Το ένα ορόσημο για καταλυτικές εξελίξεις στο Κυπριακό διαδέχεται το άλλο, ο χρόνος παρέρχεται και τα τετελεσμένα επί του εδάφους εδραιώνονται για καλά. Η επικείμενη πενταμερής διάσκεψη, που επρόκειτο να λάβει χώρα περί τα τέλη του μήνα με αρχές Αυγούστου, φαίνεται ότι μάλλον μετατίθεται για τον Σεπτέμβριο και βλέπουμε. Και όμως, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης έδωσε διαβεβαιώσεις για προχωρημένη πρωτοβουλία του Α. Γκουτέρες, ο οποίος μάλιστα πήρε και τη συγκατάθεση του Τ. Ερντογάν, για ετοιμασία στρατηγικού σχεδίου για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για επανέναρξη των συνομιλιών. Ο Πρόεδρος φρόντισε να δημιουργηθεί στο εσωτερικό ατμόσφαιρα αισιοδοξίας και προσδοκιών, ο Τύπος και γενικά τα ΜΜΕ μιλούσαν για διάσκεψη-σταθμό για λήψη σοβαρών αποφάσεων. Όλοι έλπιζαν σε κάτι σημαντικό.
Ωστόσο η νέα αναβολή δεν απογοήτευσε πιο πολύ από τις προηγούμενες γιατί ο κόσμος δέχτηκε με πολλή επιφύλαξη τις αόριστες υποσχέσεις του Προέδρου ο οποίος διαλαλούσε ότι βρισκόταν σε επικοινωνία με τους Ευρωπαίους αξιωματούχους που θα έθεταν το Κυπριακό στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Όμως στη Σύνοδο τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως τα περιμέναμε: Οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν ζήτησαν από τον Τούρκο Πρόεδρο να λύσει το πρόβλημα όπως εμείς επιθυμούμε, ο δε Τούρκος ΥπΕξ εξήγησε ότι τα ευρωτουρκικά δεν συνδέονται με το Κυπριακό και ότι αυτά πρέπει να διευθετηθούν προτού τεθεί θέμα Κυπριακού. Διαπιστώθηκε δε ότι αυτή είναι η επίσημη τουρκική θέση στο πρόβλημα (Παύλος Ξανθούλης στην «Καθημερινή», 12/07/2026) και δεν έχει αλλάξει.
Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα δεν ήταν μια συνάντηση για το Κυπριακό αλλά για μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης και μέσα από αυτό το πρίσμα οφείλουμε να βλέπουμε τον ρόλο της Ευρώπης για την Κύπρο. Στη Σύνοδο διαπιστώσαμε ότι ο ρόλος μας στις ευρωτουρκικές σχέσεις δεν είναι αυτός που θα θέλαμε.
Για να τεθεί σε τροχιά επίλυσης ένα τέτοιο δυσεπίλυτο και χρόνιο πρόβλημα όπως το Κυπριακό, απαιτούνται πολλές και συντονισμένες ενέργειες από πολλές πλευρές σε συνθήκες μυστικής διπλωματίας και κυρίως βούληση των εμπλεκομένων μερών. Εάν υπήρξε αυτή η δραστηριότητα είναι αδύνατο να μην ήταν ενήμερος ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης. Γνώριζε τις πραγματικότητες και άφηνε να περνούν τέτοια μηνύματα που να ικανοποιούν το αφήγημά του περί κινητικότητας και έχοντας πάντοτε στις προτεραιότητές του την επικοινωνία ροκάνιζε τον χρόνο με στόχο να κρατεί σε αναμονή τον κόσμο μέχρι τις Προεδρικές του ’28; Και εφόσον, όπως ισχυρίζεται, υπήρξε συναίνεση του Τούρκου Προέδρου στη νέα πρωτοβουλία, πώς αιτιάται τώρα την τουρκική αδιαλλαξία; Όποια και αν είναι η απάντηση, το γεγονός είναι ότι το πρόβλημα παραμένει στάσιμο, πράγμα που ικανοποιεί τους δυνητικούς ψηφοφόρους του Προέδρου.
Είναι καιρός να συνειδητοποιήσουμε ότι οι γεωπολιτικές ισορροπίες έχουν αλλάξει και το όλο πρόβλημα που λέγεται Κυπριακό πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσα στα νέα δεδομένα. Είτε μας αρέσει είτε όχι, ο ρόλος της Τουρκίας έχει αναβαθμιστεί και τα κράτη της ΕΕ τη χρειάζονται περισσότερο από ό,τι χρειάζεται εκείνη τη Δύση. Αποτελεί έναν άλλο πόλο δύναμης στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και μπορεί να διαπραγματεύεται από θέση ισχύος με ΗΠΑ, Ρωσία, ΕΕ και αραβικές χώρες. Ο τρόπος που ο Ερντογάν υποδέχτηκε τον Αμερικανό Πρόεδρο είναι ενδεικτικός της δύναμής της.
Το να εξαπολύουμε καθημερινά πατριωτικούς μύδρους εναντίον της Τουρκίας απλά μας απομακρύνει από το σημερινό πολιτικό γίγνεσθαι. Να βρούμε τη θέση μας μέσα στη νέα ισορροπία δυνάμεων και να καταστήσουμε σαφές ότι δεν είμαστε διατεθειμένοι «να τα δώσουμε όλα».
Η μέχρι τώρα στρατηγική του ΠτΔ ήταν η απομόνωση της Τουρκίας από κάθε σχέση της Κύπρου με το εξωτερικό. Την αποκλείσαμε από τις τριμερείς και τετραμερείς συμμαχίες, την αποκλείσαμε από τον αγωγό GSI και τη μεταφορά του φυσικού αερίου. Το τι συνέβη στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα εκτιμώ ότι καταδεικνύει το αδιέξοδο αυτής της πολιτικής. Εάν θέλουμε να αξιοποιήσουμε τη θέση μας μέσα στην ΕΕ, να εγκαταλείψουμε τους μικρομεγαλισμούς, να δεχτούμε τις πραγματικότητες και μέσα σε ρεαλιστικά πλαίσια να διεκδικήσουμε τα δικαιώματά μας, έχοντας ως προμετωπίδα το διεθνές δίκαιο.
