Ο Ειδικός Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Κυπριακό, Ραφαέλε Φίτο, θα πραγματοποιήσει σήμερα τις πρώτες του συναντήσεις με τους δύο ηγέτες μετά τον πρόσφατο διορισμό. Πρώτα θα συναντηθεί με τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη και ακολούθως με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν, και αμέσως μετά θα αναχωρήσει από το νησί.
Στον Εκτελεστικό Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Συνοχή και τις Μεταρρυθμίσεις ανατέθηκε ο φάκελος του Κυπριακού με στόχο να εργαστεί παράλληλα με την Προσωπική Απεσταλμένη του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν για τη στήριξη των προσπαθειών επίλυσης του Κυπριακού και την εμπλοκή ενδιαφερόμενων μερών σε ολόκληρο το νησί.
Είναι επίσης υπεύθυνος για τη Μονάδα Στήριξης της Λύσης του Κυπριακού, η οποία παρέχει τεχνική και πολιτική στήριξη στην ειρηνευτική προσπάθεια υπό την ηγεσία του ΟΗΕ, ενώ παράλληλα επιβλέπει το πρόγραμμα βοήθειας της ΕΕ προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα και τον Κανονισμό της Πράσινης Γραμμής. Ο Φίτο συναντήθηκε με την Ολγκίν στις Βρυξέλλες την περασμένη Τετάρτη και έχει ήδη συνομιλήσει τηλεφωνικά και με τον κ. Έρχιουρμαν.
Κατά την εδώ παραμονή του θα έχει την ευκαιρία να ενημερωθεί και για την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, καθώς και να ακούσει τις θέσεις των δύο ηγετών και να αποκτήσει καλύτερη εικόνα των προσδοκιών τους σχετικά με τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην ειρηνευτική διαδικασία. Όπως δήλωσε χθες ο Υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κόμπος με τον κ. Φίτο θα συζητηθούν συγκεκριμένες προτάσεις σχετικά με το πώς οι σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας μπορούν να αξιοποιηθούν ως μοχλός πίεσης ώστε να δοθούν κίνητρα στην Τουρκία με τρόπο που να εξυπηρετεί την ουσία των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό.
Σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας
Την Τετάρτη, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να διαδραματίσει ενισχυμένο ρόλο τόσο σε ζητήματα ουσίας όσο και στις σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας. Ως προς το δεύτερο, η Λευκωσία ελπίζει να προσφέρει κίνητρα στην Άγκυρα, όπως αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης, απελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων εισόδου (βίζας) και/ή συμμετοχή στο χρηματοδοτικό αμυντικό μέσο SAFE, με αντάλλαγμα πρόοδο στην ειρηνευτική προσπάθεια.
Ωστόσο, παραμένει ασαφές πώς θα εξελιχθεί αυτό στην πράξη, δεδομένων συγκεκριμένων θεσμικών απαιτήσεων, όπως η νομική υποχρέωση της Τουρκίας να εφαρμόσει το Πρωτόκολλο της Άγκυρας, η ανάγκη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξασφαλίσει εντολή από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το ζήτημα της ομοφωνίας εντός του Συμβουλίου.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλας και η Επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος είναι οι βασικοί αξιωματούχοι που χειρίζονται σήμερα τις σχέσεις με την Τουρκία.
Σχέσεις ΕΕ–Τουρκοκυπρίων
Μιλώντας πάντως μετά την τριμερή συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες την Τετάρτη, ο Έρχιουρμαν διευκρίνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να συμμετάσχει σε μελλοντική συνάντηση 5+1 ως έκτο μέλος. Υπογράμμισε επίσης την ανάγκη για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ της ΕΕ και των Τουρκοκυπρίων, οι οποίοι, όπως είπε, εδώ και χρόνια υποστηρίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση σε αντίθεση με εκείνη, η οποία δεν τήρησε τις υποσχέσεις της μετά το δημοψήφισμα για το Σχέδιο Ανάν. Ο Έρχιουρμαν αναφέρθηκε ειδικά σε πιθανά βήματα προόδου όσον αφορά τον Κανονισμό της Πράσινης Γραμμής, τον Κανονισμό για το Απευθείας Εμπόριο και τα δικαιώματα ιθαγένειας παιδιών που γεννήθηκαν από μικτούς γάμους.
Οικοδόμηση εμπιστοσύνης
Μόλις πριν από λίγους μήνες, κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας της ΕΕ, ο Φίτο συνόδευσε το Σώμα των Επιτρόπων σε επίσκεψη κατά μήκος της Πράσινης Γραμμής, όπου προσκλήθηκαν να κοιτάξουν προς τα κατεχόμενα μέσα από μια τρύπα στον τοίχο, προς μεγάλη ενόχληση του Έρχιουρμαν.
Ένα από τα καθήκοντα του Φίτο θα είναι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης με τους Τουρκοκυπρίους, οι οποίοι διαχρονικά κατηγορούν την Ευρωπαϊκή Ένωση για μεροληψία λόγω της ιδιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας ως κράτους-μέλους, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητάς της να μπλοκάρει χρηματοδότηση για έργα στα κατεχόμενα που δεν εγκρίνει.
Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης αναμένεται επίσης να εκφράσει στον Φίτο την ανησυχία του σχετικά με την πιθανή ένταξη της Κύπρου στη Ζώνη Σένγκεν και τις επιπτώσεις που αυτή θα έχει στους ανθρώπους που ζουν στο βόρειο τμήμα του νησιού. Ενδέχεται ακόμη να θέσει το ζήτημα της επανέναρξης της ad hoc Επιτροπής της ΕΕ, η οποία είχε αρχικά δημιουργηθεί για να προετοιμάσει την τουρκοκυπριακή κοινότητα για το κοινοτικό κεκτημένο, αλλά τερματίστηκε μετά την κατάρρευση των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά.
Δουλειά που πρέπει να γίνει
Στα επόμενα στάδια της διαδικασίας στο Κυπριακό αναφέρθηκε μιλώντας χθες στο Υπουργικό του Συμβουλίου, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, τονίζοντας ότι προπαρασκευαστικές εργασίες για το Κυπριακό θα συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια του Αυγούστου. Ο Πρόεδρος ανέδειξε τρία βασικά σημεία από την επίσκεψη του Γκουτέρες στην Κύπρο. Πρώτον, ο Γενικός Γραμματέας εξασφάλισε τη συμφωνία όλων των πλευρών για τη σύγκληση μιας 5+1 με στόχο την επίτευξη αποτελεσμάτων. Δεύτερον, ο Γκουτέρες αναφέρθηκε στις συγκλίσεις και στο διαπραγματευτικό κεκτημένο. Αυτό θα καθορίσει, σε σχέση με τη μεθοδολογία, το αποτέλεσμα της 5+1 και την επανέναρξη των συνομιλιών. Τρίτον, ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη διαδικασία είναι πλέον αποδεκτός από όλες τις πλευρές, είπε.
