Ένα χρόνο μετά τη δημόσια συζήτηση που άνοιξε το 2025 για την ανάγκη εκσυγχρονισμού της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας, οι αλλαγές που είχαν τεθεί στο τραπέζι βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. Τότε, σειρά δημοσιευμάτων και δημόσιων τοποθετήσεων ανέδειξαν ζητήματα που αφορούσαν τη λειτουργία της υπηρεσίας, με αναφορές σε προβλήματα σε αυτοψίες και νεκροτομές, καθώς και στη στελέχωσή της. Το θέμα απασχόλησε έντονα τη δημόσια συζήτηση, με το Υπουργείο Υγείας να κάνει λόγο για ανάγκη εκσυγχρονισμού και θεσμικών παρεμβάσεων.
Σήμερα, σύμφωνα με το ίδιο το Υπουργείο, η υπηρεσία συνεχίζει να λειτουργεί κανονικά και οι παρεμβάσεις που σχεδιάζονται προωθούνται σταδιακά και βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια υλοποίησης.
Η πέτρα που έγινε σφαίρα
Η δημόσια συζήτηση για τη λειτουργία της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας άνοιξε ουσιαστικά στις αρχές του 2025, με αφορμή την υπόθεση θανάτου 24χρονου αλλοδαπού στην Ποταμιά, η οποία ανέδειξε σοβαρά ζητήματα στη διαδικασία ιατροδικαστικής διερεύνησης. Ο νεαρός εντοπίστηκε νεκρός στις 6 Ιανουαρίου 2025, ενώ κατά την αυτοψία στη σκηνή ο ιατροδικαστής Νικόλας Χαραλάμπους απέκλεισε εκ πρώτης όψεως την εγκληματική ενέργεια. Ωστόσο, λίγες ημέρες αργότερα, κατά τη νεκροτομή, διαπιστώθηκε ότι ο θάνατος προήλθε από πυροβολισμό, γεγονός που ανέτρεψε τα αρχικά δεδομένα της υπόθεσης. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε το Υπουργείο Υγείας στην απόφαση να προχωρήσει σε πειθαρχική έρευνα, ενώ ζητήθηκε και η θέση του ιατροδικαστή σε διαθεσιμότητα μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Η υπόθεση προκάλεσε έντονη δημόσια συζήτηση, τόσο για τον ρόλο της ιατροδικαστικής διερεύνησης όσο και για τις διαδικασίες που ακολουθούνται σε περιπτώσεις αιφνίδιων θανάτων. Παράλληλα, αναδείχθηκαν ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία της υπηρεσίας, τη στελέχωσή της και την ανάγκη θεσμικών αλλαγών, με τον τότε υπουργό Υγείας, Μιχάλη Δαμιανό να κάνει λόγο για ανάγκη εκσυγχρονισμού και αναδιάρθρωσης της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας.
Σήμερα, ο ιατροδικαστής επέστρεψε στα καθήκοντα του, με την Υπηρεσία ωστόσο να συνεχίζει να στελεχώνεται με μόλις τρείς ιατροδικαστές, γεγονός που σε συνδυασμό με την πεπαλαιωμένη νομοθεσία, φανερώνει καθυστερήσεις στην διαδικασία εκσυγχρονισμού της Ιατροδικαστικής.
Η εικόνα σήμερα
Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε σε δηλώσεις της στον «Π» η αναπληρώτρια γενική διευθύντρια του Υπουργείου Υγείας, δρ Ελισάβετ Κωνσταντίνου, «η Ιατροδικαστική Υπηρεσία συνεχίζει να επιτελεί κανονικά το έργο της, λειτουργώντας με το υφιστάμενο προσωπικό και ανταποκρινόμενη στις καθημερινές ανάγκες που προκύπτουν». Η υπηρεσία παρέχει υποστήριξη προς την Αστυνομία και τις αρμόδιες αρχές, διεκπεραιώνοντας νεκροψίες και νεκροτομές, πραγματοποιώντας ιατροδικαστικές εξετάσεις σε πρόσωπα, τόσο ενήλικες όσο και ανήλικους, καθώς και συντάσσοντας τις απαραίτητες εκθέσεις για όλες τις σχετικές υποθέσεις. Παράλληλα, όπως σημειώνεται, «καταβάλλεται προσπάθεια ώστε η λειτουργία της να παραμένει αποτελεσματική».
Η υπηρεσία, συμπλήρωσε, εξακολουθεί να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διερεύνηση περιστατικών που χρήζουν ιατροδικαστικής αξιολόγησης, αποτελώντας βασικό κρίκο στη συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών.
Άλλους δύο ιατροδικαστές
Σε ό,τι αφορά την ενίσχυση της υπηρεσίας, το Υπουργείο Υγείας αναφέρει ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία πλήρωσης μίας θέσης Ιατρικού Λειτουργού Α΄ Τάξης (Ιατροδικαστικής). Παράλληλα, στον προϋπολογισμό του Υπουργείου για το 2026 έχει περιληφθεί ακόμη μία νέα θέση της ίδιας ειδικότητας, στο πλαίσιο του σχεδιασμού για σταδιακή ενίσχυση της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας. Πρόκειται για τα βασικά συγκεκριμένα μέτρα ενίσχυσης που βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν διευκρινιστεί πλήρως τα χρονοδιαγράμματα ολοκλήρωσης των διαδικασιών ή οι συνολικές ανάγκες στελέχωσης της υπηρεσίας. Το ζήτημα της στελέχωσης είχε τεθεί και κατά τη δημόσια συζήτηση του προηγούμενου έτους, ως ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν τη λειτουργία της υπηρεσίας, με τις παρεμβάσεις που προωθούνται να κινούνται προς την κατεύθυνση σταδιακής ενίσχυσής της.
Μελέτη για αναδιάρθρωση
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας, έχει εκπονηθεί μελέτη που αφορά την αναδιάρθρωση της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας και την οργάνωση των υποδομών της. Στο πλαίσιο της μελέτης εξετάστηκε και η λειτουργία των νεκροτομείων σε παγκύπριο επίπεδο, καθώς και ο τρόπος οργάνωσης των σχετικών υποδομών. Όπως αναφέρεται, η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος της Κυπριακής Δημοκρατίας και τις σχετικά μικρές αποστάσεις μεταξύ των επαρχιών, δεν θεωρείται αναγκαία η λειτουργία τεσσάρων ξεχωριστών νεκροτομείων. Σύμφωνα με την ίδια προσέγγιση, οι αποστάσεις μεταξύ των επαρχιών μπορούν να καλυφθούν σε χρονικό διάστημα μικρότερο των δύο ωρών, γεγονός που επιτρέπει την εξυπηρέτηση των αναγκών χωρίς την ύπαρξη πολλαπλών εγκαταστάσεων. Η προσέγγιση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο αναδιοργάνωσης της υπηρεσίας, όπως αυτό αποτυπώνεται στη σχετική μελέτη.
Νομοθετικές αλλαγές σε εξέλιξη
Παράλληλα με τα ζητήματα στελέχωσης και υποδομών, το Υπουργείο Υγείας προωθεί και θεσμικές παρεμβάσεις που αφορούν το νομοθετικό πλαίσιο λειτουργίας της υπηρεσίας. Συγκεκριμένα, έχει καταρτιστεί πρόταση για την τροποποίηση και τον εκσυγχρονισμό του περί Θανατικών Ανακριτών Νόμου του 1936, με τη συμβολή εμπειρογνώμονα από το εξωτερικό. Η πρόταση βρίσκεται σήμερα ενώπιον της Επιτρόπου Νομοθεσίας για περαιτέρω επεξεργασία. Για την προώθηση της διαδικασίας έχει συσταθεί νομοπαρασκευαστική επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι του Υπουργείου Υγείας, της Αστυνομίας Κύπρου, της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας καθώς και του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξεως. Η αναθεώρηση του συγκεκριμένου νόμου εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού των διαδικασιών που σχετίζονται με τη διερεύνηση των αιτιών θανάτου και τη λειτουργία των εμπλεκόμενων θεσμών.
