Τι επιταχύνει την γήρανση και πως μπορούμε να το ανατρέψουμε

Μπορούμε να ελέγξουμε τη βιολογική μας ηλικία; Η Δρ Άντρη Αβραάμ Coach ευεξίας, υγείας,άσκησης και μακροβιότητας Εκπαιδεύτρια Δια Βίου Μάθησης Επιπέδου 5 της ΑΝΑΔ εξηγεί τι πραγματικά επιταχύνει τη γήρανση και πώς μπορούμε να το ανατρέψουμε. Δεν είναι μόνο τα χρόνια που περνούν, αλλά το πόσο καλά λειτουργεί ο οργανισμός μας. Η βιολογική ηλικία, οι σύγχρονες μέθοδοι μέτρησής της, ο ρόλος του τρόπου ζωής και οι καθημερινές συνήθειες που μπορούν να συμβάλουν στην υγιή μακροβιότητα. Μπορούμε τελικά να γνωρίζουμε πόσο χρονών είναι πραγματικά ο οργανισμός μας; Και, ακόμη σημαντικότερο, μπορούμε να επηρεάσουμε τον ρυθμό με τον οποίο γερνά;

Η σύγχρονη επιστήμη της μακροβιότητας δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη βιολογική ηλικία, αναδεικνύοντας ότι η γήρανση δεν ακολουθεί την ίδια πορεία για όλους. Όπως επισημαίνει η Δρ Άντρη Αβραάμ, η χρονολογική ηλικία, δηλαδή τα χρόνια που έχουμε ζήσει, δεν ταυτίζεται απαραίτητα με τη βιολογική μας ηλικία. Η δεύτερη αφορά την κατάσταση και τη λειτουργικότητα του οργανισμού μας, από τη μυϊκή δύναμη και την καρδιαγγειακή υγεία μέχρι τον μεταβολισμό, τη λειτουργία του εγκεφάλου και την ικανότητα αποκατάστασης. Έτσι, δύο άνθρωποι ηλικίας 65 ετών μπορεί να παρουσιάζουν εντελώς διαφορετική φυσική κατάσταση. Ο ένας να διαθέτει χαρακτηριστικά οργανισμού νεότερου ανθρώπου, ενώ ο άλλος να εμφανίζει ενδείξεις ταχύτερης βιολογικής γήρανσης. Πώς μπορούμε να μετρήσουμε τη βιολογική μας ηλικία; Η επιστήμη διαθέτει πλέον διαφορετικές μεθόδους αξιολόγησης, χωρίς ωστόσο να υπάρχει μία και μοναδική εξέταση που να προσδιορίζει με απόλυτη ακρίβεια τη βιολογική ηλικία. Οι αιματολογικές εξετάσεις αποτελούν ένα σημαντικό εργαλείο, καθώς δείκτες όπως η γλυκόζη, η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, η χοληστερόλη, τα τριγλυκερίδια, η νεφρική και ηπατική λειτουργία και οι δείκτες φλεγμονής προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας μας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα λεγόμενα επιγενετικά ρολόγια.

Πρόκειται για σύγχρονες ερευνητικές μεθόδους που μελετούν τη μεθυλίωση του DNA, δηλαδή χημικές τροποποιήσεις οι οποίες επηρεάζουν τη λειτουργία των γονιδίων χωρίς να αλλάζουν την αλληλουχία τους. Παράλληλα, αξιολογούνται η μυϊκή δύναμη, η ταχύτητα βάδισης, η ισορροπία και η καρδιοαναπνευστική αντοχή. Πρόκειται για στοιχεία που αποτυπώνουν πόσο καλά ανταποκρίνεται το σώμα στις καθημερινές απαιτήσεις. Η Δρ. Άντρη Αβραάμ υπογραμμίζει ότι δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε έναν αριθμό βιολογικής ηλικίας ως απόλυτη αλήθεια. Πολύ συχνά, η πραγματική εικόνα της υγείας μας αποτυπώνεται καλύτερα μέσα από τον συνδυασμό εργαστηριακών εξετάσεων και λειτουργικών αξιολογήσεων. Είναι όλα θέμα γονιδίων; Η γενετική προδιάθεση ασφαλώς επηρεάζει τη μακροζωία και τον κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων ασθενειών. Δεν καθορίζει, όμως, από μόνη της το πώς θα γεράσουμε. Η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, ο ύπνος, το χρόνιο στρες, το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ αποτελούν παράγοντες που επηρεάζουν σημαντικά τη φυσιολογία του οργανισμού. Σύμφωνα με την προσέγγιση της Ιατρικής του Τρόπου Ζωής, η πρόληψη και οι καθημερινές επιλογές μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας και της λειτουργικότητας. Η υγιής μακροβιότητα, επομένως, δεν αφορά μόνο το πόσα χρόνια θα ζήσουμε, αλλά κυρίως το πόσα από αυτά θα είναι χρόνια καλής υγείας και ανεξαρτησίας. Το καθημερινό λάθος που μπορεί να επιταχύνει τη λειτουργική φθορά Ανάμεσα στις συνήθειες που αξίζει να επανεξετάσουμε, ξεχωρίζει η παρατεταμένη καθιστική ζωή. Δεν είναι μόνο η απουσία γυμναστικής. Είναι οι πολλές συνεχόμενες ώρες ακινησίας, ακόμη και για ανθρώπους που θεωρούν ότι έχουν μια σχετικά δραστήρια καθημερινότητα. Η συστηματική καθιστική συμπεριφορά συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, διαβήτη τύπου 2, μεταβολικών διαταραχών και απώλειας μυϊκής μάζας και δύναμης. Αντίθετα, η κίνηση συμβάλλει στη διατήρηση της μυϊκής λειτουργίας, στη ρύθμιση της γλυκόζης, στην καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία και στη διατήρηση της αυτονομίας καθώς μεγαλώνουμε. Όπως αναδεικνύει η Δρ.Άντρη Αβραάμ, δεν αρκεί να γυμναζόμαστε για μία ώρα και να παραμένουμε καθισμένοι για τις υπόλοιπες δέκα. Χρειάζεται να εντάξουμε την κίνηση σε όλη τη διάρκεια της ημέρας. Μια πρακτική προσέγγιση είναι να σηκωνόμαστε κάθε 30-60 λεπτά, να περπατάμε για δύο έως πέντε λεπτά και να αποφεύγουμε τις πολύωρες περιόδους ακινησίας. Οι τρεις καθημερινές συνήθειες που κάνουν τη διαφορά Στην προσπάθεια διατήρησης της υγείας και της λειτουργικότητας, υπάρχουν ορισμένες βασικές συνήθειες με ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση.

1. Καθημερινή κίνηση και μυϊκή ενδυνάμωση

 Το περπάτημα, η αερόβια άσκηση και η μυϊκή ενδυνάμωση αποτελούν βασικά εργαλεία υγιούς γήρανσης. Ιδιαίτερη σημασία έχει η συστηματική ενδυνάμωση τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα, με προσαρμογή στις δυνατότητες κάθε ανθρώπου.

2. Ισορροπημένη διατροφή

Η μεσογειακή διατροφή, με λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ελαιόλαδο, ξηρούς καρπούς και ψάρια, συμβάλλει στην υποστήριξη της μεταβολικής και καρδιαγγειακής υγείας. Σημαντική είναι επίσης η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας. 

3. Ποιοτικός ύπνος και διαχείριση του στρες

Ο ύπνος είναι απαραίτητος για την αποκατάσταση, τη μνήμη, τη μεταβολική ισορροπία και τη σωστή λειτουργία του οργανισμού. Παράλληλα, η διαχείριση του χρόνιου στρες αποτελεί σημαντικό μέρος μιας συνολικής στρατηγικής πρόληψης. Οι νέες επιστημονικές εξελίξεις στη μακροβιότητα Η έρευνα γύρω από τη γήρανση εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς. Μία από τις πλέον ενδιαφέρουσες κατευθύνσεις είναι ο επιγενετικός επαναπρογραμματισμός. Οι επιστήμονες διερευνούν κατά πόσο είναι δυνατόν να αποκατασταθούν ορισμένα χαρακτηριστικά νεότερης λειτουργίας στα κύτταρα, χωρίς να χαθεί η ταυτότητά τους.

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι παράγοντες Yamanaka, οι οποίοι έχουν παρουσιάσει ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε πειραματικά μοντέλα. Ωστόσο, η εφαρμογή τους στον άνθρωπο εξακολουθεί να βρίσκεται σε ερευνητικό στάδιο, καθώς υπάρχουν σημαντικά ζητήματα ασφάλειας που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Ενδιαφέρουσα είναι και η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για την ανάλυση βιολογικών δεδομένων, από το DNA και τις πρωτεΐνες του αίματος μέχρι τους μεταβολίτες και τους δείκτες γήρανσης. Οι τεχνολογίες αυτές ενδέχεται να βοηθήσουν στην καλύτερη κατανόηση της γήρανσης και στην αξιολόγηση μελλοντικών παρεμβάσεων. Δεν αποτελούν, ωστόσο, απόδειξη ότι διαθέτουμε ήδη θεραπείες που αντιστρέφουν τη γήρανση. Το ζητούμενο δεν είναι να δείχνουμε νεότεροι, αλλά να παραμένουμε υγιείς Ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα της σύγχρονης επιστήμης της μακροβιότητας είναι ότι δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε έναν εντυπωσιακό αριθμό βιολογικής ηλικίας για να φροντίσουμε καλύτερα τον οργανισμό μας. Η παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης, της γλυκόζης, των λιπιδίων, της μυϊκής δύναμης, της φυσικής αντοχής και της ποιότητας του ύπνου μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την υγεία μας.

 Όπως προκύπτει από την προσέγγιση που παρουσιάζει η Δρ Άντρη Αβραάμ, η μακροβιότητα δεν είναι μια υπόσχεση αιώνιας νεότητας ούτε ένας αγώνας ενάντια στον χρόνο. Είναι η προσπάθεια να διατηρήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερα χρόνια με καλή υγεία, δύναμη, πνευματική διαύγεια και αυτονομία. Γιατί, τελικά, το σημαντικό δεν είναι απλώς πόσο χρονών είμαστε, αλλά πόσο καλά μπορούμε να ζούμε σε κάθε ηλικία. Δρ Άντρη Αβραάμ: «Ποτέ δεν είναι αργά για μια νέα αρχή – Η μακροβιότητα χτίζεται μέσα από τις καθημερινές μας επιλογές» Η κίνηση, η σωστή διατροφή, ο ποιοτικός ύπνος και η πρόληψη αποτελούν τα σημαντικότερα εφόδια για περισσότερα χρόνια με υγεία, αυτονομία και ποιότητα ζωής. Η μακροζωία δεν είναι απλώς θέμα γονιδίων, ούτε ένας αγώνας για να προσθέσουμε περισσότερα χρόνια στη ζωή μας. Είναι, κυρίως, η προσπάθεια να διατηρήσουμε την υγεία, τη σωματική δύναμη, την πνευματική διαύγεια και την αυτονομία μας όσο μεγαλώνουμε. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που αναδεικνύει η Δρ Άντρη Αβραάμ, υπογραμμίζοντας τη σημασία της Ιατρικής του Τρόπου Ζωής και της πρόληψης. Όπως επισημαίνει, η βιολογική γήρανση είναι μια φυσιολογική διαδικασία που δεν μπορούμε να σταματήσουμε. Μπορούμε, ωστόσο, να επηρεάσουμε σημαντικούς παράγοντες που σχετίζονται με αυτήν, μέσα από απλές αλλά συστηματικές καθημερινές συνήθειες.

Η Δρ Αβραάμ ξεχωρίζει δέκα βασικές συνήθειες που συμβάλλουν στην υγιή γήρανση: καθημερινή σωματική δραστηριότητα, ισορροπημένη διατροφή με βάση το μεσογειακό πρότυπο, επαρκής ύπνος, διαχείριση του στρες, ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις, πνευματική δραστηριότητα, σωστή ενυδάτωση, επαφή με τη φύση, αποφυγή του καπνίσματος και περιορισμός του αλκοόλ. Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη τακτικής παρακολούθησης της αρτηριακής πίεσης, του σακχάρου και της χοληστερόλης, καθώς και διενέργειας των κατάλληλων προληπτικών εξετάσεων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στη σωματική κίνηση, την οποία χαρακτηρίζει ως μία από τις σημαντικότερες επενδύσεις στη μελλοντική μας υγεία. Δεν είναι απαραίτητο, όπως εξηγεί, να επισκεπτόμαστε καθημερινά το γυμναστήριο. Το περπάτημα, η χρήση της σκάλας, ο χορός και τα μικρά διαλείμματα κίνησης μέσα στην ημέρα μπορούν να κάνουν ουσιαστική διαφορά. Στόχος είναι περίπου 150–300 λεπτά μέτριας έντασης άσκησης την εβδομάδα, σε συνδυασμό με μυϊκή ενδυνάμωση τουλάχιστον δύο φορές.

Ένα από τα πιο αισιόδοξα μηνύματα της σύγχρονης επιστήμης της μακροβιότητας, σύμφωνα με τη Δρ Αβραάμ, είναι ότι ποτέ δεν είναι αργά για αλλαγή. Ακόμη και στην ηλικία των 50, 60 ή 70 ετών, ο οργανισμός διατηρεί την ικανότητα προσαρμογής. Η μυϊκή δύναμη, η καρδιοαναπνευστική αντοχή, η μεταβολική υγεία και η λειτουργικότητα μπορούν να βελτιωθούν με την κατάλληλη και σταδιακή άσκηση. Η ίδια επισημαίνει ότι δεν αλλάζουμε την αλληλουχία του DNA μας μέσω του τρόπου ζωής, μπορούμε όμως να επηρεάσουμε παράγοντες που σχετίζονται με τη λειτουργία του οργανισμού και την υγεία μας. Το μήνυμά της προς τους νέους είναι σαφές: «Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να εμφανιστεί μια ασθένεια για να αρχίσουμε να φροντίζουμε τον εαυτό μας.

Η πρόληψη είναι επένδυση για το μέλλον». Και καταλήγει με μια φράση που συνοψίζει τη φιλοσοφία της υγιούς μακροβιότητας: «Δεν μπορούμε να επιλέξουμε τα γονίδια με τα οποία γεννιόμαστε ούτε να σταματήσουμε τον χρόνο. Μπορούμε όμως, μέσα από τις καθημερινές μας επιλογές, να επηρεάσουμε το πώς θα μεγαλώσουμε και πόσο υγιείς θα παραμείνουμε».

Για τη Δρ Άντρη Αβραάμ, η καλύτερη στιγμή για να αρχίσουμε να φροντίζουμε την υγεία μας ήταν χθες. Η δεύτερη καλύτερη είναι σήμερα. Τηλέφωνο Επικοινωνίας Δρ. Άντρη Αβραάμ 99675555