Όταν ο καρκίνος σου χτυπά τρεις φορές την πόρτα - Η Χρύσω Κακουλλή μοιράζεται μαζί μας τη δική της περιπέτεια με τη νόσο και στέλνει μηνύματα αισιοδοξίας

Υπάρχουν άνθρωποι που ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής τους βρίσκουν έναν λόγο να χαμογελούν. Όχι γιατί δεν φοβούνται ούτε γιατί δεν λυγίζουν. Αλλά γιατί έχουν μάθει πως, ακόμη κι όταν πέφτουν, μπορούν να ξανασηκωθούν. Η Χρύσω Κακουλλή είναι μία από αυτούς. Τρεις φορές ήλθε αντιμέτωπη με τον καρκίνο του μαστού. Σε πολύ νεαρή ηλικία. Δεν κρύβει ότι έκλαψε, ότι στενοχωρήθηκε, ότι θύμωσε. Δεν προσπάθησε, άλλωστε, ποτέ να πείσει τον εαυτό της ότι πρέπει να είναι δυνατή κάθε στιγμή. Τον άφησε να λυγίσει για να ξανασηκωθεί. Του έδωσε χρόνο να καταλάβει, να αντιμετωπίσει τη νέα του πραγματικότητα και να συνεχίσει. Με την ίδια αισιοδοξία, το ίδιο πείσμα και την ίδια αγάπη για τη ζωή που τη χαρακτήριζαν και πριν από την πρώτη διάγνωση, τον Μάρτιο του 2019.

Τρεις διαγνώσεις μέσα σε πέντε χρόνια. Χειρουργεία, ακτινοθεραπείες, μαστεκτομή, χημειοθεραπείες. Και ανάμεσα σε όλα αυτά, δύο μικρά παιδιά, μια οικογένεια και μια καθημερινότητα που έπρεπε να συνεχιστεί. Η Χρύσω δεν μιλά για τη μάχη της με τον καρκίνο σαν να ήταν ατρόμητη. Παραδέχεται ότι ακόμη και σήμερα υπάρχουν στιγμές που φοβάται. Εκείνο που ξεχωρίζει στην ιστορία της δεν είναι τα όσα πέρασε αλλά ο τρόπος με τον οποίον τα αντιμετώπισε. Γιατί, όπως προκύπτει από την κουβέντα που κάναμε μαζί της, η δύναμη δεν βρίσκεται πάντα στο να παραμένεις όρθιος. Μερικές φορές βρίσκεται στο να επιτρέπεις στον εαυτό σου να πέσει και να βρίσκεις τον τρόπο να σηκωθείς ξανά.

Μια εξέταση που άλλαξε τα πάντα

Όλα ξεκίνησαν τον Μάρτιο του 2019. Η Χρύσω ήταν τότε 37 ετών, με τον μικρότερο γιο της μόλις επτά μηνών και τον μεγαλύτερο περίπου δυόμισι ετών. Δεν είχε οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού ούτε κάποιο ανησυχητικό σύμπτωμα. Μια προληπτική εξέταση, την οποία της είχε συστήσει ο γυναικολόγος της πριν από τη δεύτερη εγκυμοσύνη της, οδήγησε στη διάγνωση.

«Η πρώτη σκέψη ήταν ο φόβος. Ήταν απογοήτευση, ήταν το γιατί», θυμάται. Όχι όμως «γιατί εγώ;» αλλά «γιατί όχι κι εγώ; Τόσες γυναίκες περνούν αυτό το πράγμα». Μέσα στον φόβο υπήρχε και η ευγνωμοσύνη. «Ένιωθα ευλογημένη γιατί το βρήκα σε πολύ πρώιμο στάδιο», εξομολογείται στον «Π».

Η εμπειρία αυτή ενίσχυσε την πεποίθησή της για την αξία της πρόληψης. «Αν περίμενα να κάνω μαστογραφία στα 40 μου;», διερωτάται, θέτοντας το ζήτημα του προληπτικού ελέγχου και σε γυναίκες κάτω των 40 ετών, με βάση τις ιατρικές ενδείξεις. Η ίδια θεωρεί καθοριστική την προτροπή του γυναικολόγου της να εξεταστεί, αφού διαφορετικά δεν γνωρίζει πότε θα είχε εντοπιστεί η νόσος σε πρώιμο στάδιο.

Ανάμεσα στις ακτινοθεραπείες και τα δύο μωρά

Η πρώτη διάγνωση έφερε μαζί της ένα χειρουργείο και έναν κύκλο ακτινοθεραπειών. Χημειοθεραπεία δεν χρειάστηκε. Για τέσσερις περίπου μήνες, από τον Μάρτιο μέχρι τα τέλη Ιουνίου του 2019, η Χρύσω προσπαθούσε να συνδυάσει τη θεραπεία με την καθημερινότητα των δύο μικρών παιδιών της.

«Ξυπνούσα το πρωί, ετοίμαζα τον μεγάλο για το νηπιαγωγείο, έπαιρνα το βρέφος, το άφηνα στη μαμά μου και οδηγούσα μέχρι τη Λεμεσό», θυμάται. Εκεί έκανε την ακτινοθεραπεία της, διάρκειας περίπου δέκα λεπτών, και επέστρεφε. Λίγη ξεκούραση, φαγητό στη μητέρα της και έπειτα πάλι πίσω στα παιδιά. Να παραλάβει τον μεγαλύτερο, να φροντίσει τον μικρότερο και να συνεχίσει το απόγευμα μαζί τους.

Πολύτιμο στήριγμα ήταν η οικογένειά της και ιδιαίτερα η μητέρα της, η οποία βοηθούσε καθημερινά με τα παιδιά. Σταθερά στο πλευρό της και ο σύζυγός της. «Δεν με αντιμετώπισε ποτέ ως ασθενή και δεν άλλαξε τίποτα», λέει χαρακτηριστικά.

Η ίδια ήθελε, όσο ήταν δυνατό, να μη στερηθεί την καθημερινότητα με τα παιδιά της. «Πιστεύω πάρα πολύ στην έμφυτη δύναμη του ανθρώπου. Έχουμε μέσα μας πολύ μεγάλη εσωτερική δύναμη», αναφέρει. Μια δύναμη που, όπως εξηγεί, πολλές φορές δεν γνωρίζουμε ότι διαθέτουμε, μέχρι να χρειαστεί να την επιστρατεύσουμε.

Η μαστεκτομή

Εκεί που πίστευε πως η περιπέτεια με τον καρκίνο είχε μείνει πίσω της, ήρθε η δεύτερη διάγνωση. Τον Μάιο του 2021, οι εξετάσεις παρακολούθησης έδειξαν ότι ο καρκίνος είχε εμφανιστεί ξανά. «Δεν το περίμενα. Ήταν σοκ», θυμάται. Η νόσος εντοπίστηκε και πάλι σε πρώιμο στάδιο, αυτή τη φορά όμως χρειαζόταν μαστεκτομή, καθώς τα ευρήματα ήταν διάσπαρτα στον μαστό. Ακόμη και τότε, η Χρύσω βρήκε χώρο για το χιούμορ της. «Είπα, επιτέλους, θα αποκτήσω ένα πιο ωραίο στήθος», αφηγείται γελώντας. Έπρεπε, ωστόσο, να προετοιμαστεί για ένα μεγάλο χειρουργείο.

Ήταν Ιούλιος του 2021, εν μέσω της πανδημίας του κορωνοϊού. Ο σύζυγός της την άφησε έξω από το νοσοκομείο, με τη βαλίτσα της στο χέρι. Τα περιοριστικά μέτρα δεν του επέτρεπαν να τη συνοδεύσει. Από εκείνο το σημείο και μετά έπρεπε να συνεχίσει μόνη της. Θυμάται ακόμη το πράσινο φόρεμα που φορούσε εκείνη την ημέρα. Ένα ρούχο που συνδέθηκε με τη δύσκολη εμπειρία. «Δεν ήθελα να το ξαναβάλω. Το έδωσα», λέει.

Η μαστεκτομή, μαζί με την αποκατάσταση του μαστού με ιστό από την κοιλιά, διήρκεσε περίπου οκτώ ώρες. Ακολούθησε μια απαιτητική περίοδος ανάρρωσης. «Ήταν πολύ μεγάλη η σωματική καταπόνηση», περιγράφει, αναγνωρίζοντας πως το σώμα και η ψυχή χρειάζονταν χρόνο για να επανέλθουν.

Η τρίτη διάγνωση και η χημειοθεραπεία

Στα τέλη του 2023 ήρθε η τρίτη διάγνωση. Περίπου έξι μήνες μετά τη διορθωτική επέμβαση στην οποία είχε υποβληθεί τον Μάιο, οι εξετάσεις έδειξαν ότι ο καρκίνος είχε εμφανιστεί ξανά, στο σημείο όπου είχε προηγηθεί η μαστεκτομή. Η νόσος εντοπίστηκε σε πρώτο στάδιο, όμως αυτή τη φορά θα χρειαζόταν χημειοθεραπεία.

Παρά τον φόβο και την απογοήτευση, η Χρύσω ήθελε να γνωρίζει ακριβώς τι συνέβαινε. «Ήθελα να ξέρω τι σημαίνει το αποτέλεσμα της βιοψίας, ποιες είναι οι επιλογές μου, γιατί αυτή η θεραπεία και όχι κάποια άλλη», εξηγεί. Ρωτούσε συνεχώς τους γιατρούς της, προσπαθώντας να κατανοήσει κάθε στάδιο της θεραπείας. Μάλιστα, θυμάται χαμογελώντας πως ο ογκολόγος της είχε πει κάποτε στον σύζυγό της ότι προετοιμαζόταν ιδιαίτερα πριν από κάθε ραντεβού μαζί της, γνωρίζοντας πόσες ερωτήσεις θα ακολουθούσαν.

Ανάμεσα σε όσα την απασχολούσαν ήταν και η απώλεια των μαλλιών της. Κυρίως, όμως, την προβλημάτιζε πώς θα αντιδρούσαν τα παιδιά της. «Ένιωσα έντονα ότι τα παιδιά διαισθάνονται», αναφέρει, εξηγώντας γιατί επέλεξε να μην τους κρύψει την αλήθεια. Τους μίλησε για τα δυνατά φάρμακα που θα έπαιρνε και τους εξήγησε ότι πιθανότατα θα έχανε τα μαλλιά της. Ο μεγαλύτερος γιος της δυσκολεύτηκε αρχικά να το αποδεχτεί και εκείνη του υποσχέθηκε ότι θα φορούσε περούκα, εάν δεν ήθελε να τη βλέπει χωρίς μαλλιά.

Την ημέρα που πήγε στο κομμωτήριο, δεν είχε ενημερώσει τα παιδιά ότι θα έκοβε τα μαλλιά της, για να μην ανησυχούν στο σχολείο. Ο μεγαλύτερος, όμως, άρχισε να ρωτά επίμονα τη γιαγιά του πού βρισκόταν η μητέρα του και αν είχε πάει να τα κόψει. Όταν έμαθε την αλήθεια, της τηλεφώνησε και ζήτησε φωτογραφίες για να τη δει χωρίς μαλλιά. «Μου είπε ότι είμαι πολύ όμορφη και ότι με περίμενε να επιστρέψω», θυμάται.

Το ίδιο βράδυ, ο γιος της ζήτησε να τη δει χωρίς την περούκα. Η Χρύσω τον ρώτησε αν ήταν έτοιμος και, όταν εκείνος την καθησύχασε, μπήκαν μαζί με τον πατέρα του στο δωμάτιο. Ο μικρότερος γιος της χρειαζόταν περισσότερο χρόνο.

«Άντε μαμά, βγάλε την», της είπε. Εκείνη έβγαλε την περούκα και το παιδί την αγκάλιασε σφιχτά, κλαίγοντας. «Ξέρεις, μαμά, δεν κλαίω από λύπη, κλαίω γιατί συγκινήθηκα», της είπε.

Η ζωή ανάμεσα στις χημειοθεραπείες

Οι χημειοθεραπείες ήταν μια ακόμη δοκιμασία, όμως η Χρύσω δεν ήθελε να βάλει τη ζωή της σε αναμονή. Στο πλευρό της είχε τις φίλες της, οι οποίες οργάνωναν το πρόγραμμά τους, έπαιρναν ακόμη και άδεια από τη δουλειά τους για να τη συνοδεύουν στις θεραπείες. Πριν φτάσουν στο ογκολογικό κέντρο, έκαναν συχνά μια στάση για καφέ στα παραλιακά της Λεμεσού. Μια μικρή συνήθεια που έκανε τις δύσκολες ημέρες λίγο πιο όμορφες.

Η ίδια προσπαθούσε να διατηρήσει την καθημερινότητά της, όσο της το επέτρεπαν οι δυνάμεις της. Πήγαινε σχεδόν καθημερινά στο γυμναστήριο, ενώ υπήρχαν ημέρες που, αφού ολοκλήρωνε τη χημειοθεραπεία και ξεκουραζόταν, το απόγευμα έπαιζε με τα παιδιά της στην αυλή, ακόμη και στο τραμπολίνο. Προς το τέλος των θεραπειών η σωματική κόπωση γινόταν πιο έντονη, όμως δεν ήθελε να στερηθεί αυτές τις στιγμές.

Για τη Χρύσω, η φροντίδα ενός ανθρώπου με καρκίνο δεν πρέπει να περιορίζεται στη χορήγηση φαρμάκων. Θεωρεί σημαντική την υποστήριξη του ασθενούς, τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά την ολοκλήρωση των θεραπειών, ώστε να μπορέσει να επανέλθει στην καθημερινότητά του. «Έπρεπε να είμαι καλά, να επανέλθω σύντομα, αφού έχω και δύο παιδιά», εξηγεί.

Παράλληλα, θέτει το ζήτημα του οικονομικού κόστους της υποστηρικτικής φροντίδας, επισημαίνοντας ότι ορισμένες υπηρεσίες δεν καλύπτονται από το ΓεΣΥ. Κατά την ίδια, η πρόσβαση σε αυτή τη φροντίδα δεν θα πρέπει να εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα κάθε ασθενούς.

Ο φόβος παραμένει, η αισιοδοξία επίσης

Τρεις διαγνώσεις καρκίνου δεν ήταν αρκετές για να στερήσουν από τη Χρύσω την αισιοδοξία της. Δεν σημαίνει, όμως, ότι έπαψε να φοβάται. Κάθε φορά που πλησιάζουν οι προγραμματισμένες εξετάσεις της, η αγωνία επιστρέφει. Η σκέψη μιας νέας διάγνωσης εξακολουθεί να υπάρχει, χωρίς ωστόσο να αφήνει τον φόβο να καθορίζει την καθημερινότητά της.

«Ο καθένας αντιμετωπίζει κάτι με βάση τη δική του προσωπικότητα και τις δικές του αντοχές», επισημαίνει. Η ίδια γνωρίζει ότι δεν αντιδρούν όλοι οι άνθρωποι με τον ίδιο τρόπο, ούτε χρειάζεται να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες με την ίδια δύναμη

Αυτό που επιθυμεί σήμερα είναι να μοιράζεται την εμπειρία της με άλλες γυναίκες. Όπως αναζήτησε και η ίδια τη στήριξη γυναικών που είχαν περάσει καρκίνο του μαστού, έτσι θέλει να προσφέρει τη δική της. «Πιστεύω πραγματικά ότι, στην περίπτωση που μια γυναίκα νοσεί με καρκίνο του μαστού, είναι σημαντικό να έχει την ευκαιρία να συζητήσει με μια άλλη γυναίκα που νόσησε», αναφέρει.

«Είμαι πρόθυμη, πάντα ήμουν, να μοιραστώ την εμπειρία μου με όποια γυναίκα μού το ζητήσει. Το ίδιο έκανα κι εγώ».

Μέσα από την ιστορία της θέλει ακόμη να υπενθυμίσει τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης. Για τη Χρύσω, η φροντίδα της υγείας δεν πρέπει να αναβάλλεται μέχρι να εμφανιστεί κάποιο σύμπτωμα.

846 περιστατικά το 2025 - Τα δεδομένα της επιβίωσης είναι ενθαρρυντικά

Κάθε Οκτώβριο, το ροζ χρώμα και η χαρακτηριστική κορδέλα επανέρχονται στο προσκήνιο σε δεκάδες χώρες, στο πλαίσιο του μήνα ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού. Η σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης παραμένει ιδιαίτερα μεγάλη. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2024 περίπου 2,4 εκατομμύρια γυναίκες διαγνώστηκαν με καρκίνο του μαστού παγκοσμίως. Πρόκειται για τον συχνότερο καρκίνο μεταξύ των γυναικών.  Σήμερα ο Οκτώβριος αποτελεί παγκόσμια περίοδο ενημέρωσης. Για το 2026, ο ΠΟΥ έχει θέσει ως κεντρικό μήνυμα το «Every story is unique, every journey matters» (Κάθε ιστορία είναι μοναδική, κάθε ταξίδι μετράει), δίνοντας έμφαση όχι μόνο στην έγκαιρη διάγνωση αλλά και στην ισότιμη πρόσβαση σε ποιοτική περίθαλψη.    Στην Κύπρο Συνολικά 840 γυναίκες και έξι άνδρες διαγνώστηκαν με καρκίνο του μαστού στην Κύπρο το 2025, σύμφωνα με τη Europa Donna.  Παρά τη συχνότητα της νόσου, τα δεδομένα για την επιβίωση είναι ενθαρρυντικά, με την πενταετή επιβίωση να ξεπερνά το 90% στην Κύπρο, έναντι 83% στην ΕΕ. Την ίδια ώρα, ανακύπτει το ζήτημα της πρόληψης σε νεότερες ηλικίες. Το κρατικό πρόγραμμα δωρεάν μαστογραφικού ελέγχου καλύπτει γυναίκες 45–74 ετών, παρότι αρκετοί γιατροί συστήνουν εξατομικευμένο έλεγχο νωρίτερα. Η περίπτωση της Χρύσως, που διαγνώστηκε στα 37 της, επαναφέρει τη συζήτηση για την ανάγκη επανεξέτασης των προληπτικών προγραμμάτων, των ηλικιακών ορίων και της πρόσβασης των νεότερων γυναικών στην έγκαιρη διάγνωση.   Πρόληψη: Κάντε τις εξετάσεις σας Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το ποσοστό προσέλευσης των γυναικών στα Πληθυσμιακά Μαστογραφικά Κέντρα στην Κύπρο παραμένει χαμηλότερο από 30%, την ώρα που ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται στο 65%, ενώ στις σκανδιναβικές χώρες αγγίζει το 80%. Η χαμηλή συμμετοχή αποτελεί το λεγόμενο κυπριακό παράδοξο, καθώς το πρόγραμμα προσφέρεται δωρεάν σε γυναίκες ηλικίας 45 έως 74 ετών. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει την επιτακτική ανάγκη για πιστοποίηση του προγράμματος, ώστε να διασφαλιστεί η ποιότητα του εξοπλισμού και των διαδικασιών, καθώς και η τεχνογνωσία και η συνεχής εκπαίδευση του εμπλεκόμενου προσωπικού. Έχει υπολογιστεί ότι 23% των περιστατικών καρκίνου του μαστού μπορεί να αποτραπεί μέσω έγκαιρων διαγνώσεων και προληπτικών μέτρων, τα οποία μπορούν να επιτευχθούν μέσω της ευαισθητοποίησης του γενικού πληθυσμού, ενώ καλύτερες θεραπευτικές επιλογές συμβάλλουν στη μείωση θνητότητας του καρκίνου.