου, ενώ θα ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις με όσους πληρούν τους όρους των προσφορών.
Πάντως οποιεσδήποτε σκέψεις κάνει ο Νίκος Χριστοδουλίδης για πλήρη αντικατάσταση των μελών του ΔΣ θα δυσκολέψουν ακόμη περισσότερη την κατάσταση, αφού θα χαθεί η πολύτιμη εμπειρία που αποκτήθηκε τα τελευταία δύο χρόνια και οι σχέσεις που κτίστηκαν με τους συμβούλους που ανέλαβαν τις μελέτες, οι οποίοι θα είναι πολύτιμοι συνεργάτες και για την επιλογή του αναδόχου.
Να σημειώσουμε, εξάλλου, ότι ο πρόεδρος της ΔΕΦΑ Γιώργος Ασιήκαλης, ανέλαβε τον Αύγουστο του 2024, αντικαθιστώντας τον Αντώνη Πατσαλή που απεβίωσε τον Ιούλιο του ίδιου χρόνου.
