Στις 10 Αυγούστου 1920, υπογράφεται η Συνθήκη των Σεβρών. Με αυτή, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο κατεξοχήν πρωταγωνιστής στον διπλασιασμό της Ελλάδας τώρα, μετά τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, την τριπλασιάζει! Μέσα σε μόλις οκτώ χρόνια…
Σύμφωνα με τους περισσότερους ιστορικούς, με αυτή την πολιτική ο Βενιζέλος άπλωσε το χέρι της χώρας πιο μακριά από όσο αυτή μπορούσε να αντέξει. Οι ίδιοι όμως συνήθως αξιολογούν ως καταλληλότερο για να το διορθώσει αυτό (π.χ. με έναν έντιμο συμβιβασμό με τον Μουσταφά Κεμάλ για αυτονομία της Σμύρνης) τον ίδιο τον Βενιζέλο. Μια ένδειξη γι’ αυτό ήταν η επιλογή Στεργιάδη για τη διοίκηση της Σμύρνης, και οι εντολές που του είχε δώσει.
Τρεις μήνες μετά από αυτό τον διπλωματικό θρίαμβο, την 1η Νοεμβρίου 1920, διεξάγονται βουλευτικές εκλογές. Σ’ αυτές, ο Ελευθέριος Βενιζέλος χάνει! Γιατί; Κυρίως επειδή η φιλοβασιλική συντηρητική παράταξη (με σημερινούς όρους η ακροδεξιά) κατάφερε να μετατοπίσει την ατζέντα: Από το «ψηφίστε τον πιο έντιμο και τον πιο ικανό», στο «ψηφίστε αυτόν που θα λήξει την επιστράτευση και θα φέρει πίσω τα παιδιά μας από το μέτωπο».
Όλοι οι λαοί, σε κάθε εκλογική αναμέτρηση δεν διαλέγουν ένα πράγμα. Διαλέγουν πολλά πράγματα μαζί, καθοριστικά για την επόμενη μέρα. Πολύ συχνά, αυτό που επιλέγεις οδηγεί άθελά σου στο αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιδιώκεις.
Για παράδειγμα, σε αντίθεση με όσα έλεγαν προεκλογικά ο βασιλιάς και η φιλοβασιλική ακροδεξιά, τελικά συνέχισαν και ενέτειναν τον πόλεμο! Με αποτέλεσμα τη Μικρασιατική Καταστροφή. Όπου, τα παιδιά χιλιάδων από όσους ψήφισαν την ακροδεξιά για να επιστρέψουν από το μέτωπο, τελικά πέθαναν στη Μικρασία.
Πώς διαλέγουμε
Σε τρεις εβδομάδες, οι Ελληνοκύπριοι θα πάμε στην κάλπη. Ο καθένας μας έχουμε κάποια βασικά κριτήρια για τις επιλογές μας:
• Η προσωπική ιδεολογία στον άξονα «αριστερά – δεξιά» και στις ενδιάμεσες αποχρώσεις του.
• Οι επικρατούσες αντιλήψεις μέσα στην κοινωνία κατά την περίοδο των εκλογών για την κατάσταση του κράτους και των θεσμών.
• Οι ιεραρχήσεις που κάνουμε για το ποια είναι τα σημαντικότερα διακυβεύματα αυτή τη στιγμή.
• Τα αισθήματά μας για το πόσο ικανοποιημένοι είμαστε από αυτό που το παρόν καθεστώς ή σύστημα μας κάνει να αισθανόμαστε.
• Οι προσδοκίες του καθενός μας, οι φόβοι που κυριαρχούν μέσα μας, οι φιλίες και οι προσωπικές δεσμεύσεις, τα αισθήματα συμπάθειας και αντιπάθειας για άλλους λόγους.
Είμαστε όμως και όντα αντιφατικά. Όλες οι κοινωνίες το έχουν αυτό. Αλλά εμείς ως μια κοινότητα που δεν έχει περγαμηνές ορθολογισμού, το έχουμε σε αξιοσημείωτα μεγάλο βαθμό.
Για παράδειγμα, πολλοί επιχειρηματίες, που εργοδοτούν μετανάστες (και παράνομους) για σκοπούς κέρδους, ψηφίζουν ΕΛΑΜ. Πολλοί μη επιχειρηματίες που έχουν απλώς φοβία με το «άλλο», το «ξένο», θα ψηφίσουν ΕΛΑΜ, έστω κι αν τα τέσσερα τελευταία χρόνια το μεταναστευτικό δεν είναι καν υπαρκτό. Πολλοί νέοι που δίνουν τα τρία τέταρτα του εξευτελιστικού μισθού τους στο ενοίκιο, θα ψηφίσουν τον ΔΗΣΥ που δημιούργησε το στεγαστικό (διαβατήρια, πύργοι, κλπ.). Πολλοί αντίπαλοι ή αδιάφοροι για τη δημοκρατία (που χωρίς δυσκολία θα μπορούσαν να ήταν οπαδοί ενός Πινοσέτ), θα ψηφίσουν την «Άμεση» κιόλας. Και πάει λέγοντας.
Τι πραγματικά διαλέγουμε
Είπαμε, πολλές φορές άλλο νομίζουμε ότι διαλέγουμε και στην πραγματικότητα άλλο προκύπτει ως αποτέλεσμα.
Παραδείγματα:
1. Μια μεγάλη μερίδα πολιτών αισθάνεται ότι η παρουσία του Οδυσσέα Μιχαηλίδη και του «Άλματος» στη βουλή θα συμβάλει στην αντιμετώπιση της διαφθοράς. Και δικαίως το αισθάνεται. Παρά το ετερόκλητο του κόμματος, και παρά κάποια μη παραγωγικά χαρακτηριστικά του ηγέτη του, η παρουσία του ιδίου και άλλων βουλευτών του στη βουλή θα συμβάλει θετικά. Την ίδια στιγμή όμως «παίζεται» και κάτι άλλο: Αν ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης σαρώσει στις εκλογές, τότε η υποψηφιότητά του για Πρόεδρος θα είναι δεδομένη. Είτε με στήριξη ΑΚΕΛ, όπως υπήρξε κάποια στιγμή προσδοκία του, είτε αυτόνομα.
Παρακολουθήστε όμως τις κινήσεις Προεδρικού, ΔΗΣΥ, ΕΛΑΜ, και ευμετάβλητων παραγόντων του παρασκηνίου. Πολύ ευχαρίστως θα έβλεπαν τον Οδυσσέα Μιχαηλίδη υποψήφιο, υποστηριζόμενο από το ΑΚΕΛ. Κάνουν ότι μπορούν για να προκύψει κάτι τέτοιο. Γιατί θεωρούν ότι, σε ένα τέτοιο σενάριο, σίγουρα μπαίνει στον δεύτερο γύρο με τον Ν. Χριστοδουλίδη, όπου εκεί πιστεύουν ότι θα είναι ο πιο «εύκολος» αντίπαλος. Σε ένα δεύτερο γύρο των προεδρικών με αντίπαλο τον Οδυσσέα Μιχαηλίδη, θεωρούν ότι ο Ν. Χριστοδουλίδης οπωσδήποτε επανεκλέγεται.
2. Ο ΔΗΣΥ, τα τελευταία τρία χρόνια, πέρασε μεγάλες δυσκολίες, φουρτούνες που λίγοι πολιτικοί σχηματισμοί θα άντεχαν. Αυτό είναι στα συν του! Αλλά, εξαιτίας όλων αυτών, έχει υποστεί και τεκτονικές αλλαγές: (α) Μετατόπισε το πολιτικό του στίγμα προς τα ακροδεξιά για να περιορίσει τις διαρροές προς το ΕΛΑΜ. (β) Για τον ίδιο λόγο, έβαλε στον πάγο το κυπριακό και την παρουσία του ως δύναμη υπέρ της λύσης. (γ) Σταμάτησε να ασκεί κριτική προς την κυβέρνηση, σε όλα τα ζητήματα. (δ) Ακολουθεί συντηρητική πολιτική εντός και εκτός βουλής, πυκνώνοντας τις συνεννοήσεις με το Προεδρικό και εντείνοντας την κριτική προς την αντιπολίτευση.
Πίσω απ’ όλα αυτά βρίσκονται μια σειρά από εσωτερικές εξελίξεις στο κόμμα. Από τη βραχυκύκλωση της προέδρου του από στελέχη και ανθρώπους του κλίματος Ν. Αναστασιάδη, μέχρι την επικράτηση στην ηγετική πυραμίδα στελεχών που βρίσκονται σε διαρκή συνεννόηση με το Προεδρικό. Αποτέλεσμα: Κάποιος που από ιδεολογία και καλώς νοούμενο «κομματικό πατριωτισμό» προτίθεται να ψηφίσει ξανά το κόμμα του Γλαύκου Κληρίδη, υπάρχει πιθανότητα, μετά τις 24 Μαϊου, να συνειδητοποιήσει ότι ψήφισε ανοχή στην οριστική διχοτόμηση και επανεκλογή Ν. Χριστοδουλίδη, με στήριξη του ΔΗΣΥ.
Γι’ αυτό το πράγμα την ευθύνη δεν θα την έχει το κόμμα. Αυτό έδωσε ήδη αρκετά και σαφή μηνύματα νέου χαρακτήρα και προθέσεων.
Πίσω από το σκηνικό
Το βίντεογκεϊτ, το αναμενόμενο πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς για το «Κράτος Μαφία», και κυρίως η υπόθεση «Σάντη», δημιούργησαν ένα καταθλιπτικό κλίμα. Εκτός από το βάρος σαν πλάκα στο στήθος του πολίτη – ο οποίος είναι πεπεισμένος πια για τη σαρωτική δύναμη της διαπλοκής – προκάλεσαν και τη βεβαιότητα ότι το σημαντικότερο εθνικό ζήτημα είναι η διαφθορά. Όλα τα άλλα έγιναν μαυρόασπρα. Το μόνο με έντονα χρώματα κατά την προεκλογική περίοδο είναι η αίσθηση κατάρρευσης των θεσμών.
Βεβαίως και δεν είναι λύση το να κάνουμε πως δεν βλέπουμε, ίσα για να μην νιώθουμε άσχημα για τη χώρα μας. Αλλά, ακόμη και για την ίδια την καρδιά του θέματος, δηλαδή τη θεσμική μεταρρύθμιση που θα περιορίσει τη διαπλοκή, ελάχιστη συζήτηση γίνεται. Έτσι, δύσκολα βλέπουμε τους πραγματικούς αίτιους για την κατάντια μας, αλλά και τις πραγματικές προεκτάσεις που θα έχουν οι επιλογές μας στην κάλπη.
Η συζήτηση για τα σκάνδαλα δεν πρέπει να φύγει από το τραπέζι. Αλλά σ’ αυτό θα πρέπει να μπει, έστω και τρεις εβδομάδες πριν τις εκλογές και η συζήτηση για τις πολιτικές της επόμενης μέρας.
Το καλάθι
• … με τους άλλους «ανάρμοστους» (1): Να κυβερνάς για δέκα χρόνια. Την περίοδο αυτή να έχεις φροντίσει να αλώσεις και να ελέγχεις όλους τους θεσμούς, ώστε να αποτρέπουν οποιαδήποτε μπλεξίματα των δικών σου με τη δικαιοσύνη. Και όταν σε κατηγορούν πως στη διακυβέρνησή σου η διαπλοκή και η διαφθορά κτύπησε κόκκινο, να απαντάς «μα δεν καταδικάστηκε κανένας»! Όπως τον άλλο, που σκότωσε τους γονείς του και ζήτησε επιείκεια επειδή είναι ορφανός…
• … με τους άλλους «ανάρμοστους» (2): Η Σάρα Νετανιάχου (σύζυγος του ισραηλινού Πρωθυπουργού) καταδικάστηκε από δικαστήριο της Ιερουσαλήμ σε πρόστιμο και αποζημίωση συνολικά 13.500 ευρώ, επειδή έπαιρνε φαγητό από την πρωθυπουργική κατοικία, για την ίδια και την οικογένειά της. Ο υπεύθυνος δημόσιος υπάλληλος, που αμέλησε να καταγγείλει έγκαιρα την παρατυπία, καταδικάστηκε σε πρόστιμο 2.500 ευρώ. Δεν γίνεται, αντί για αντιαεροπορικά συστήματα, να πάρουμε το δικαστικό σύστημα του Ισραήλ;
• … με τους άλλους «ανάρμοστους» (3): Σε όλα τα επαγγέλματα υπάρχουν συνθήκες όπου, όπως λέει και το άσμα, «για ένα κομμάτι ψωμί» πρέπει να δώσεις/ θυσιάσεις πολύ περισσότερα από την ίδια την εργασία σου. Έτσι και στη δημοσιογραφία. Δεν μπορείς να αγνοείς τη γραμμή των ιδιοκτητών του Μέσου στο οποίο εργάζεσαι. Και συχνά πρέπει να θυσιάσεις δικές σου πληροφορίες, εκτιμήσεις κλπ. Σε όλα τα επαγγέλματα όμως, υπάρχει μια διαφορά στο περιεχόμενο της προσαρμογής: Άλλο να κάνεις με θλίψη και συνειδησιακή κρίση αυτό που σου ζητούν, και άλλο να μετατρέπεσαι σε ένθερμο και συνειδητό υπερασπιστή του παρακράτους.
