Γιατί η Μόνα Λίζα δεν έχει φρύδια και βλεφαρίδες; – Νέα θεωρία ρίχνει φως στο μυστήριο

Μια νέα ιατρική θεωρία έρχεται να προστεθεί στα μυστήρια που περιβάλλουν τη Μόνα Λίζα, το διάσημο πορτρέτο του Λεονάρντο ντα Βίντσι. Σύμφωνα με Ιταλό δερματολόγο, η γυναίκα που απεικονίζεται στον πίνακα ενδέχεται να έπασχε από γυροειδή αλωπεκία, μια αυτοάνοση πάθηση που προκαλεί απώλεια τριχών.

Ο δρ Λουίτζι Λάινο, από το Ινστιτούτο Δερματολογίας και Τριχολογίας της Ρώμης, υποστηρίζει ότι η απουσία φρυδιών και βλεφαρίδων, η χαρακτηριστική γραμμή των μαλλιών στο μέτωπο και η απουσία ουλών στο δέρμα αποτελούν ενδείξεις που συνάδουν με τη συγκεκριμένη πάθηση.

Η θεωρία παρουσιάζεται σε επιστημονικό άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 24 Αυγούστου 2026 στο περιοδικό Clinics in Dermatology, με τίτλο «Alopecia areata universalis in Leonardo da Vinci's Mona Lisa: A systematic retrospective iconodiagnosis.

Τα τέσσερα χαρακτηριστικά που εντόπισε

Ο Ιταλός δερματολόγος βασίζει την εκτίμησή του σε τέσσερα χαρακτηριστικά του προσώπου της Μόνα Λίζα: την πλήρη απουσία φρυδιών και από τις δύο πλευρές, την αντίστοιχη απουσία βλεφαρίδων, τη γραμμή των μαλλιών χωρίς τη συνήθη μεταβατική ζώνη στο μέτωπο και το δέρμα που εμφανίζεται χωρίς ουλές.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά θα μπορούσαν να συνδέονται με τη γενικευμένη γυροειδή αλωπεκία (alopecia areata universalis), μια εκτεταμένη μορφή της αυτοάνοσης πάθησης.

Ο ερευνητής εξέτασε και άλλες πιθανές εξηγήσεις, όπως τις πρακτικές αισθητικής της Αναγέννησης, άλλες μορφές αλωπεκίας και διαφορετικές δερματολογικές παθήσεις. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι η γενικευμένη γυροειδής αλωπεκία είναι η μόνη από τις εξεταζόμενες εξηγήσεις που μπορεί να συνδέσει και τα τέσσερα χαρακτηριστικά.

Στην εργασία του αναφέρεται επίσης σε προηγούμενη πολυφασματική ανάλυση του πίνακα, η οποία είχε εντοπίσει μία τρίχα στην περιοχή των φρυδιών. Κατά τον ίδιο, το εύρημα αυτό δεν αναιρεί τη θεωρία του, καθώς μπορεί να συνδέεται με τη μη ομοιόμορφη απώλεια τριχών που παρατηρείται κατά την εξέλιξη της πάθησης. 

Η ζωή της Λίζα Γκεραρντίνι και οι προσωπικές απώλειες

Το πορτρέτο, το οποίο εκτίθεται στο Μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι, πιστεύεται ότι απεικονίζει τη Λίζα Γκεραρντίνι, σύζυγο εύπορου εμπόρου μεταξιού στη Φλωρεντία.

Ο δρ Λάινο εξετάζει και τις συνθήκες ζωής της γυναίκας, επισημαίνοντας ότι παντρεύτηκε σε ηλικία 15 ετών, έχασε δύο παιδιά και έζησε σε μια εποχή κατά την οποία η πανώλη αποτελούσε σοβαρή απειλή.

Κατά την εκτίμησή του, οι εμπειρίες αυτές θα μπορούσαν να είχαν προκαλέσει έντονο ψυχολογικό στρες, το οποίο ενδέχεται να σχετίζεται με την εμφάνιση ή την εξέλιξη της αλωπεκίας.

Ωστόσο, οι συγκεκριμένες συνθήκες δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη ότι η Λίζα Γκεραρντίνι έπασχε από την πάθηση.

Οι προηγούμενες θεωρίες για την υγεία της

Η νέα εκτίμηση δεν είναι η πρώτη απόπειρα να εξαχθούν συμπεράσματα για την υγεία της γυναίκας μέσα από το διάσημο έργο τέχνης.

Στο παρελθόν, η απουσία φρυδιών και βλεφαρίδων είχε αποδοθεί στις αισθητικές συνήθειες της Αναγέννησης, όταν το ψηλό μέτωπο αποτελούσε χαρακτηριστικό ομορφιάς. Άλλη θεωρία υποστήριζε ότι τα φρύδια ενδέχεται να υπήρχαν αρχικά στον πίνακα, αλλά να αλλοιώθηκαν με την πάροδο του χρόνου ή εξαιτίας παλαιότερων επεμβάσεων καθαρισμού.

Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί υποθέσεις ότι η γυναίκα που απεικονίζεται στο πορτρέτο ενδέχεται να αντιμετώπιζε προβλήματα του θυρεοειδούς αδένα ή διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων.

Ο δρ Μάικλ Γιάφι, μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο για την Παχυσαρκία τον Μάιο, είχε αναφερθεί στην πιθανότητα η Μόνα Λίζα να αντιμετώπιζε προβλήματα όπως υψηλή χοληστερόλη ή υποθυρεοειδισμό.

Είχε επισημάνει, ωστόσο, ότι τέτοιες ερμηνείες παρουσιάζουν ενδιαφέρον, χωρίς να γίνονται καθολικά αποδεκτές.

Μια θεωρία που δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί

Παρά τα επιχειρήματα που παραθέτει, η θεωρία του Ιταλού δερματολόγου δεν αποτελεί επιβεβαιωμένη ιατρική διάγνωση.

Ο ίδιος αναγνωρίζει τους περιορισμούς μιας αναδρομικής ιατρικής αξιολόγησης που βασίζεται αποκλειστικά στην παρατήρηση ενός έργου τέχνης. Διευκρινίζει μάλιστα στην επιστημονική του εργασία ότι αντικείμενο της ανάλυσής του είναι η ζωγραφισμένη εικόνα και όχι η ίδια η Λίζα Γκεραρντίνι, η οποία δεν είναι δυνατόν να εξεταστεί.

Η νέα υπόθεση προστίθεται έτσι στις πολυάριθμες επιστημονικές και ιστορικές ερμηνείες που έχουν διατυπωθεί για τη Μόνα Λίζα, ένα έργο που εξακολουθεί να προκαλεί ερωτήματα περισσότερους από πέντε αιώνες μετά τη δημιουργία του.

Πηγές: Clinics in Dermatology, The Telegraph, LiFO.