Η εκλογή της 27χρονης Σοφίας Χριστοδούλου Μακρή, στην προεδρία της ΕΔΕΚ, το Σάββατο, 5 Σεπτεμβρίου, είχε θετικό αντίκτυπο σε μεγάλη μερίδα της κοινωνίας. Κατ’ ακρίβειαν ήταν η είδηση της ημέρας, διότι είχε διπλή ιστορική σημασία. Για πρώτη φορά αναλάμβανε τα ηνία της ΕΔΕΚ μια γυναίκα. Επίσης, η 27χρονη πολιτικός αποτελούσε πλέον τη νεαρότερη αρχηγό παραδοσιακού κόμματος στην κυπριακή πολιτική Ιστορία. Ωστόσο, η ηλικία και το φύλο δεν διασφαλίζουν μια πετυχημένη προεδρία.
Αντίθετα, η κ. Μακρή καλείται να αντιμετωπίσει πολύ μεγάλες προκλήσεις και να επιδείξει ηγετικές ικανότητες, αποφασιστικότητα και διορατικότητα. Κληρονόμησε ένα κόμμα στα πρόθυρα της διάσπασης, με κλονισμένη την εμπιστοσύνη μεταξύ των μελών και της ηγεσίας. Μια ιστορική παράταξη που έμεινε εκτός Βουλής μετά από 56 χρόνια κοινοβουλευτικής παρουσίας και πλέον αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα λόγω της απώλειας της κρατικής χορηγίας.
Φαβορί
Δεν υπήρχαν δημοσκοπήσεις για τις εσωκομματικές εκλογές στην ΕΔΕΚ. Εντούτοις, οι πιο νηφάλιοι ΕΔΕΚίτες είχαν αντιληφθεί τα νέα δεδομένα που δημιούργησε η κάλπη της 24ης Μαΐου και γνώριζαν ότι η 27χρονη πρόεδρος της Νεολαίας, Σοφία Χριστοδούλου Μακρή, ήταν το φαβορί. Η κάλπη είχε στείλει ηχηρό μήνυμα προς την ηγεσία του κόμματος. Οι υποψήφιοι με τους περισσότερους σταυρούς προτίμησης ήταν ηλικιακά νέοι. Μάλιστα, η κ. Μακρή έλαβε τους περισσότερους σταυρούς.
Ορισμένες μετεκλογικές αναλύσεις για την ΕΔΕΚ είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι έγινε μια μεγάλη στροφή προς τη νεολαία. Η κόπωση των μελών και των ψηφοφόρων της ΕΔΕΚ, με τις ατελείωτες εντάσεις και τις συνεχείς ίντριγκες των πρωτοκλασάτων στελεχών, δημιούργησαν αυτή την κυρίαρχη τάση. Βέβαια, το κομματικό κατεστημένο δεν ευνοούσε την αλλαγή και κρύφτηκε πίσω από την υποψηφιότητα του Κούλλη Μαυρονικόλα, ο οποίος ξαφνικά αποφάσισε να επιστρέψει στην πολιτική. Το κατεστημένο έχασε τις εσωκομματικές εκλογές και η ΕΔΕΚ άλλαξε πρόσωπο σε μια νύχτα.
Οι προκλήσεις
Η επόμενη μέρα δεν θα είναι καθόλου εύκολη για τη νέα πρόεδρο της ΕΔΕΚ. Καλείται να αντιμετωπίσει σοβαρές προκλήσεις μέσα σε πολύ στενά χρονικά περιθώρια, αφού εκλέχθηκε πρόεδρος για το υπόλοιπο της θητείας του Νίκου Αναστασίου, ο οποίος παραιτήθηκε τον περασμένο Ιούλιο. Η θητεία λήγει τον Δεκέμβριο, όπου θα διεξαχθεί Εκλογικό Συνέδριο και θα εκλεγεί νέα ηγεσία.
Άρα, σε διάστημα τριών μηνών πρέπει να ηγηθεί της προσπάθειας για εξυγίανση των οικονομικών του κόμματος και να επιλύσει δύο πολύ δύσκολα ζητήματα που αφορούν τους διαγραφέντες και το Μητρώο Μελών. Θα πρέπει παράλληλα να συντονίσει την προσπάθεια διοργάνωσης Καταστατικού Συνεδρίου τον Οκτώβριο και ακολούθως του Εκλογικού Συνεδρίου.
Χρειάζεται, επίσης, να πείσει τα συλλογικά όργανα του κόμματος να σεβαστούν πλήρως τις αποφάσεις του Έκτακτου Παγκύπριου Συνεδρίου. Υπενθυμίζεται ότι υπήρξε μια σφοδρή σύγκρουση μεταξύ των συλλογικών οργάνων και της πενταμελούς Επιτροπής Συνεδρίων και Εξυγίανσης Μητρώου Μελών, που συστάθηκε με απόφαση του Έκτακτου Παγκύπριου Συνεδρίου, στις 5 Ιουλίου. Τα συλλογικά όργανα δεν αναγνώρισαν τις εξουσίες που εκχώρησε στην πενταμελή Επιτροπή το Έκτακτο Παγκύπριο Συνέδριο για καθορισμό ημερομηνιών διεξαγωγής του Καταστατικού και του Εκλογικού Συνεδρίου. Πάντως, η πρώτη πολιτική πράξη της νέας προέδρου του κόμματος ήταν σύγκληση της πενταμελούς Επιτροπής Συνεδρίων και Εξυγίανσης Μητρώου Μελών, με στόχο την ολοκλήρωση των διαδικασιών που ενεργοποίησε το Παγκύπριο Συνέδριο. Η πενταμελής Επιτροπή αποτελείται από τον εκάστοτε πρόεδρο της ΕΔΕΚ, τον Νίκο Νικολαΐδη, τον Διομήδη Διομήδους, τον Μιχάλη Κουταλιανό και τον Παύλο Μιχαήλ.
Διαγραφές και μητρώο
Το κόμμα έχει αποψιλωθεί σε επίπεδο στελεχών μετά από όλες εκείνες τις διαγραφές και τις αποχωρήσεις των προηγούμενων ετών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί η εκλογική επιρροή του κόμματος και να βρεθεί εκτός Βουλής. Οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι η νέα πρόεδρος είναι έτοιμη να ανοίξει τις πόρτες του κόμματος για επιστροφή όλων ανεξαιρέτως και χωρίς οποιαδήποτε εμπόδια. Δηλαδή, όλοι όσοι θα επιστρέψουν θα μπορούν να διεκδικήσουν θέση στην ηγεσία του κόμματος κατά το Εκλογικό Συνέδριο του Δεκέμβρη. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι σύντομα θα υπάρξουν σχετικές ανακοινώσεις.
Ακόμη ένα μεγάλο ζήτημα, αποτελεί το περιβόητο μητρώο μελών, του οποίου η εγκυρότητα αμφισβητήθηκε ουκ ολίγες φορές. Τα προηγούμενα χρόνια έλαβαν χώρα σκληρές εσωκομματικές διαμάχες και κάποιοι προσέφυγαν στη δικαιοσύνη. Στην ουσία υπήρχαν υποψίες και διατυπώθηκαν δημόσια αρκετές κατηγορίες για «μυστικές» διαγραφές, αλλά και παράτυπες εγγραφές μελών. Οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι το μητρώο μελών βρίσκεται σήμερα στα χέρια της νέας προέδρου της ΕΔΕΚ και υπάρχει ισχυρή βούληση για οριστική επίλυση του ζητήματος.
Τα δύο πιο πάνω ζητήματα αποτελούν και την καρδιά του προβλήματος που ονομάζεται «κρίση εμπιστοσύνης». Εάν επιλυθούν με τρόπο ικανοποιητικό, τότε η ΕΔΕΚ θα αρχίσει να ανακτά την αξιοπιστία της και να προσελκύει παλιούς και νέους ψηφοφόρους. Ήδη η πρόεδρος του κόμματος άρχισε διάλογο με τη βάση, με τουλάχιστον τέσσερις προγραμματισμένες επαρχιακές συγκεντρώσεις τον Σεπτέμβριο.
Οικονομικό ζήτημα
Η απώλεια της κρατικής χορηγίας που λαμβάνουν τα κοινοβουλευτικά κόμματα στερεί από την ΕΔΕΚ την οικονομική δυνατότητα για εργοδότηση κομματικού προσωπικού. Μάλιστα, τα οικονομικά δεδομένα δείχνουν ότι δεν υπάρχει μεγάλο περιθώριο και πρέπει να ληφθούν σκληρές αποφάσεις εντός δύο μηνών. Η νέα πρόεδρος είναι αναγκασμένη να λάβει σκληρές αποφάσεις και σήμερα βρίσκεται σε πάρα πολύ δύσκολη θέση. Θα πρέπει να γίνουν περικοπές στους μισθούς και ενδεχομένως να χρειαστεί να μειωθεί το προσωπικό.
Μάχη εντός ΕΔΕΚ
Τις προηγούμενες ημέρες, η κ. Μακρή ρωτήθηκε από δημοσιογράφους κατά πόσον έχει σκοπό να διεκδικήσει την προεδρία του κόμματος και στο Εκλογικό Συνέδριο του Δεκέμβρη. Η νέα πρόεδρος της ΕΔΕΚ δεν θέλησε να ανοίξει τα χαρτιά της, ωστόσο θεωρείται σχεδόν σίγουρο ότι θα είναι υποψήφια. Η δυναμική που απέκτησε μετά τις βουλευτικές εκλογές και το αποτέλεσμα των εσωκομματικών έδειξαν ότι δεν υπάρχει σοβαρός αντίπαλος εντός του κόμματος.
Η παλιά τάξη πραγμάτων κατέρρευσε και πιθανότητες εκλογής έχουν μόνο ορισμένα πρωτοκλασάτα στελέχη που έχουν διαγραφεί στο παρελθόν. Για παράδειγμα, υπάρχει η περίπτωση του τέως βουλευτή Κωστή Ευσταθίου, ο οποίος κουβαλά ένα βαρύ επίθετο και ίσως αποφασίσει να επιστρέψει στο κόμμα, φιλοδοξώντας να εκλεγεί πρόεδρος. Εδώ είναι και το πολιτικό ρίσκο που καλείται να λάβει η νέα πρόεδρος, η οποία ετοιμάζεται να ανακοινώσει πλήρη άρση των διαγραφών.
Βέβαια, η κ. Μακρή θα αναγκαστεί να δώσει μια άλλη πολιτική μάχη πριν τον Δεκέμβριο. Κομματική πηγή που γνωρίζει τις ισορροπίες εντός των συλλογικών οργάνων, δήλωσε στον «Π» ότι σήμερα επικρατούν οι Σιζοπουλικοί. Μέχρι στιγμής είναι άγνωστο εάν τα συγκεκριμένα μέλη είναι έτοιμα να συνεργαστούν με τη νέα πρόεδρο ή έχουν σκοπό να λειτουργήσουν αντιπολιτευτικά και να σταθούν τροχοπέδη στις αλλαγές που έρχονται. Η σύγκρουση με τη νέα πρόεδρο, η οποία πρόσφατα έλαβε λαϊκή εντολή και έχει την πλειοψηφία των μελών με το μέρος της, ενδεχομένως να καταστεί αυτοκαταστροφική.
Κυβέρνηση Χριστοδουλίδη
Ο τελευταίος ανασχηματισμός προκάλεσε δυσαρέσκεια εντός της ΕΔΕΚ, διότι αποχώρησε η Μαρία Παναγιώτου από το Υπουργείο Γεωργίας και ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δεν συμπεριέλαβε ΕΔΕΚίτη στο νέο υπουργικό σχήμα. Ωστόσο, δεν λήφθηκε απόφαση για αποχώρηση του κόμματος από τη συγκυβέρνηση. Η νέα πρόεδρος κλήθηκε να απαντήσει κατά πόσο μελετά αυτό το ενδεχόμενο και απάντησε ότι η συμμετοχή στην κυβέρνηση είναι συνεδριακή απόφαση που πρέπει να σεβαστεί. Συνεπώς, δεν αναμένεται να προκύψει τέτοιο θέμα το επόμενο διάστημα.
Εξάλλου, την Παρασκευή το μεσημέρι η κ. Μακρή είχε μια πρώτη συνάντηση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και φαίνεται ότι συμφώνησαν να έχουν τακτικές συναντήσεις. Πάντως, οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι ο Μαρίνος Σιζόπουλος είχε εισηγηθεί στον Νίκο Αναστασίου την αποχώρηση από το κυβερνητικό σχήμα, αλλά ο τελευταίος θεώρησε ότι μια τέτοια απόφαση πριν τις βουλευτικές εκλογές ενείχε μεγάλο ρίσκο.
Προεδρικές εκλογές
Η συμμετοχή της ΕΔΕΚ στην κυβέρνηση δεν προδικάζει τη στάση του κόμματος στις προεδρικές εκλογές του 2028. Εντός της παράταξης υπάρχουν διαφορετικές τάσεις. Όμως καθοριστικό ρόλο θα έχουν οι διαβουλεύσεις της ηγεσίας με τους υποψηφίους όταν θα ξεκαθαρίσει και το σκηνικό. Εάν η κ. Μακρή διεκδικήσει ξανά την προεδρία τον Δεκέμβριο και εάν επανεκλεγεί, τότε θα έχει τον πρώτο λόγο ως αρχηγός του κόμματος.
Σίγουρα θα υπάρξουν παραφωνίες και ενδεχομένως κάποιοι να προσπαθήσουν να επιβάλουν τη δική τους γραμμή. Η επαναφορά στην κομματική τάξη δεν είναι εύκολη μετά από τόσα χρόνια εσωτερικής διχόνοιας. Θα γίνει ευκολότερη εάν η πλειοψηφία των μελών των συλλογικών οργάνων που θα εκλεγούν στο Εκλογικό Συνέδριο του Δεκέμβρη έχουν την ίδια γραμμή με την πρόεδρο του κόμματος. Μόνο έτσι θα μπορέσει η ΕΔΕΚ να λειτουργήσει συντεταγμένα και αποτελεσματικά. Ειδάλλως, κινδυνεύει να κυλήσει ξανά στον βούρκο της εσωστρέφειας και της διχόνοιας.
