Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ορίσει ειδικό απεσταλμένο για το Κυπριακό και η ταυτόχρονη επιμονή του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες και της προσωπικής του απεσταλμένης Μαρία Άνχελα Ολγκίν να διατηρήσουν ζωντανή τη διαδικασία δεν αποτελούν τυχαία γεγονότα. Είναι ενδείξεις ότι οι διεθνείς παίκτες θεωρούν πως το Κυπριακό εισέρχεται σε ένα κρίσιμο γεωπολιτικό παράθυρο ευκαιρίας. Το Κυπριακό πλέον δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως ένα διμερές πρόβλημα μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Αντιμετωπίζεται ως κομμάτι μιας πολύ μεγαλύτερης εξίσωσης που περιλαμβάνει: τις ευρωτουρκικές σχέσεις, την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου, τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη και τον αναβαθμισμένο ρόλο της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ.
Ποιος είναι όμως ο φόβος της διεθνής κοινότητας, ο οποίος συνδέεται και με την παρούσα κινητικότητα; Ότι αν δεν υπάρξει σύντομα κάποια πολιτική πρόοδος, η πραγματικότητα επί του εδάφους θα καταστεί μη αναστρέψιμη. Κάθε χρόνος που περνά, αυξάνει την πολιτική και οικονομική απόσταση μεταξύ των δύο κοινοτήτων, ενισχύει τις δομές του ψευδοκράτους, εδραιώνει τη λογική των δύο χωριστών οντοτήτων, μειώνει τις πιθανότητες μιας μελλοντικής ομοσπονδιακής λύσης. Γι' αυτό ο ΟΗΕ και η ΕΕ δείχνουν μια επιμονή που δεν παρατηρήθηκε τα προηγούμενα χρόνια κάτω από τέτοιες συνθήκες. Συνθήκες όπου ούτε καν δεν βρισκόμαστε στο διαπραγματευτικό τραπέζι.
Η μεγάλη παγίδα για εμάς, είναι ο τρόπος που η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη ερμηνεύει την αυξημένη διεθνή κινητικότητα και την ισοδυναμεί με πρόοδο. Δεν ισοδυναμεί. Αυτό που βλέπουμε σήμερα δεν είναι μια διαδικασία λύσης. Είναι μια διαδικασία αποτροπής της οριστικής κατάρρευσης. Ο Γκουτέρες, η Ολγκίν και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν κινούνται επειδή πιστεύουν ότι η λύση βρίσκεται προ των πυλών. Κινούνται επειδή αντιλαμβάνονται ότι αν χαθεί και αυτό το παράθυρο ευκαιρίας, η διχοτόμηση ενδέχεται να μετατραπεί από προσωρινό πολιτικό αδιέξοδο σε μόνιμη γεωπολιτική πραγματικότητα. οι γεωπολιτικές συνθήκες το επιβάλλουν. Επιπρόσθετα, οι γεωπολιτικές συνθήκες αλλάζουν συνεχώς, επομένως η προσοχή θα μετακινηθεί αλλού. Τώρα η προσοχή είναι στις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και στην αμυντική ενδυνάμωση της ΕΕ. Το παράθυρο που ανοίγει σήμερα δεν θα παραμείνει ανοιχτό επ' αόριστον. Αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο μήνυμα πίσω από όλη αυτή την κινητικότητα. Όχι ότι η λύση βρίσκεται κοντά. Αλλά ότι η διεθνής κοινότητα αντιλαμβάνεται πως βρισκόμαστε πιο κοντά από ποτέ σε κάτι εξίσου καθοριστικό.
Θέλουμε στ’ αλήθεια λοιπόν να αποτρέψουμε το τέλος του Κυπριακού; Θέλουμε στ’ αλήθεια να αποτρέψουμε τη διχοτόμηση;
Γιατί αυτό που μου προκαλεί εντύπωση στη σημερινή συγκυρία είναι η εμμονή ορισμένων πολιτικών δυνάμεων να την απορρίψουν πριν καν αξιολογηθεί. Η επιμονή του Γκουτέρες, της Ολγκίν και πλέον της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του διορισμού του Ραφαέλε Φίτο δεν εγγυάται τη λύση, αποτελεί όμως μια σπάνια ευκαιρία να παραμείνει το Κυπριακό ψηλά στη διεθνή ατζέντα σε μια εποχή γεμάτη ανταγωνιστικές κρίσεις. Όσοι πολεμούν εκ των προτέρων κάθε πρωτοβουλία έχουν υποχρέωση να απαντήσουν ποια είναι η δική τους εναλλακτική στρατηγική για να αποτραπεί η οριστική παγίωση της διχοτόμησης. Γιατί ο πατριωτισμός δεν κρίνεται από το πόσο εύκολα απορρίπτεις μια προσπάθεια, αλλά από το αν διαθέτεις ένα ρεαλιστικό σχέδιο για το τι ακολουθεί μετά την απόρριψή της. Και μέχρι σήμερα, η ακινησία δεν ανέτρεψε κανένα τετελεσμένο. Αντίθετα, τα εδραίωσε.
Γιατί η αλήθεια είναι ότι τη στιγμή που το Κυπριακό θα πάψει να θεωρείται ένα πρόβλημα προς επίλυση και θα αρχίσει να αντιμετωπίζεται ως μια πραγματικότητα προς διαχείριση, εκεί η Κύπρος θα καθηλωθεί για πάντα και ας εθελοτυφλούν όσοι έχουν επενδύσει πολιτικά στην αποτυχία κάθε πρωτοβουλίας, διότι χωρίς αδιέξοδο δεν υπάρχει αφήγημα.
