Της Χρύστας Ντζάνη
Είκοσι χρόνια πριν πάνω κάτω. Δευτεροετής, προφορική εξέταση στο μάθημα Επικοινωνία και Τεχνικές Πειθούς, ίσως η τελευταία φουρνιά στο τμήμα Δημοσιογραφίας του ΑΠΘ που το διδάχθηκε από τον καθηγητή Νομικής Νικόλαο Ιντζεσίλογλου, που είχε κανόνα την προφορική εξέταση στο τέλος του εξαμήνου και όνομα ψαρωτή και κόφτη.
Περήφανο τεμέτερον ο καθηγητής, μπαίνουμε στο γραφείο του με αλφαβητική σειρά τέσσερις φοιτητές, καθόμαστε απέναντί του και αντικρίζουμε πίσω του κολλημένη στον τοίχο μια γιγαντοαφίσα, που έγραφε με μεγάλα λευκά γράμματα "ΠΟΝΤΟΣ" κι απεικόνιζε ένα συννεφιασμένο αλπικό, καταπράσινο τοπίο. «Τα πιάσαμε τα λεφτά μας», σκέφτηκα και έφερα γρήγορα στο νου το ποιηματάκι της μικτής μου καταγωγής, «ο πατέρας από το Μεσολόγγι, η μάνα από την Κύπρο».
Είχα πέσει μέσα - ο καθηγητής αμέσως μετά το ονοματεπώνυμο, ρώτησε την καταγωγή μας, ίσως και να τον ερέθισε το ασυνήθιστο ονοματεπώνυμό μου.
- Κύπρος, Τρόοδος, η άλλη μεγάλη οροσειρά; με ρώτησε γρήγορα σαν παρουσιαστής σε τηλεπαιχνίδι γνώσεων.
- Πενταδάχτυλος, του απάντησα χωρίς δισταγμό και εκείνος κράτησε αμέσως σημείωση, προτού περάσει στο κυρίως πιάτο των ερωτήσεων (θυμάμαι μία μονάχα - τα πέντε χαρακτηριστικά του χαρισματικού ηγέτη, τα έχω ξεχάσει προ πολλού – μάλλον δε βρέθηκαν πολλοί ως τότε για να τα εξασκήσω). Μια απλή γεωγραφική γνώση του ορεινού όγκου της μισής μου καταγωγής, μού πρόσφερε εκείνο τον Ιούνη κάτι έξτρα στην τελική βαθμολογία.
Έκτοτε στον Πενταδάχτυλο πήγα αρκετές φορές. Την πρώτη ήταν νύχτα, σε δεκαπέντε λεπτά κιόλας είχαμε βρεθεί από τη Λευκωσία στην Κερύνεια, το γραφικό λιμανάκι που έβλεπα μόνο στις φωτογραφίες ήταν πια μπροστά στα μάτια μου. Δεκαπέντε λεπτά μόλις - κι ένα βουνό - «κι εμείς σφαζόμασταν για την Ελένη δέκα χρόνια», σκέφτηκα, φέρνοντας στο νου τον ποιητή απ' τα Βουρλά που είχε αφήσει στο νησί κάποιο θερινό δέρμα του και ευτύχησε να μη ζήσει να δει δεύτερη συμφορά σε τόπο αγαπημένο.
Μια άλλη φορά οδηγώντας μόνη για ένα ρεπορτάζ μού έσβησε το αμάξι στις στροφές, κάποιο καλό πνεύμα με πρόσεξε και πρόλαβα να κάνω στην άκρη κι άλλοτε πάλι με μια παρέα, οδηγώντας νύχτα έχασα τον προσανατολισμό μου κι αντί να πάμε Κερύνεια οδεύαμε προς τη Μόρφου. Είναι βλέπεις και τα τοπωνύμια που άλλαξαν.
Αυτή τη φορά στον Πενταδάχτυλο ήταν αλλιώς. Μια παρέα ετερόκλητη, δυόμιση γενιές σκάρτες, σε μια αποστολή να καταγράψουμε την προφορική αφήγηση του ενός για τα μέρη του, τα μέρη της Χάρτζιας, τους γκρεμούς στη βορειοανατολική πλευρά του Πενταδακτύλου, να την έχουν οι επόμενες γενιές. Εγώ πότε Σωκράτης, να ρωτώ για να εκμαιεύσω γνώση και πότε ωτακουστής - πώς το λέγε ο Στρατής Δούκας για τον «Αιχμάλωτο»: «Σε λίγο με το ούζο, με την κουβέντα, ζεστάθηκε. Εγώ θαρρούσα πως μου έπαιζε ένα βιολί σόλο».
Αυτή η πλευρά του βουνού είναι το κάτι άλλο κι ήταν η άνοιξη βροχερή φέτος και πρασίνισε το τοπίο ως εκεί που πιάνει το μάτι σου. Από τη μια πλευρά τα πέντε δάχτυλα του βουνού να χαϊδεύουν τα σύννεφα και να σε κάνουν Θεό κι από την άλλη η πλαγιά που χύνεται στη θάλασσα να σε κάνει άνθρωπο, Αχαιό μαχητή που θέλει να ξεχυθεί στο πέλαγος, να ανακαλύψει τον κόσμο και τις πολιτείες των ανθρώπων.
Καθόμουν σε μια άκρη, χάζευα το τοπίο κι αναρωτιόμουν πώς κατάφεραν οι άνθρωποί του που ζούσαν απ' αυτή τη γη και ρίζωσαν (;) ξαφνικά σε άλλο χώμα.
Θυμήθηκα τότε τον καθηγητή, την αφίσα στο γραφείο του στο ΑΠΘ, μια πλαγιά από τις ποντιακές Άλπεις που κρυβόταν στα σύννεφα. Είχε δίκιο τελικά - τι Πόντος σου λέει τι Πενταδάχτυλος.
