Μπορεί να είμαστε λίγους μήνες πριν τις εκλογές, ωστόσο από το περασμένο καλοκαίρι, σε αρκετές περιπτώσεις, υποψήφιοι κινούνται οργανωμένα, κλείνουν επαφές, οργανώνουν μικρές και μεγαλύτερες συναντήσεις, ενισχύουν την παρουσία τους στα Μέσα Ενημέρωσης και χτίζουν σταδιακά αναγνωρισιμότητα. Στους δρόμους της Λευκωσίας αλλά και άλλων πόλεων έχουν ήδη εμφανιστεί διαφημιστικές πινακίδες με πρόσωπα και συνθήματα. Και το επιβεβαιώνει και ο Κωνσταντίνος Ντάλτας, Managing Director της Redwolf Ogilvy και σύμβουλος Στρατηγικής Επικοινωνίας: «Οι εκστρατείες όσων ήταν έτοιμοι και γνώριζαν ότι θα κατέβουν υποψήφιοι έχουν ξεκινήσει από το καλοκαίρι», ανέφερε στον «Π». «Αυτό», όπως είπε, «αφορά τόσο νέους υποψηφίους που χρειάζονται χρόνο για να γίνουν γνωστοί όσο και εν ενεργεία βουλευτές που επιδιώκουν να ενισχύσουν το αποτύπωμά τους».
Στρατηγικές
Το τοπίο δεν είναι για όλους τους υποψηφίους και για όλα τα κόμματα το ίδιο. Σε ορισμένα κόμματα, η προσωπική προβολή ρυθμίζεται αυστηρά. «Δεν θα δούμε εξωτερική διαφήμιση μεμονωμένου υποψηφίου του ΑΚΕΛ», ανέφερε ο κ. Ντάλτας, επισημαίνοντας ότι αλλού επιτρέπεται κανονικά η ατομική καμπάνια, με ορισμένους υποψηφίους να επενδύουν έντονα στην προσωπική τους εικόνα, ενώ άλλοι κινούνται περισσότερο μέσα από το συλλογικό πλαίσιο του κόμματος.
Η απουσία Meta και Google
Η φετινή αναμέτρηση έχει μια μεγάλη διαφορά από τις προηγούμενες καθώς θα είναι οι πρώτες βουλευτικές εκλογές χωρίς πληρωμένη πολιτική διαφήμιση σε Meta και Google. Ο κ. Ντάλτας εκτίμησε ότι αυτή η εξέλιξη μπορεί να αλλάξει το μοίρασμα της διαφημιστικής πίτας. «Οι υποψήφιοι και τα κόμματα θα δώσουν μεγαλύτερο βάρος στα τοπικά ΜΜΕ», ανέφερε, εξηγώντας ότι τα κονδύλια κατευθύνονται κυρίως σε ραδιόφωνο, τηλεόραση, ενημερωτικά σάιτ και, σε μικρότερο βαθμό, στον έντυπο Τύπο. Ερωτηθείς αν υπάρχουν «παραθυράκια» μετά την απαγόρευση πολιτικής διαφήμισης σε Meta και Google, ο Κωνσταντίνος Ντάλτας ανέφερε ότι οι «αυτά είναι πάρα πολύ μικρά», ξεκαθαρίζοντας ότι «δεν μπορεί κάποιος να επενδύσει σε αυτή τη λογική». Με άλλα λόγια, μπορεί να υπάρξουν κάποιες οριακές περιπτώσεις που να μην αναγνωρίζει ο αλγόριθμος, όμως δεν πρόκειται για σοβαρή στρατηγική επιλογή.
Άλλος επικοινωνιολόγος, που γνωρίζει καλά την τοπική αγορά, ανέφερε στον «Π» ότι «οι περιορισμοί σε Meta και Google αφαιρούν ένα βασικό εργαλείο στοχευμένης προβολής. Οι νέοι υποψήφιοι πλήττονται περισσότερο, γιατί δεν έχουν αναγνωρισιμότητα». «Για έναν νέο υποψήφιο η δυνατότητα να προσεγγίσει συγκεκριμένες ηλικιακές ή επαγγελματικές ομάδες με περιορισμένο κόστος ήταν σημαντικό πλεονέκτημα», συμπλήρωσε.
Πού πάνε τα χρήματα
Ο κ. Ντάλτας τόνισε ότι η διαφήμιση δεν είναι το μόνο -ούτε κατ’ ανάγκην το μεγαλύτερο- έξοδο. «Τα περισσότερα κόστη είναι στη διαφήμιση, στις εκδηλώσεις και στα κεράσματα. Και στα έξοδα μετακίνησής τους, αφού πρέπει να γυρίζει την επαρχία του δύο-τρεις φορές», ανέφερε χαρακτηριστικά. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο άλλος παράγοντας της αγοράς σημείωσε ότι «η διαφήμιση είναι το πιο προβεβλημένο κομμάτι της καμπάνιας αλλά όχι απαραίτητα το μεγαλύτερο σε κόστος», επισημαίνοντας ότι «μεγάλο μέρος των δαπανών κατευθύνεται σε οργανωτικά, επαφές και εκδηλώσεις». Πάντως οι εκδηλώσεις παραμένουν βασικό εργαλείο κινητοποίησης. Το κόστος τους, μπορεί να ξεκινά από περίπου 15 ευρώ ανά άτομο, με μια συγκέντρωση 100 ατόμων μπορεί να αγγίξει τα 1.500 ευρώ. Στα έξοδα περιλαμβάνονται επίσης έντυπα φυλλάδια, βιβλιαράκια, προσωπικές κάρτες και υπαίθρια διαφήμιση. Τα billboards, ακόμη, μπορεί να φθάσουν μέχρι τα 1.500 ευρώ τον μήνα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται πλέον στην παραγωγή οπτικοακουστικού υλικού. «Το βίντεο έχει μπει δυναμικά ως βασικό εργαλείο πολιτικής επικοινωνίας», μας αναφέρθηκε, με την επισήμανση ωστόσο ότι «η αυθεντικότητα είναι κλειδί, δεν αρκεί να ακολουθείς τη μόδα της εποχής».
Το πλαφόν
Ο εκλογικός νόμος θέτει ανώτατο όριο δαπανών στα 30.000 ευρώ ανά υποψήφιο. Σύμφωνα με τον κ. Ντάλτα, το ποσό αυτό «αποτελεί έναν καλό προϋπολογισμό για έναν μέσο υποψήφιο, ώστε να πραγματοποιήσει μια αξιοπρεπή καμπάνια». «Εξαρτάται», είπε, «βέβαια και από τους στόχους, π.χ. αν είναι απλώς η πρωτιά ή η εκλογή». «Το μπάτζετ μπορεί να κυμαίνεται από 5.000 έως 200.000 ευρώ», ανέφερε άλλος επικοινωνιολόγος με τον οποίο μίλησε ο «Π», υποστηρίζοντας ότι «υπάρχουν τρόποι για παράκαμψη του πλαφόν». Ανέφερε επίσης ως παράδειγμα το ενδεχόμενο ένας υποστηρικτής να αναλάβει το κόστος μιας εκδήλωσης ή ενός τραπεζιού και στη συνέχεια να λάβει αντάλλαγμα. Να σημειωθεί ότι το ζήτημα για τον έλεγχο όλων των προεκλογικών δαπανών είναι ανοιχτό και το Υπουργείο Εσωτερικών προωθεί νέες ρυθμίσεις στις οποίες περιλαμβάνεται πρόνοια ώστε να δηλώνονται όλες οι δαπάνες που πραγματοποιούνται για εκλογικούς σκοπούς, ανεξαρτήτως ημερομηνίας.
Η προσωπική επαφή
Παρά τις αλλαγές στα εργαλεία και τα μέσα, ένα στοιχείο παραμένει σταθερό στην Κύπρο και δεν είναι άλλο από την προσωπική επαφή με τον κόσμο. «Οι εκλογές δεν κερδίζονται μόνο με διαφήμιση», επισημαίνουν οι επικοινωνιολόγοι. Σε μια μικρή κοινωνία, όπου οι προσωπικές σχέσεις διατηρούν βαρύτητα, η φυσική παρουσία έχει ιδιαίτερη σημασία. «Αυτό που λέμε ‘εκστρατεία από πόρτα σε πόρτα’ θα είναι και σε αυτή την εκλογική μάχη βασικό στοιχείο, ανέφερε ο κ. Ντάλτας σημειώνοντας ότι «Όσο ζούμε στην Κύπρο… δεν μπορείς να το αποφύγεις και ίσως είναι και καλό».
Νέα κόμματα, νέες προσεγγίσεις
Η παρουσία νέων κομμάτων, που εμφανίζονται σε υψηλά ποσοστά, επηρεάζει αναπόφευκτα τον τρόπο με τον οποίο στήνεται η φετινή προεκλογική εκστρατεία. Ερωτηθείς αν αυτή θα γίνει πιο επιθετική ο Managing Director της Redwolf Ogilvy επισήμανε ότι «σε επίπεδο στρατηγικής 100% πρέπει να διαφοροποιηθεί. Η κάθε εκλογική διαδικασία δεν είναι ίδια». «Έχει να κάνει με το περιβάλλον. Με ποια θέματα είναι πρώτης γραμμής…», ανέφερε, συμπληρώνοντας ότι σήμερα η θεματολογία διαμορφώνεται κυρίως από τη διαφθορά και την οικονομία.
Για το «φαινόμενο Φειδία», ο κύριος Ντάλτας επισήμανε ότι δεν πρόκειται για μια συνταγή που εύκολα επαναλαμβάνεται. Όπως σημειώνει, στις ευρωεκλογές είδαμε κάτι πραγματικά πρωτόγνωρο: «Δεν υπήρχε το φαινόμενο του Φειδία όπου ένας μόνος του κατέβηκε σε μια εκλογική διαδικασία και είπε "μόνος μου και όλοι σας". Και κέρδισε». Ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι αυτό δεν σημαίνει πως μπορεί να αναπαραχθεί μηχανικά. «Ο Φειδίας ήταν ένας και όταν προσπαθούν να τον αντιγράψουν είναι δύσκολο. Δεν υπάρχουν συνήθως αντίστοιχα παραδείγματα».
Τώρα, όπως είπε, τα δεδομένα αλλάζουν. «Πλέον θα πρέπει να μιλήσει πολιτικά. Θα πρέπει να υποστηρίξει τις θέσεις του».
