Χωρίς προσδοκίες ότι θα δημιουργηθούν προϋποθέσεις για να σχηματοποιηθεί κινητικότητα επί της ουσίας στο Κυπριακό μέσω μιας πενταμερούς οι αυριανές επαφές της Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, αλλά και η κοινή συνάντηση με τους δύο ηγέτες την Τετάρτη στη Λευκωσία, είναι δυνατόν να δώσουν το στίγμα για τις προθέσεις των πλευρών σε ζητήματα χαμηλής πολιτικής. Η απεσταλμένη του ΓΓ για το Κυπριακό θα συναντηθεί αύριο ξεχωριστά με τους δύο ηγέτες, Νίκο Χριστοδουλίδη και Τουφάν Έρχιουρμαν, ενώ την Τετάρτη έχει προγραμματιστεί κοινή συνάντηση των δύο ηγετών υπό την αιγίδα της.
Η νέα παρουσία και η συνέχιση των προσπαθειών της κ. Ολγκίν εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια από πλευράς του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών να διατηρήσει το Κυπριακό εντός του διεθνούς διπλωματικού κάδρου, σε μια πρωτόγνωρη γεωπολιτική συγκυρία, η οποία αλλάζει κυριολεκτικώς μέρα με την ημέρα, με αποτέλεσμα αυτή η κινούμενη άμμος από καταιγισμό εξελίξεων να απορροφά σχεδόν πλήρως την προσοχή της διεθνούς κοινότητας.
Πριν από την άφιξή της στην Κύπρο, η απεσταλμένη του ΓΓ είχε στις Βρυξέλλες συνάντηση με την ύπατη εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κάγια Κάλας. Ένα στοιχείο που προσδίδει πρόθεση ενίσχυσης της ευρωπαϊκής διάστασης στην αποστολή της, χωρίς ωστόσο να μεταβάλλονται τα δεδομένα επί του εδάφους.
ΜΟΕ και βλέπουμε
Στο παρασκήνιο, διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι η αποστολή της κ. Ολγκίν δεν πρόκειται να περιοριστεί σε έναν ακόμη κύκλο επαφών. Αντιθέτως, έχει ως στόχο την αποτίμηση εκ νέου των προθέσεων των δύο πλευρών και να διαπιστωθεί κατά πόσον υφίσταται, έστω περιορισμένος, χώρος για κινήσεις που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως «οξυγόνο» στη διαδικασία.
Οι χαμηλοί τόνοι που διατηρούνται δημοσίως δεν αναιρούν το γεγονός ότι στο διπλωματικό πεδίο καταβάλλεται προσπάθεια να καταγραφεί η πραγματική διάθεση των πλευρών, πέραν των διακηρύξεών τους. Υπό αυτές τις συνθήκες, το βάρος της συζήτησης μετατοπίζεται στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.
Η διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης στη νεκρή ζώνη θεωρείται το πλέον πρόσφορο πεδίο, καθώς προσφέρει απτό αποτέλεσμα για τους πολίτες, με συγκριτικά χαμηλό πολιτικό κόστος. Πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται η διαμόρφωση ενός «πακέτου σύνθεσης» για τα οδοφράγματα, με στόχο να αποφευχθεί η εικόνα μονομερών παραχωρήσεων και να διασφαλιστεί μια στοιχειώδης ισορροπία στις κινήσεις των δύο πλευρών.
Διακινήσεις και άλλα…
Σημειώνεται, πάντως, ότι την περασμένη εβδομάδα ο Τουφάν Έρχιουρμαν έχει αναφερθεί στην ανάγκη διάνοιξης νέων σημείων διέλευσης, μεταξύ άλλων στη Μια Μηλιά, τη Λουρουτζίνα και το Πυρόι, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να διευκολύνει ουσιαστικά την καθημερινότητα των πολιτών και να αποσυμφορήσει τις υφιστάμενες διελεύσεις. Παράλληλα, έχει επισημάνει την ανάγκη για δεύτερο σημείο διέλευσης οχημάτων στη Λευκωσία, ώστε να αποσυμφορηθεί η διακίνηση από το οδόφραγμα του Αγίου Δομετίου.
Ο κ. Έρχιουρμαν έχει επίσης τονίσει ότι τα ΜΟΕ δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως δευτερεύον εργαλείο, αλλά ως δείκτης πολιτικής βούλησης για λύση. Σε ό,τι αφορά τη μορφή της λύσης, απέφυγε σκόπιμα να την ονοματίσει, υποστηρίζοντας ότι προτεραιότητα έχει πρώτα η συμφωνία επί της διαδικασίας και της μεθοδολογίας και στη συνέχεια η ουσιαστική συζήτηση, θέση που αντικατοπτρίζει τη γενικότερη προσέγγιση της τουρκοκυπριακής πλευράς αυτή την περίοδο.
Παρά τη σχετική κινητικότητα, οι εκτιμήσεις για επανέναρξη συνομιλιών επί της ουσίας παραμένουν επιφυλακτικές. Στο διπλωματικό παρασκήνιο αναγνωρίζεται ότι οι αποκλίσεις στα θεμελιώδη ζητήματα παραμένουν αμετάβλητες και ότι καμία πλευρά δεν φαίνεται έτοιμη να αναλάβει το πολιτικό κόστος μιας ουσιαστικής υπέρβασης. Υπό αυτές τις συνθήκες, η αποστολή της κ. Ολγκίν αποκτά χαρακτήρα λεπτών ισορροπιών: να επιτύχει απτά αλλά περιορισμένα αποτελέσματα, χωρίς να δημιουργήσει υπερβολικές προσδοκίες. Ταυτόχρονα, θα ακούσει και κάποιες πιθανές προτάσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας για μονομερή ΜΟΕ υπέρ των Τουρκοκυπρίων, τα οποία, όπως υποστήριξε ο ίδιος ο Τουφάν Έρχιουρμαν, δεν χρειάζεται τη δική τους έγκριση για να προχωρήσουν.
Σε αυτό το πλαίσιο, μια ενδεχόμενη συμφωνία για τα οδοφράγματα δεν θα συνιστά από μόνη της αλλαγή σελίδας στο Κυπριακό. Θα μπορούσε, ωστόσο, να λειτουργήσει ως αναγκαίο πρώτο βήμα, ώστε το ζήτημα να επιστρέψει, έστω συγκρατημένα, στις ράγες μιας ελεγχόμενης και σταδιακής διπλωματικής διαδικασίας.
