Η ευτυχία σε τιμή ευκαιρίας και το καλάθι των ψευδαισθήσεών μας

Header Image

Δεν χρειάζεται να ξέρεις τι θέλεις. Υπάρχουν άλλοι που το ξέρουν για εσένα. Θα σου το δείξουν σε μια διαφήμιση, θα σου το υπενθυμίσουν στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης και, αν εξακολουθείς να αντιστέκεσαι, θα σου προσφέρουν μια έκπτωση που «δεν πρέπει να χάσεις». Άλλωστε, γιατί να εμπιστευτείς τις δικές σου ανάγκες όταν υπάρχει ένας αλγόριθμος που τις γνωρίζει καλύτερα; Κάπως έτσι, ένα αντικείμενο που μέχρι χθες αγνοούσες την ύπαρξή του μετατρέπεται ξαφνικά σε ευκαιρία ζωής. Και το χειρότερο; Μπορεί να αισθανθείς ότι έχασες κάτι σημαντικό αν τελικά δεν το αγοράσεις.

Η Black Friday πλησιάζει και μαζί της επιστρέφει η γνωστή συλλογική παράκρουση. Προσφορές που ξεκινούν εβδομάδες νωρίτερα, αντίστροφες μετρήσεις, «μοναδικές ευκαιρίες» και διαφημίσεις που σε ακολουθούν από τη μια πλατφόρμα στην άλλη. Ανοίγεις το Instagram για να δεις τι κάνουν οι φίλοι σου και ανακαλύπτεις τι λείπει από το σπίτι σου. Μπαίνεις στο Facebook και ενημερώνεσαι για όλα όσα πρέπει επειγόντως να αποκτήσεις. Μέχρι να κλείσεις το κινητό, έχεις σχεδόν πειστεί ότι χρειάζεσαι μια μικρή ανακαίνιση, καινούργια γκαρνταρόμπα και μερικές ηλεκτρικές συσκευές. Ευτυχώς, όλα προσφέρονται με έκπτωση.

Βέβαια, ακόμη και η ίδια η έννοια της έκπτωσης σηκώνει συζήτηση. Γιατί δεν είναι κάθε διαγραμμένη τιμή πραγματική ευκαιρία. Υπάρχουν και οι προσφορές που αποδεικνύονται περισσότερο δημιουργική άσκηση μάρκετινγκ παρά ουσιαστική μείωση τιμής. Μόνο που μέσα στον διαφημιστικό κατακλυσμό, ποιος προλαβαίνει να ελέγξει; Η αντίστροφη μέτρηση τρέχει και η ευκαιρία, υποτίθεται, δεν θα περιμένει.

Και για να μην παρεξηγηθούμε, δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να αγοράζει κάποιος κάτι που χρειάζεται, ιδιαίτερα όταν μπορεί να το αποκτήσει φθηνότερα. Ούτε είναι έγκλημα να επιβραβεύουμε περιστασιακά τον εαυτό μας με κάτι που απλώς μας αρέσει. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η αγορά παύει να εξυπηρετεί μια ανάγκη και γίνεται η ίδια ανάγκη. Όταν δεν ψωνίζουμε επειδή θέλουμε κάτι, αλλά αρχίζουμε να θέλουμε κάτι επειδή μας προτρέπουν να το ψωνίσουμε.

Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη επιτυχία της σύγχρονης καταναλωτικής κουλτούρας. Δεν μας πουλά πλέον μόνο προϊόντα. Μας πουλά υποσχέσεις. Ένα καινούργιο κινητό υπόσχεται μια καλύτερη καθημερινότητα. Ένα ακόμη φόρεμα περισσότερη αυτοπεποίθηση, άσχετα αν στην ντουλάπα μας υπάρχουν ήδη δέκα παρόμοια. Μια ακόμη ηλεκτρική συσκευή λιγότερο άγχος. Είναι λες και περιμένουμε από το επόμενο καλάθι αγορών να μας λύσει και τα υπαρξιακά μας προβλήματα.

Αυτή η υπόσχεση γίνεται ακόμη πιο δελεαστική σε μια εποχή που οι περισσότεροι αισθάνονται ότι διαρκώς κάτι τους λείπει. Χρόνος, χρήματα, ξεκούραση, προσωπική ικανοποίηση. Αντί όμως να αναρωτηθούμε γιατί συμβαίνει αυτό, μας προσφέρεται μια πολύ πιο εύκολη λύση. Να αποκτήσουμε κάτι καινούργιο. Να νιώσουμε για λίγο ότι ανταμείβουμε τον εαυτό μας για όσα υπομένει καθημερινά. Και όταν περάσει ο αρχικός ενθουσιασμός, κανένα πρόβλημα. Κάποια επόμενη προσφορά θα βρίσκεται ήδη καθ' οδόν.

Το πιο παράδοξο είναι ότι έχουμε καταλήξει να αντιμετωπίζουμε την κατανάλωση ως μια μορφή προσωπικής επιτυχίας. Να αποκτάς, να ανανεώνεις, να ακολουθείς τις τάσεις, να μη μένεις πίσω. Ακόμη και η ικανοποίηση μοιάζει να έχει ημερομηνία λήξης, συνήθως μέχρι να κυκλοφορήσει το επόμενο μοντέλο. Έτσι, η επιθυμία για περισσότερα δεν τελειώνει ποτέ, γιατί πάντα θα υπάρχει κάτι νεότερο, καλύτερο ή απλώς διαφορετικό.

Ίσως, λοιπόν, το πιο ενδιαφέρον με τη Black Friday να μην είναι πόσο πέφτουν οι τιμές, αλλά πόσο εύκολα ανεβαίνουν οι προσδοκίες μας. Και πόσο πρόθυμα αφήνουμε μια διαφήμιση να αποφασίσει τι μας λείπει.

Γιατί τελικά το ερώτημα δεν είναι πόσα μπορούμε να αγοράσουμε, αλλά πόσα από αυτά έχουμε πραγματικά ανάγκη. Και κυρίως, πόσες από τις ανάγκες μας είναι δικές μας και πόσες έχουν δημιουργηθεί από μια κοινωνία που μας θέλει διαρκώς ανικανοποίητους, ώστε να συνεχίζουμε να καταναλώνουμε.

Η «ευτυχία» μπορεί να εμφανίζεται κάθε χρόνο στις βιτρίνες με μια εντυπωσιακή κόκκινη ταμπέλα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πωλείται. Ούτε ότι όποιος προλάβει την έκπτωση θα την αποκτήσει.

ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Λογότυπο Altamira

Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.