Μια οργανωμένη διαδρομή εισαγωγής μεταχειρισμένων αυτοκινήτων από το Ηνωμένο Βασίλειο, με ενδιάμεσους σταθμούς την Ολλανδία και τη Βουλγαρία, βρίσκεται στο μικροσκόπιο του Τμήματος Τελωνείων. Μέσω της συγκεκριμένης μεθόδου, οχήματα εμφανίζονται με αξία πολύ χαμηλότερη από την πραγματική, αποκτούν «ενωσιακό χαρακτήρα» και στη συνέχεια καταλήγουν στην Κύπρο.
Το Τμήμα Τελωνείων έχει εξετάσει περισσότερα από 1.000 οχήματα, ενώ οι διαφυγόντες δασμοί και φόροι εκτιμάται ότι ανέρχονται πλέον σε εκατομμύρια ευρώ. Σε δεκάδες περιπτώσεις, ενδεχομένως και περισσότερες από εκατό, έχουν εντοπιστεί πλαστά ή παραποιημένα έγγραφα που αφορούσαν την καταβολή των δασμών.
Μιλώντας στον «Π» ο εκπρόσωπος Τύπου του Τμήματος Τελωνείων, Τελωνειακός Λειτουργός Α΄ Γιώργος Κωνσταντίνου, ανέφερε ότι οι τιμές που δηλώνονται για ορισμένα από τα οχήματα είναι εξόφθαλμα χαμηλές.
«Μιλάμε για τιμές με τις οποίες ούτε ποδήλατο δεν αγοράζει κάποιος», είπε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις πολυτελή σαλούν και οχήματα τύπου SUV δηλώνονται ακόμη και στο ένα πέμπτο ή στο ένα εικοστό της πραγματικής τους αξίας.
Η διαδρομή του «βαφτίσματος»
Η μεθόδευση αφορά κυρίως μεταχειρισμένα αυτοκίνητα που αγοράζονται στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αντί να μεταφερθούν απευθείας στην Κύπρο, όπου θα έπρεπε να καταβληθούν οι προβλεπόμενοι δασμοί και φόροι, διοχετεύονται αρχικά σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τον κ. Κωνσταντίνου, αρκετά από τα οχήματα φτάνουν πρώτα στην Ολλανδία, όπου εκτελωνίζονται με βάση τις ιδιαίτερα χαμηλές αξίες που δηλώνονται στα ηλεκτρονικά συστήματα. Στη συνέχεια μεταφέρονται οδικώς στη Βουλγαρία, εγγράφονται εκεί και αποκτούν ενωσιακά έγγραφα, προτού αποσταλούν στην Κύπρο ως οχήματα που προέρχονται από κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από τη στιγμή που ένα αυτοκίνητο έχει εκτελωνιστεί στην Ολλανδία ή στη Βουλγαρία, δεν μπορεί να εκτελωνιστεί για δεύτερη φορά στην Κύπρο. Αυτό, σύμφωνα με το Τμήμα Τελωνείων, αποτελεί και τη βασική δυσκολία στην αντιμετώπιση της υπόθεσης, καθώς τα αδικήματα της υποτιμολόγησης και της φοροδιαφυγής φαίνεται να διαπράττονται στο πρώτο κράτος εισόδου του οχήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι απαντήσεις που λαμβάνει η κυπριακή πλευρά από άλλες χώρες αναφέρουν, στις περισσότερες περιπτώσεις, ότι οι δηλωθείσες τιμές έγιναν αποδεκτές μέσω των ηλεκτρονικών τελωνειακών συστημάτων και ότι οι δασμοί επιβλήθηκαν πάνω σε αυτές.
Παρακάμπτουν και το όριο των πέντε ετών
Η υπόθεση δεν περιορίζεται μόνο στην υποτιμολόγηση. Το Τμήμα Τελωνείων εξετάζει παράλληλα κατά πόσον η διαδρομή μέσω άλλων κρατών μελών χρησιμοποιείται για την παράκαμψη της κυπριακής νομοθεσίας, η οποία δεν επιτρέπει την εισαγωγή από τρίτες χώρες μεταχειρισμένων οχημάτων ηλικίας άνω των πέντε ετών.
Με την εγγραφή τους στη Βουλγαρία, τα οχήματα παρουσιάζονται πλέον ως ενωσιακά και όχι ως απευθείας εισαγόμενα από το Ηνωμένο Βασίλειο. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να παρακάμπτεται η σχετική πρόνοια της νομοθεσίας, η οποία εμπίπτει κυρίως στις αρμοδιότητες του Τμήματος Οδικών Μεταφορών.
«Το έχουμε δει, το έχουμε εντοπίσει και είναι κάτι που εξετάζουμε παράλληλα», ανέφερε ο κ. Κωνσταντίνου, διευκρινίζοντας ότι η συγκεκριμένη πτυχή δεν αφορά άμεσα την υποτιμολόγηση, συνδέεται όμως με την ίδια διαδρομή εισαγωγής.
Πλαστά έγγραφα και αυστηρά πρόστιμα
Από τα περισσότερα από 1.000 αυτοκίνητα που έχουν ελεγχθεί, σχεδόν σε όλα έχουν παρατηρηθεί ασυνήθιστα χαμηλές δηλωθείσες αξίες. Σε μερικές δεκάδες περιπτώσεις, οι έλεγχοι κατέδειξαν ότι είχαν παρουσιαστεί πλαστά ή παραποιημένα αποδεικτικά, ώστε να δοθεί η εντύπωση ότι οι δασμοί είχαν ήδη καταβληθεί σε άλλο κράτος μέλος.
Όταν διαπιστώθηκε ότι δεν είχε προηγηθεί νόμιμος εκτελωνισμός, το Τμήμα Τελωνείων επέβαλε αυστηρά πρόστιμα και απαίτησε την καταβολή των δασμών και των φόρων με βάση την πραγματική αξία των οχημάτων.
Δεν έχουν εντοπιστεί, μέχρι στιγμής, στοιχεία που να καταδεικνύουν παραποίηση των χιλιομέτρων των αυτοκινήτων. Η έρευνα επικεντρώνεται στην πραγματική αξία αγοράς, στα πιστοποιητικά καταγωγής, στα έγγραφα εκτελωνισμού και στα αποδεικτικά καταβολής των δασμών.
Το Τμήμα βρίσκεται επίσης σε επικοινωνία με τις βρετανικές αρχές, στις οποίες αποστέλλονται αιτήματα για επιβεβαίωση των πραγματικών τιμών πώλησης, με βάση τα τιμολόγια που εκδόθηκαν από τις εταιρείες στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Έρευνα σε ευρωπαϊκό επίπεδο
Ο κ. Κωνσταντίνου δήλωσε ότι το Τμήμα Τελωνείων συνεργάζεται με τις τελωνειακές αρχές της Ολλανδίας και της Βουλγαρίας και έχει θέσει τα στοιχεία ενώπιον των αρμόδιων ευρωπαϊκών θεσμών.
Στην υπόθεση αναμένεται να εμπλακούν η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης, γνωστή ως OLAF, προκειμένου να εξεταστεί κατά πόσον υπάρχει οργανωμένο δίκτυο που δραστηριοποιείται σε περισσότερα από ένα κράτη.
Το Τμήμα Τελωνείων έχει εκφράσει την ετοιμότητά του να παραδώσει όλα τα διαθέσιμα στοιχεία για τις εισαγωγές, τις εταιρείες και τα έγγραφα που έχουν χρησιμοποιηθεί.
Δεν αποκλείεται στο κύκλωμα να εμπλέκονται και κυπριακές επιχειρήσεις εισαγωγής μεταχειρισμένων αυτοκινήτων. Ο κ. Κωνσταντίνου ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι μέχρι στιγμής δεν έχει αποδειχθεί με στοιχεία η εμπλοκή συγκεκριμένων προσώπων ή εταιρειών από την Κύπρο.
Αλλοίωση του ανταγωνισμού
Η συγκεκριμένη πρακτική δεν προκαλεί μόνο απώλεια φορολογικών εσόδων. Δημιουργεί και συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού στην κυπριακή αγορά, καθώς όσοι αποφεύγουν την καταβολή χιλιάδων ευρώ σε δασμούς και φόρους μπορούν να διαθέτουν τα οχήματα σε τιμές σημαντικά χαμηλότερες από εκείνες των νόμιμων εισαγωγέων.
«Όταν κάποιος γλιτώνει χιλιάδες ευρώ από δασμούς και φόρους, μπορεί να πωλήσει το αυτοκίνητο πολύ φθηνότερα. Με αυτόν τον τρόπο αλλοιώνεται το εμπόριο», υπογράμμισε ο εκπρόσωπος του Τμήματος Τελωνείων.
Οι έλεγχοι έχουν ως αποτέλεσμα να καθυστερεί η αποδέσμευση ορισμένων οχημάτων για δύο ή ακόμη και τρεις μήνες, μέχρι να ληφθούν απαντήσεις από τις αρμόδιες αρχές των άλλων κρατών.
Παρά τους ελέγχους, η ροή των οχημάτων συνεχίζεται καθημερινά και δεν αναμένεται να περιοριστεί σύντομα. Το Τμήμα Τελωνείων εκτιμά ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα εξακολουθήσει να αποτελεί μία από τις βασικότερες πηγές μεταχειρισμένων αυτοκινήτων για την Κύπρο, επισημαίνοντας ότι το ζητούμενο είναι τα οχήματα να εισάγονται με τις πραγματικές τους αξίες και με την πλήρη καταβολή των δασμών και φόρων που αναλογούν.
