Πάνω από 18 χιλιάδες υποθέσεις βίας στην οικογένεια σε μία πενταετία, χιλιάδες συλλήψεις, εκατοντάδες διατάγματα και γυναικοκτονίες που παραμένουν υπό διερεύνηση. Τα στοιχεία που κατατέθηκαν ενώπιον της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δεν αφήνουν πολλά περιθώρια εφησυχασμού. Πολύ περισσότερο όταν, όπως υπενθύμισε η Άντρη Ανδρονίκου εκ μέρους του ΣΠΑΒΟ, δύο χρόνια μετά την εθνική στρατηγική 2024-2026, έγιναν ακόμη πολύ λίγα σε σχέση με όσα απαιτούνται στην πράξη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε ο αρχηγός Αστυνομίας, Θεμιστός Αρναούτης, από το 2021 μέχρι το 2026 καταγράφηκαν 18.409 υποθέσεις βίας στην οικογένεια, έγιναν 3.674 συλλήψεις, εκδόθηκαν 2.858 διατάγματα αποκλεισμού θυτών. Για τις γυναικοκτονίες, ανέφερε ότι το 2020 καταγράφηκαν πέντε υποθέσεις με τρεις καταδίκες, το 2021 άλλες πέντε με τέσσερις καταδίκες, το 2022 δύο υποθέσεις με δύο καταδίκες, το 2023 μία υπόθεση με τον δράστη να καταζητείται, το 2024 μία υπόθεση υπό διερεύνηση και το 2025 τρεις υποθέσεις, επίσης υπό διερεύνηση. Στα ίδια στοιχεία προστίθενται και οι περίπου 3.000 αναφορές τον χρόνο που, σύμφωνα με την Αστυνομία, καταγράφονται για βία στην οικογένεια, με ποινικό φάκελο να σχηματίζεται περίπου στο 45% των υποθέσεων.
Κενά στην πράξη
Τα στοιχεία αυτά ήρθαν να κουμπώσουν με τις παρεμβάσεις οργανώσεων και φορέων, που εντόπισαν το ίδιο βασικό πρόβλημα. Η Κύπρος διαθέτει νομοθεσίες, στρατηγικές και δομές, αλλά εξακολουθεί να δυσκολεύεται στην εφαρμογή, στον συντονισμό και κυρίως στην πρόληψη. Η εκπρόσωπος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου υπενθύμισε ότι μετά το διπλό φονικό στους Εργάτες το 2021 είχε τεθεί το ζήτημα ενιαίας βάσης δεδομένων για καλύτερη επικοινωνία των υπηρεσιών, σημειώνοντας ότι πέντε χρόνια μετά δεν έγινε ουσιαστική πρόοδος. Από την πλευρά των γυναικείων οργανώσεων τέθηκε εκ νέου θέμα πρόσβασης των θυμάτων στην ασφάλεια και στη δικαιοσύνη, επάρκειας πόρων, καθυστερήσεων στην εκδίκαση υποθέσεων και ανάγκης για επιστημονικά εργαλεία αξιολόγησης επικινδυνότητας. Το ΣΠΑΒΟ έθεσε, επίσης, θέμα καθυστέρησης στην απονομή δικαιοσύνης, σημειώνοντας ότι υποθέσεις μπορεί να χρειαστούν τρία με τέσσερα χρόνια μέχρι να εκδικαστούν.
Νέες δεσμεύσεις
Απέναντι σε αυτά, οι αρμόδιοι φορείς κατέθεσαν νέες δεσμεύσεις. Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Κώστας Φυτιρής, αναγνώρισε ότι η νομοθεσία βρίσκεται σε καλό επίπεδο, αλλά το ζητούμενο είναι η εφαρμογή της. Προανήγγειλε τροποποιήσεις στη βάση των συστάσεων της GREVIO, με έμφαση στην ταχύτερη ανταπόκριση των υπηρεσιών και στην προτεραιοποίηση τέτοιων υποθέσεων. Εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης ανέφερε ότι προχωρεί η ετοιμασία βάσης δεδομένων, με ορίζοντα ολοκλήρωσης τον Ιούνιο του 2027, καθώς και νομοσχέδιο που θα ενσωματώνει τη νέα ευρωπαϊκή οδηγία για τη βία κατά των γυναικών, περιλαμβανομένης της ψηφιακής βίας. Από πλευράς Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας τέθηκε η ανάγκη διασύνδεσης των υπηρεσιών και αξιοποίησης εργαλείων που θα ανάβουν εγκαίρως «κόκκινες σημαίες» σε περιστατικά υψηλού κινδύνου.
Στο τραπέζι επανήλθε και το ζήτημα της οπλοκατοχής. Ο κ. Αρναούτης ανέφερε ότι ψυχομετρικοί έλεγχοι για αστυνομικούς γίνονται κατά την ένταξη στο Σώμα και όχι περιοδικά για την κατοχή υπηρεσιακού οπλισμού, απαντώντας ότι θα έπρεπε να γίνονται. Ο υπουργός Δικαιοσύνης δήλωσε ότι πρόθεση είναι να προωθηθούν έλεγχοι ανά τριετία, κάτι που για να γίνει χρειάζεται τροποποίηση της σχετικής νομοθεσίας, η οποία σύμφωνα με τον κ. Φυτιρή, «θα σταλεί σύντομα στη Βουλή».
Η επιτροπή ανανέωσε το ραντεβού της με τους αρμόδιους για τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου. Αυτή τη φορά, όμως, το ζητούμενο δεν θα είναι άλλες γενικές διαβεβαιώσεις, αλλά συγκεκριμένες απαντήσεις για το τι αλλάζει, ποιος το αναλαμβάνει και πότε.
