Μια επιστημονική μελέτη καταγράφει ότι ένα μόριο επηρεάζει δείκτες γήρανσης των κυττάρων. Πριν ακόμη αποδειχθεί τι σημαίνει αυτό για τον άνθρωπο, το εύρημα αποκτά εμπορική ζωή, με προϊόντα, διαφημίσεις και υποσχέσεις νεότητας. Η βιομηχανία της ψευδοεπιστήμης δεν χρειάζεται πάντα να επινοήσει κάτι από το μηδέν. Αρκεί να πάρει ένα πραγματικό επιστημονικό δεδομένο, να το «φουσκώσει» και να το παρουσιάσει ως έτοιμη λύση. Για εκείνον που θέλει να χάσει βάρος, να μεγαλώσει χωρίς να γερνά ή να απαλλαγεί από τις περιβόητες «τοξίνες». Αυτόν ακριβώς τον μηχανισμό περιγράφει η δρ Μυρτάνη Πιερή, αναπληρώτρια καθηγήτρια Φυσιολογίας του Ανθρώπου στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας. Όπως εξηγεί στο νέο επεισόδιο του podcast του «Πολίτη» «Χωρίς Τήβεννο», μια μεμονωμένη έρευνα μπορεί να γίνει αφορμή για να «ξεπηδήσουν δέκα εταιρείες» που διαθέτουν ένα μόριο στην αγορά, παρότι η απόσταση ανάμεσα σε ένα εργαστηριακό εύρημα και σε αποδεδειγμένο όφελος για τον άνθρωπο, παραμένει μεγάλη. Πρόκειται για μια αγορά που μιλά τη γλώσσα της επιστήμης, αλλά υπόσχεται κάτι που η επιστήμη δεν μπορεί να προσφέρει, απόλυτη βεβαιότητα.
Ανθεί η βιομηχανία της ψευδοεπιστήμης - Από το «μαγικό χάπι» στην αντιγήρανση, η δρ Πιερή εξηγεί πώς πουλιέται η ελπίδα
Η αναζήτηση εύκολων λύσεων για την υγεία και την ευεξία τροφοδοτεί μια αγορά στην οποία οι εμπορικές υποσχέσεις δεν συνοδεύονται πάντοτε από επιστημονική τεκμηρίωση
Η ευκολία έγινε προϊόν
Το ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο ποιος πουλά αυτές τις υποσχέσεις, αλλά και γιατί βρίσκουν τόσο πρόθυμο κοινό. «Ζούμε στην εποχή που όλοι ψάχνουμε την εύκολη λύση», παρατηρεί η δρ Πιερή. Θέλουμε ένα χυμό για αποτοξίνωση, ένα χάπι για να διορθώσει όσα δεν διορθώνουμε στην καθημερινότητά μας, ένα σκεύασμα που θα κάνει τη δουλειά αντί για εμάς. Και γύρω από αυτή την επιθυμία, λέει, έχει χτιστεί μια «πελώρια βιομηχανία». Η ίδια εντοπίζει εδώ ένα παράδοξο. Ο ανθρώπινος οργανισμός εξελίχθηκε σε συνθήκες όπου η τροφή απαιτούσε κόπο και η κίνηση ήταν αναπόσπαστο μέρος της ζωής. Εμείς δημιουργήσαμε μια καθημερινότητα με άφθονη, συχνά υπερεπεξεργασμένη τροφή, καθιστική ζωή, ανελκυστήρες και κυλιόμενες σκάλες. Και όταν διαπιστώνουμε τις συνέπειες, αναζητούμε ακόμη μία εύκολη λύση. Άλλωστε, η ίδια η επιστήμη για τη μακροζωία και το μικροβίωμα, κάνει πραγματικά βήματα. Η μελέτη της βιολογικής γήρανσης, εξηγεί η ακαδημαϊκός, μπορεί να συμβάλει στην κατανόηση παθήσεων όπως η νόσος Αλτσχάιμερ. Ορισμένα προβιοτικά στηρίζονται επίσης σε επιστημονικά δεδομένα. Άλλο όμως αυτό και άλλο η υπόσχεση ότι ένα ακριβό σκεύασμα θα μας «ξανανιώσει» ή θα διορθώσει κάθε πρόβλημα του οργανισμού.
Όταν η θεραπεία αλλάζει... πελάτη
Ακόμη πιο σοβαρή γίνεται η υπόθεση όταν η εμπορική υπόσχεση αξιοποιεί υπαρκτές ιατρικές πράξεις. Η δρ Πιερή φέρνει ως παράδειγμα την πλασμαφαίρεση, θεραπεία που μπορεί να σώσει ζωές σε συγκεκριμένες παθήσεις, αλλά προωθείται και ως αντιγηραντική ή αποτοξινωτική πρακτική σε υγιείς ανθρώπους. Σε μια τέτοια χρήση, επισημαίνει, απουσιάζει η αντίστοιχη τεκμηρίωση του οφέλους, ενώ ο κίνδυνος ανεπιθύμητων ενεργειών δεν εξαφανίζεται. Προειδοποιεί μάλιστα ότι η κατάχρηση μπορεί να οδηγήσει στην απαξίωση μιας θεραπείας που ορισμένοι ασθενείς πραγματικά χρειάζονται.
Πίσω από τις υποσχέσεις βρίσκονται συχνά άνθρωποι ιδιαίτερα ευάλωτοι. Χρόνιοι ασθενείς ή γονείς παιδιών που υποφέρουν, μπορεί να συναντήσουν κάποιον που τους διαθέτει χρόνο, τους ακούει και, κυρίως, τους διαβεβαιώνει ότι έχει τη λύση. Εδώ, κατά την ίδια, βρίσκεται η μεγάλη ευθύνη της πολιτείας και της επιστημονικής κοινότητας.
ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.
