Νέα δυναμική αποκτά η υποψηφιότητα του πρέσβη Ανδρέα Κακουρή για τη θέση του προέδρου της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, μετά την απόφαση του Παλαιστίνιου πρέσβη, Ριάντ Μανσούρ, να αποσύρει την υποψηφιότητά του. Ο Ριάντ Μανσούρ, ο οποίος είχε μεγάλες πιθανότητες εκλογής λόγω του διεθνούς κλίματος υπέρ των Παλαιστινίων που δημιούργησε η εισβολή του Ισραήλ στη Γάζα, ανακοίνωσε την περασμένη Τετάρτη ότι αποσύρεται από την κούρσα για την προεδρία της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Πρόκειται για τον Μόνιμο Παρατηρητή της Παλαιστίνης στα Ηνωμένα Έθνη, ο οποίος τον Μάιο του 2025 είχε γίνει viral σε διεθνή ΜΜΕ όταν απηύθυνε κάλεσμα στο Συμβούλιο Ασφαλείας να σταματήσει τη «γενοκτονία» του Ισραήλ στη Γάζα, ξεσπώντας σε κλάματα.
Παρασκήνιο
Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι ο Παλαιστίνιος Μόνιμος Παρατηρητής στον ΟΗΕ, πρέσβης Ριάντ Μανσούρ, είχε ενημερώσει τα κράτη μέλη του ΟΗΕ για την υποψηφιότητά του το καλοκαίρι του 2025 χωρίς προηγουμένως να έχει πάρει την άδεια της Παλαιστινιακής Αρχής. Γεγονός που ανάγκασε την Παλαιστινιακή Αρχή να αποδεχτεί τελικά την ιδέα της υποψηφιότητας του κ. Μανσούρ, ο οποίος ανακοίνωσε επίσημα ότι θα είναι υποψήφιος στις 10 Φεβρουαρίου του 2026 με επιστολή στη Γραμματεία του ΟΗΕ. Ωστόσο, πηγή στην πρεσβεία της Παλαιστίνης στη Λευκωσία διέψευσε κατηγορηματικά τις πληροφορίες για υποβολή υποψηφιότητας εκ μέρους του κ. Μανσούρ χωρίς την άδεια της πρωτεύουσας. «Η κυβέρνηση της Παλαιστίνης», σημείωσε η πηγή στην πρεσβεία, «έκρινε ότι ο κ. Μανσούρ μπορεί να εξυπηρετήσει καλύτερα τα συμφέροντα των Παλαιστινίων από τη θέση του Μόνιμου Παρατηρητή στον ΟΗΕ λόγω και των επικείμενων εξελίξεων στη Γάζα».
Έντονες πιέσεις
Οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι υπήρξαν παρασκηνιακές διαβουλεύσεις μεταξύ των αραβικών κρατών και της Παλαιστινιακής Αρχής και ασκήθηκαν έντονες πιέσεις από πλευράς των ΗΠΑ και του Ισραήλ ώστε να αποσυρθεί η υποψηφιότητά του κ. Μανσούρ. Δεν είναι τυχαίο ότι ο κ. Μανσούρ αποσύρθηκε δεκαπέντε ημέρες μετά την επίσημη υποβολή υποψηφιότητας, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος των πιέσεων που ασκήθηκαν προς το κράτος της Παλαιστίνης. Φαίνεται δηλαδή ότι ορισμένα κράτη προέβαλαν το επιχείρημα πως υπήρχε μεγάλος κίνδυνος να ξεσπάσουν έντονες διπλωματικές διαμάχες και να προκληθεί εσωστρέφεια στον ΟΗΕ σε μια πολύ κρίσιμη περίοδο για τον διεθνή οργανισμό, ο οποίος αντιμετωπίζει πολύ σοβαρά οικονομικά προβλήματα αλλά και την αμφισβήτηση του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, μέσα από την προώθηση του Συμβουλίου Ειρήνης για τη Γάζα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Παλαιστίνη δεν αποτελεί κράτος μέλος του ΟΗΕ αλλά συμμετέχει ως παρατηρητής. Απέκτησε το καθεστώς του «κράτους-παρατηρητή» στα Ηνωμένα Έθνη, σε μια ιστορική ψηφοφορία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, το 2012. Υπέρ των Παλαιστινίων ψήφισαν 138 κράτη, 9 κατά, ενώ υπήρχαν και 41 αποχές. Κατά της απόφασης τάχθηκαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Έτσι η Παλαιστίνη χαρακτηρίστηκε «κράτος μη μέλος παρατηρητής», κάτι που θεωρήθηκε ως έμμεση αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους. Συνεπώς εάν εκλεγόταν ο Παλαιστίνιος υποψήφιος, τότε θα ήταν και ο πρώτος εκπρόσωπος κράτους με καθεστώς παρατηρητή που θα αναλάμβανε την προεδρία της Γενικής Συνέλευσης και άρα υπήρχε μεγάλο ενδεχόμενο οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και οι σύμμαχοί τους να θέσουν θέμα νομιμότητας, προκαλώντας έντονη διπλωματική συζήτηση και μια διελκυστίνδα για το κατά πόσο δικαιούται ο Παλαιστίνιος πρέσβης να αναλάβει αυτό το αξίωμα.
Εκλογές στις 2 Ιουνίου
Οι εκλογές για τη θέση του προέδρου της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ θα διεξαχθούν στις 2 Ιουνίου 2026. Η ολομέλεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ θα κληθεί να ψηφίσει ανάμεσα σε δύο υποψηφίους. Μέχρι στιγμής τη θέση διεκδικούν δύο υποψήφιοι, ο πρώην διευθυντής του κυπριακού Υπουργείου Εξωτερικών Ανδρέας Κακουρής και ο Μοχάμεντ Τουχίντ Χοσαΐν από το Μπαγκλαντές. Ωστόσο, δεν αποκλείεται να προκύψει και τρίτη υποψηφιότητα αφού δεν υπάρχει κάποιο χρονοδιάγραμμα στην υποβολή των υποψηφιοτήτων και η απόσυρση του Παλαιστίνιου υποψηφίου ενδεχομένως να δημιουργεί ορισμένες δυναμικές για κάποιο άλλο κράτος της ομάδας Ασίας-Ειρηνικού.
Τονίζεται ότι η προεδρία της Γενικής Συνέλευσης εναλλάσσεται κάθε χρόνο μεταξύ πέντε γεωγραφικών ομάδων κρατών που είναι η αφρικανική ομάδα, η ομάδα Ασίας-Ειρηνικού, η ομάδα Ανατολικής Ευρώπης, η ομάδα Λατινικής Αμερικής και Καραϊβικής και η δυτικοευρωπαϊκή και λοιπή ομάδα. Κατά την 81η Σύνοδο (2026-2027) θα προεδρεύσει κράτος από την ομάδα Ασίας-Ειρηνικού, στην οποία ανήκουν η Κύπρος και το Μπλαγκλαντές. Η προεδρία της Γενικής Συνέλευσης θα ξεκινήσει τον Σεπτέμβριο του 2026 και θα διαρκέσει ένα έτος.
Τρίτη προσπάθεια
Η Κυπριακή Δημοκρατία διεκδικεί την προεδρία της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών για τρίτη φορά. Πρώτη φορά διεκδίκησε την προεδρία με υποψήφιο τον Γιώργο Ιακώβου, ο οποίος διετέλεσε υπουργός Εξωτερικών, και δεύτερη φορά με τον Ανδρέα Μαυρογιάννη το 2016. Μάλιστα ο Ανδρέας Μαυρογιάννης είχε λάβει 90 ψήφους αλλά κέρδισε την προεδρία ο εκπρόσωπος του νησιώτικου κράτους Φίτζι, ο οποίος έτυχε της στήριξης ορισμένων βόρειων κρατών (Σουηδία, Νορβηγία, Φινλανδία) και έλαβε 94 ψήφους.
«Πάμε καλά»
Διπλωματική πηγή εξέφρασε αισιοδοξία για την επερχόμενη εκλογική διαδικασία, δηλώνοντας στον «Π» ότι «η κυπριακή υποψηφιότητα πηγαίνει καλά». Ωστόσο, υποστήριξε ότι απομένει αρκετή εργασία μέχρι τις 2 Ιουνίου που θα διεξαχθούν οι εκλογές. Ανέφερε επίσης ότι τον ερχόμενο Μάιο οι υποψήφιοι θα κληθούν να παρουσιάσουν τις θέσεις και το όραμά τους ενώπιον της ολομέλειας της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και θα απαντήσουν σε ερωτήσεις των Μόνιμων Αντιπροσώπων των κρατών μελών του διεθνούς οργανισμού. Πρόκειται για μια κρίσιμη διαδικασία που ονομάζεται «interactive dialogue», στην οποία θα κριθούν οι ικανότητες του κάθε υποψηφίου και δίνεται η δυνατότητα στη χώρα που διεκδικεί την προεδρία να κερδίσει μεγαλύτερη υποστήριξη ανάμεσα στα κράτη μέλη του ΟΗΕ.
G77+China
Δεύτερη διπλωματική πηγή ανέφερε στον «Π» ότι η απόσυρση της υποψηφιότητας του Παλαιστινίου ενισχύει τη θέση της Κύπρου. Ωστόσο τόνισε ότι είναι κρίσιμης σημασίας η ψήφος της ομάδας των «77». Η ομάδα των 77 συν την Κίνα (G77+China) αποτελεί τη μεγαλύτερη ενότητα κρατών εντός του ΟΗΕ. Πρόκειται για 135 χώρες από τα 195 κράτη μέλη του ΟΗΕ. Εάν δεν υπάρχει κοινή γραμμή υπέρ του Μπαγκλαντές εντός της συγκεκριμένης ομάδας κρατών, τότε η Κύπρος μπορεί να διεκδικήσει την ψήφο αρκετών μελών της συγκεκριμένης ενότητας κρατών και να διασπάσει το συγκεκριμένο μέτωπο.
Άγνωστο το αποτέλεσμα
Αυτή τη στιγμή κανείς δεν μπορεί να προκρίνει το αποτέλεσμα και ούτε υπάρχουν ασφαλείς εκτιμήσεις για την έκβαση της εκλογικής μάχης. Όπως ανέφερε στον «Π» πηγή από το Υπουργείο Εξωτερικών, η απόσυρση του Παλαιστινίου αφαιρεί το συναισθηματικό στοιχείο από την εκλογική αναμέτρηση που ενίσχυε την παλαιστινιακή υποψηφιότητα σε βάρος των υπόλοιπων δύο υποψηφίων. Τόνισε επίσης ότι η εξέλιξη αυτή προσφέρει στην Κύπρο την ευκαιρία να προσεγγίσει παραδοσιακούς συμμάχους στον αραβικό κόσμο και να κερδίσει υποστήριξη από τα κράτη της Μέσης Ανατολής. Παρ' όλα αυτά, όπως είπε, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το Μπαγκλαντές αποτελεί μια μουσουλμανική χώρα που ενδεχομένως να συσπειρώσει γύρω της διάφορα ισλαμικά κράτη.
Η ίδια πηγή στο Υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε ότι μπορεί το Μπαγκλαντές να αντιμετωπίζει εσωτερικά προβλήματα και να μην αποτελεί ένα κράτος με μεγάλη ισχύ, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ένας εύκολος αντίπαλος σε αυτή την εκλογική αναμέτρηση. Υπενθύμισε μάλιστα ότι τον Οκτώβριο του 2024 η Ταϊλάνδη κατάφερε να ξεπεράσει την Κύπρο σε ψήφους κατά την ψηφοφορία για την εκλογή των νέων μελών του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΣΑΔ) των Ηνωμένων Εθνών για την περίοδο 2025-2027. Η Κύπρος είχε λάβει 167 ψήφους, ενώ η Ταϊλάνδη 177, κατέχοντας την πρώτη θέση στην ομάδα Ασίας-Ειρηνικού. Τόνισε, ωστόσο, το στοιχείο των ανταλλαγών στήριξης μεταξύ των κρατών σε διαφορετικές υποψηφιότητες και τη σημασία των επαφών και των διμερών συμφωνιών.
Δυσκολίες και διπλωματικό όφελος
Η πηγή στο Υπουργείο Εξωτερικών επεσήμανε και ορισμένες από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Κύπρος σε αυτή την προσπάθεια. «Το Μπαγκλαντές», όπως είπε, «αποτελεί μέλος της Κοινοπολιτείας, από την οποία επιχειρεί να αντλήσει στήριξη η Κύπρος». Ακολούθως σημείωσε ότι παρατηρείται και μια δυσκολία να εξηγήσει ένα κράτος μέλος της ΕΕ όπως η Κύπρος τους λόγους για τους οποίους βρίσκεται στην ομάδα Ασίας-Ειρηνικού. Επίσης, η Λευκωσία αναμένεται ότι θα αντιμετωπίσει και το επιχείρημα κάποιων κρατών μελών του ΟΗΕ ότι δεν πρέπει και πάλι να προεδρεύσει της Γενικής Συνέλευσης Ευρωπαίος. Αυτό διότι την προεδρία της 80ής Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ ασκεί η πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Αναλένα Μπέρμποκ.
Η εκλογή Κύπριου στην προεδρία της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ βελτιώνει την εικόνα της χώρας μας διεθνώς και προσφέρει στη Λευκωσία διπλωματικά οφέλη. Η άσκηση της προεδρίας θα δώσει στην Κύπρο τη δυνατότητα να καθορίζει την ατζέντα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και συνεπώς θα μπορεί η Λευκωσία να κερδίσει ανταλλάγματα από πάρα πολλές χώρες. Επίσης, η προεδρία της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ θα ενισχύσει τη διεθνή θέση της Κύπρου και η Λευκωσία θεωρεί ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελέσει και απάντηση στο επιχείρημα της Τουρκίας ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι «εκλιπούσα».
